دانشجو يار
دانلود گزارش کار اموزی شرکت معدنی املاح ایران – ازمایشگاه واحد سولفات سدیم در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود گزارش کار اموزی شرکت معدنی املاح ایران – ازمایشگاه واحد سولفات سدیم در pdf دارای 37 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود گزارش کار اموزی شرکت معدنی املاح ایران – ازمایشگاه واحد سولفات سدیم در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود گزارش کار اموزی شرکت معدنی املاح ایران – ازمایشگاه واحد سولفات سدیم در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود گزارش کار اموزی شرکت معدنی املاح ایران – ازمایشگاه واحد سولفات سدیم در pdf :

بسمه تعالی
مقدمه
با لطف و عنایت خداوند متعال دوره‌کارآموزی خویش را در مدت 9 هفته متوالی از تاریخ 15/4/87 تا 20/6/87 در واحد صنعتی شرکت معدنی املاح ایران در آزمایشگاه واحد سولفات سدیم گذراندم . و در این مدت زمان مجموعه ی فعالیت هایی که در این آزمایشگاه روزانه بطور متوالی انجام می پذیرفت را در این پژوهش جمع آوری نموده ام امیدوارم مورد توجه و عنایت شما قرار بگیرد.

آشنایی با شرکت معدنی املاح ایران
شرکت معدنی املاح ایران در سال 1363 با هدف آکتشاف ، استخراج و فرآوری نمکهای صنعتی، بویژه کانسارهای سولفات سدیم تأسیس شد. این شرکت از سال 1375 عضو سازمان بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
شرکت معدنی املاح ایران دارای دو واحد تولید پودر سولفات شدیم می باشد که در استانهای سمنان و مرکزی قرار دارند.

واحد شماره 1 در کیلومتر 35 جاده گرمسار به سمنان قرار دارد که عملیات اجرائی احداث آن در سال 1370 شروع و در خرداد سال 1373 به بهره برداری رسید. ظرفیت اسمی واحد مزبور 30 هزار تن در سال می باشد که تاکنون توانسته با 25% بالاتر از ظرفیت اسمی تولید نماید.
واحد شماره 2 در 15 کیلومتری شمال شرق شهر اراک در کنار معدن سولفات سدیم میقان قرار دارد.
این واحد با استفاده از تجربیات مثبت بدست آمده در واحد شماره یک و با ساخت بیش از 80% ماشین آلات توسط شرکت و سازندگان داخلی راه اندازی شده است.
عملیات اجرائی واحد اراک از خرداد 1376 شروع و در شهریور 1379 به بهره برداری رسیده است و خوشبختانه بعد از حدود 3 ماه تولید آزمایشی به ظرفیت اسمی رسید.
تولید سالانه واحد مزبور 40 هزار تن می باشد و شرکت در نظر دارد ظرفیت تولید این واحد را تا 80 هزار تن در سال افزایش دهد.
محصول تولیدی کارخانه های شرکت پودر سولفات سدیم با خلوص حداقل 5/99% می بشاد که از فرآوری ماده معدنی حاوی سولفات سدیم بدست می آید.
محصول تولیدی شرکت دارای مهر استاندارد تشویقی پودر سولفات سدیم صنعتی نوع الف و قابل رقابت در بازارهای بین المللی است.
این شرکت در حال حاضر علاوه بر تأمین بخش اعظم نیاز داخلی بخش از محصول تولیدی را به خارج صادر می نماید.
مصرف عمده سولفات سدیم در تولید پودرهای شوینده می باشد. سایر مصرف آن در شیشه سازی، تولید کاغذ به روش کرافت است.
کل نیروی شاغل در این واحدها و معادن مربوطه بالغ بر 400 نفر می باشد.

شرح گزارش:
روش نمونه گیری :
مهمترین مسئله در نمونه گیری آنست که نمونه برداری برداشت درستی از کار خود داشته باشد نمونه ای بعنوان نماینده از کامیون خاک برداشته می شود که مخلوط کلوخه و نرمه آن تناسب درستی با مخلوط کلوخه و نرمه بازار کامیون داشته باشد. نمونه گیر باید با یک دید خشمی بار کامیون را به دو قسمت مساوی تقسیم کند پس یک نیمه را به سمت قسمت به طور عمودی تقسیم کند. نقطه a بیشترین کلوخه در آن تجمع یافته است.

در آزمایشگاه روزانه فعالیتهایی به طور مداوم و تکراری انجام می پذیرد به این شرح که : ابتدا تقسیم نمودن خاک انجام می شود. مقداری خاک که از روی نوار برداشته شده است توسط وسایل تقسیم فیزیکی، تقسیم می شود و بخشی بصورت مخلوط و رندوم از سایر خاک جدا می گردد. صورت که شیشه ساعت را در ابتدا وزن می کنند و 10 grخاک بدان اضافه می کنند وزن شیشه ساعت و خاک را یادداشت می کنند و آن را به مدت 2 ساعت با دمای 105 درجه حرارت می‌دهند. پس شیشه ساعت را در دیسکاتور سرد کرده و توزین می کنند.

اگر وزن شیشه ساعت و خاک اولیه : m1
و وزن شیشه ساعت و خاک خشک : m2

اندازه گیری pH:
اندازه گیری pH محلول تانک ذوب
1) ابتدا باید مطمئن شویم دمای محلول تقریباً به دمای محیط رسیده است.
2) pH Cell قیر را با آب مقطر شستشو می دهیم.
3) cell را داخل محلول می گذاریم.
4) هنگامی که عدد ظاهر شده ثابت شد آنرا می خوانیم
5) دستگاه را خاموش می کنیم.
6) cell را از محلول در می آوریم و داخل آب مقطر می گذاریم.
سپس Cell را داخل محلول کلریدپتاسیم 3 نرمال می گذاریم.

اندازه گیری یون کلراید و درصد نمک یک سرریز
1) ml 1 از محلول اصلی را داخل بالن ژوژه 100 ml ریخته با آب مقطر به حجم می رسانیم.
2) به ml 5 از این محلول 4 قطره معرف کرومات پتاسیم می افزائیم.
3) محلول را با نیترات نقره 01/0 نرمال تا رسیدن به رنگ زرد چرک تیتر می کنیم.
1017 × ml مصرفی نیترات نقره = NaCl%
نمونه گیری از گل خروجی از واحد انحلال:
هدف: نمونه برداری از سولفات سدیم با کلر از گل خروجی واحد انحلال .
1) محل نمونه برداری از لوله خروجی زیر تیکنر Slon می باشد.
2) این نمونه برداری را بار در هر شیفت انجام می شود.
3) پس از آنکه به مدت 2 ساعت گل بطور مداوم خارج شد حداقل یک نموئنه یک لیتری نمونه برداری می شود.

اندازه گیری مقدار قلیائیت:
هدف: روشی برای اندازه گیری میزان قلیائت پودر سولفات سدیم کارخانه
10 گرم نمونه را با دقت 01/0 وزن می کنیم.
100 میلی لیتر آب مقطر بدان اضافه می کنیم.
5 قطره معرف متیل رد و 10 میلیمتر محلول اسید سولفوریک به آن می‌افزائیم . محلول را به مدت 5 دقیقه می جوشانیم . محلول را تا دمای محیط خنک می کنیم.
اسید اضافی را با محلول هیدروکسید سدیم تا تغییر رنگ از قرمز به زرد تیتر می کنیم.
بر روی خاکهای مختلف از جمله S-104 یعنی سرریز تانک 104 در ساعت های 8، 12؛ 16 در شیفت روز و در ساعت های 20، 24، 4 بامداد در شیفت شب اعمال اندازه گیری درصد Nacl و (%NaSO4) ، درصد AgNO3 ، mg2+ و Ca2+ و Pb(NO3)2 انجام می گیرد. بر روی پساب هم همین موارد اندازه گیری شده و هر کدام در جدولی و در دفتر مخصوص ثبت می شود.
بر روی گل خروجی نیز البته در زمانهایی که تانک گل روشن است همه‌اندازه گیری های بالا انجام می گیرد . بنابراین زمان خاصی ندارد هر وقت در روز که روشن شد.
108-S یا سرریز 108 شب در ساعت 10 این آزمایشات برویش انجام می‌گیرد.
خاک نوار نقاله نیز در طول روز سه بار برداشته شده تقسیم می شود، کوبیده می شود و آزمایشات درصد رطوبت، درصد mgSO4 ، درصد CaSO4 درصد NaCl ، درصد AgNO3 Pb, Cl2,
سولفات سدیم تولیدی را هم به آزمایشگاه آورده و دانسیته ی آنرا اندازه می گیریم.
برای الک کردن از مش های مختلف 70، 140، 16، 10 استفاده می شود به این ترتیب که 100gr از نمونه را وزن کرده در زمان 5 دقیقه الک می کنیم و میزان نمونه باقی مانده در هر الک را وزن می کنیم بهتر است که نمونه در الک آخر ما کمتر از 6 باشد یعنی خیلی درشت نباشد.

اندازه گیری کلرید سدیم
از محلول سرریز تیکنر S108 محلول یک درصد W/V (یک میلی لیتر در بالن 100) ساخته شده و به روش سرریز تیکنر S104 آزمایش و محاسبه کنید.
گل خروجی تیکنر S108
محل نمونه برداری:
– یک نمونه 5/0 لیتر از لوله گل خروجی زیر تیکنر برداشته می‌شود.
این آزمایش یکبار در هر شیفت انجام می شود.
اندازه گیری دانسیته:
گل را کاملاً بهم زده مقداری از آنرا داخل استوانه مدرج 250 میلی لیتری ریخته هیدرومتر را داخل آن می اندازیم. سطح تماس رویی گل با هیدرومتر دانسیته گل می باشد که بر روی هیدرومتر خوانده می شود.
– در صورتیکه دانسیته گل بیش از 4/1 باشد (گل غلیظ باشد) دانسیته بکمک ترازو اندازه گیری می شود. استوانه مدرج 100 میلی لیتری را روز تراز گذاشته ترازو را صفر کرده سپس تا خط نشانه 100 میلی لیتر داخل آن گل بریزید. وزن را از روی ترازو بخوانید.
وزن گل / 100=دانسیته گل

آزمایش شیمیایی:
50 گرم گل را با دقت 01/5 گرم توزین کرده داخل بالن ژوژه 500 میلی لیتری ریخته پس از حل کردن با آب مقطر به حجم برسانید. بالن را داخل حمام بن ماری با دمای 70 درجه سانتیگراد بمدت 20 دقیقه قرار داده سپس محلول را صاف کرده پس از آنکه به دمای محیط رسید ml 5 از آنرا برداشته و آزمایش کنید.
1- یون سولفات: 5 میلی لیتر از محلول صاف شده در حضور معرف ائوزین وای با نیترات سرب 2/0 نرمال به همان روشی که در مورد خاک توضیح داده شد تیتر کنید.

مجموع کلسیم و منیزیم:
2- یون منیزیم : 5 میلی لیتر محلول صاف شده را در حضور معرف اریوکروم بلاک تی و بافر آمونیاکال با EDTA02/0 نرمال تیتر کنید. (مانند روش خاک)
002/0 × 04/142 × (میلی لیتر مصرفی EDTA )‌- (10×میلی لیتر مصرفی نیترات سرب) = درصد سولفات سدیم Na2SO4%

4- یون کلر: 5 میلی لیتر از محلول صاف شده را داخل بالن 50 میلی لیتری به حجم برسانید (محلول ده درصد) سپس 5 میلی لیتر از این محلول را برداشته با نیترات نقره 01/0 نرمال و درحضور معرف کرومات پتاسیم 5 درصد تیتر کنید.
مصرفی نیترات نقره 17/1 × میلی لیتر = = درصد کلرید سدیم NaCl%

تانک ذوب:
محل نمونه برداری : شیر خروجی از تانک ذوب
هر شیفت یک بار از تانک ذوب (حدود نیم لیتر) نمونه برداری می شود.
نمونه برداری در ساعت 8 و 20 انجام می شود.
اندازه گیری PH : وقتی محلول به دمای محیط ریسد pH آن مستقیماً با دستگاه PH متر اندازه گیری می شود.

– اندازه گیری کلر: 5 میلی لیتر از محلول تانک ذوب را داخل بالن 100 میلی لیتری ریخته پس از کردن با آب مقطر به حجم برسانید. 5 میلی لیتر از این نمونه را داخل ارلن 250 میلی لیتری ریخته با نیترات نقره 01/0 نرمال در حضور معرف کرومات پتاسیم 5 درصد تیتر کنید.
محاسبه درصد یون کلر:
میلی لیتر مصرفی نیترات نقره × 142/0 = = %Cl-

نمک گلابر : Na2SO4,10H2O
محل نمونه برداری: سانتریفوژ Z201
هر شیفت از یکی از سانتریفوژهای B,A بترتیب نمونه برداری می شود.
کلر: ده گرم نمک گلابر 201 را با دقت 1/0 گرم توزین کرده در بالن ژوژه 100 میلی لیتری ریخته پس از حل کردن و به دمای محیط رساندن با آب مقطر به حجم برسانید. سپس 10 میلی لیتر از این محلول را با نیترات نقره 01/0 نرمال و در مقابل معرف کرومات پتاسیم 5 درصد تیتر کنید.
محاسبه درصد یون کلر

(نیترات سرب N2/0)
معرف ائوزین وای: 3/5 گرم معرف ائوزین وای را داخل بالن ژوژه 500 میلی لیتری ریخته پس از حل شدن در آب مقطر و همدما شدن با محیط آنرا به حجم برسانید.
روش کار: به 5 میلی لیتر از محلول صاف شده 5 قطره معرف ائوزین وای بیفزائید. در صورت وجود یون سولفات رنگ محلول زرد می شود. سپس به آن قطره قطره نیترات سرب 2/0 نرمال بیفزائید تا رنگ محلول صورتی شود. مجدداً به محلول 5 قطره معرف ائوین وای بیفزائید. در صورتیکه رنگ محلول مجدداً زرد شد به آن قطره قطره نیترات سرب بیفزائید تا رنگ محلول صورتی یا قرمز شود نقطه پایانی تیتراسیون همین رنگ می‌باشد.
از آنجا که تغییر رنگ زرد به قرمز یک تغییر رنگ پیوسته می باشد بهتر است کسانی که مبتدی می باشند حتماً روش خود را با روش وزنی کنترل کنند.
محاسبه:

2/19 × میلی لیتر مصرفی نیترات سرب = درصد سولفات SO42-%
اندازه گیری یون کلسیم:
مواد لازم:

EDTA 02/0 نرمال : 4448/7 گرم EDTA را در بالن دو لیتری ریخته پس از حل کردن با آب مقطر به حجم برسانید. (در آزمایشگاه 6751 گرم EDTA توزین و به حجم دولیتر رسانده می شود.)
معرف مورکساید : 2/5 گرم معرف مورکسایدرا در 100 گرم نمک مرکه ریخته کاملاً نرم و مخلوط کنید.
سود 2 نرمال: 40 گرم سود را در بالن 500 میلی لیتری حل کنید.
روش کار: به 5 میلی لیتر از محلول حاصل از صاف شدن خاک 4 قطره سود دو نرمال بیفزائید سپس کمی معرف مورکساید به آن افزوده با افزایش تدریجی EDTA 02/0 نرمال رنگ محلول از ارغوانی به بنفش تغییر می کند نقطه پایانی تیتراسیون هنگامیست که با افزایش یک قطره EDTA تغییر رنگی مشاهده نشود.
محاسبه

= Ca2-%درصد سولفات
اندازه گیری درصد خلوص سولفات سدیم به روش وزنی (روش کاربردی در کارخانه) املاح
مواد لازم:
کلرور باریم: 3/1 درصد : 26 گرم کلرید باریم را در آب مقطر حل کرده به یک بالن دو لیتری منتقل و به حجم برسانید.
– اسید کلریدریک 6 نرمال: 500 میلی لیتر اسید کلریدریک را با مقداری آب مقطر رقیق کرده و در یک بالن یک لیتری به حجم برسانید.
– روش آزمایش:

1- حدود 7000/0 گرم پودر سولفات سدیم را با دقت 1/0 میلی گرم توزین کرده و با آب مقطر به یک بشر 400 میلی لیتری منتقل کنید. به این محلول 5/1 میلی لیتر محلول اسید کلریدریک بیفزائید. حجم محلول را با آب مقطر حدودا به 100 میلی لیتر برسانید . این محلول را بر روی هیتر بگذارید.
2- حدود 100 میلی لیتر محلول کلرور باریم را به یک بشر 250 میلی لیتری منتقل رکده نمونه را بر روی هیتر بگذارید.
– محلول کلرور باریم در حال جوشیدن را به محلول داغ سولفات سدیم بیفزائید. در حالیکه محلول به آرامی بهم زده میشود محلول کلرور باریم را به آن بیفزائید. رسوب سفیدرنگی تشیکل می شود.
– برای ادامه اینکار د وروش پیشنهاد میگردد.

1- رسوب را حدود 18 تا 4 ساعت در محیط آزمایشگاه قرار داده سپس بر روی کاغذ صاف و اتمن 40 یا 42 آنرا صاف کنید.
2- رسوب را بمدت دو ساعت در حمام بخار در دمای 90-70 درجه سانتیگراد قرار دهید. تا حجم محلول تقریباً نصف شود. سپس رسوب را بر روی کاغذ صافی و اتمن 40 یا 42 صاف کنید.
3- همزمان با صاف کردن نمونه چند عدد بوته یا کروزه چینی را آب مقطر زده و در داخل کوره بگذارید. هنگامیکه دمای کوره به 800 درجه سانتیگراد رسید. مدت 15 دقیقه بوته ها را در همین دما نگهدارید. سپس کوره را خاموش کرده وقتی دمای کوره به 300 درجه سانتیگراد رسید. بوته های چینی را به دیسکاتور منتقل کرده و مدت 15 دقیقه در دمای آزمایشگاه نگهدارید. سپس بوته ها را توزین کنید و رسوب صاف شده همراه با کاغذ صافی را داخل این بوته ها گذاشته و آنها را به کوره منتقل کنید

.
مدت 15 دقیقه این نمونه را در دمای 300 درجه کوره گذاشته و سپس دما را به 800 درجه سانتیگراد برسانید مدت 60 دقیقه نمونه ها را در این دما نگهداشته سپس کوره را خاموش کنید پس از آنکه دمای کوره به 300 درجه سانتیگراد رسید بوته ها را به دیسکاتور منتقل کرده و مدت 15 دقیقه آنها را در دمای آزمایشگاه نگهدارید . سپس رسوب و بوته را توزین کنید.
محاسبات :

(وزن بوته – وزن رسوب و بوته)‌= Na2So4%
تذکر:
جهت بدست آوردن نتیجه مطلوب از این آزمایش میبایست در تمام مراحل انجام کار دقت شود. اما صاف کردن و تنظیم میزان آب شستشو تأثیر مهمی بر روی نتیجه آزمایش دارد. بهمین دلیل صاف کردن میبایست با حوصله و آرامی انجام شود. رسوب را با آب ولرم منتقل کنید. وقتی که حدود 250 میلی لیتر آب در بشر زیر صافی ملاحظه شد. آنرا خالی کرده و پس از آنکه با مقداری آب بشر حاوی رسوب را شستشو داده و از کاغذ صافی گذرانیده به آب زیر کاغذ صافی چند قطره نیترات نقره بیفزائید در حالیکه با افزایش نیترات نقره تغییر رنگی ملاحظه شد.
142/0 × میلی لیتر مصرفی نیترات نقره = ‍Cl-%

سانتریفوژ Z301 : هر شیفت یکبار نمونه برداری انجام می شود.
رطوبت: شیشه ساعت خشک شده در اون را با دقت01/0 گرم وزن کرده
به انده گرم پودر 2301 اضافه کنید .وزن شیشه ساعت همراه پودررا یادداشت کرده نمونه را داخل اون با دمای ثابت ±105 درجه سانتیگراد قرار داده پس از دو ساعت مجددا شیشه ساعت را توزین کنید .
10*(وزن شیشه ساعت +10گرم پودر خشک شده –وزن شیشه +10پودر )=درصدرطوبت پودر بعداز خشک شدن
محل نمونه برداری:لوله خروجی پودر بعد از خشک شدن.

نمونه برداری هردو ساعت یکبار انجام می شود و مواد نا محلول ان را بصورت چشمی کنترل شده بصورت(دارد یا ندارد ) در فرم ثبت می شود .و رطوبت ان نیز هر چهار ساعت یک بار اندازه گیری می شود .
اندازه گیری رطوبت:شیشه ساعت خشک شده در اون را با دقت 0001/0 گرم توزین کرده به ان یک گرم پودرافزوده وزن شیشه ساعت و پودر رتا یادداشت کنید.این نمونه را در اون با دمای ثابت 105 درجه سانتیگراد بمدت دو ساعت قرار داده سپس آنرا برداشته دقیقاً مدت پنج دقیقه داخل دیسکاتور گذاشته سپس آنرا توزین کنید.
100× (وزن شیشه ساعت و پودر پس از خشک شدن – وزن اولیه شیشه ساعت و پودر)‌= درصد رطوبت
سرریز تیکنر S105

محل نمونه برداری : تیکنر S105
آزمایش شیمیایی : دقیقاً به روش تیکنر S104 اندازه گیری می شود.
دانسیته گل بعد از میکسر:
محل نمونه برداری: بالای میکسر دهانه خروجی گل

– در تمام ساعات زوج در صورتی که خاک زنی ادامه داشته باشد نمونه برداری انجام می شود (حدود دولیتر)
1-اندازه گیری دانسیته: نمونه گل را کاملاً مخلوط کرده داخل استوانه 250 میلی لیتری ریخته هیدرومتر را (هیدرومتر 2-1) داخل آن قرار داده دانسیته گل را بخوانید.
2- میزان مصرف فلوکولانت: 1000 میلی لیتر از این محلول را داخل استوانه مدرج 1000 میلی لیتری ریخته و بر روی هیتر مگنت دار قرار داده در حالیکه گل بهم زده شود با سرنگ 5cc چند بار به آن فلوکولانت افزوده بعد گل را ساکن نگهمیداریم بعد از 3 دقیقه ارتفاع گل خوانده شود که باید بین 900 تا 920 میلی باشد. میلی لیتر مصرفی فلوکولانت در زیر دانسیته در فرم روزانه ثبت می شود.

درصد حجمی گلابر خروجی از سانتریفوژها
– محل نمونه برداری: شیر خروجی سانتریفوژ B,A کنار تانک ذوب.
– یک هفته در میان یکبار اندازه گیری می شود.
– روش آزمایش:
شیر را باز کرده و به مقدار cc100 از محلول مستقیماً داخل استوانه مدرج 100 میلی لیتری ریخته شود. حجمی از استوانه را که گلابر داشته باشد بصورت درصد حجمی گلابر بیان می شود.
اندازه گیری مقدار کلسیم در سولفات سدیم نوع صنعتی
مواد لازم:
1- محلول استاندارد حجمی 02/0 نرمال دی سدیم اتیلن دی آمین تترا استات دی هیدراته با دقت 0001/0 گرم 7224/3 گرم (EDTA) را وزن و در آب حل کنید. محلول را کاملا به یک بالن نشان دار یک لیتری منتقل و به حجم رسانده خوب مخلوط کنید.
– محلول استاندارد حجمی 0002/0 نرمال EDTA 10 میلی لیتر از محلول تهیه شده EDTA فوق را در یک بالن نشان دار 100 میلی لیتری ریخته و تا خط نشانه به حجم رسانده خوب مخلوط کنید.
– سود دو نرمال: 40 گرم سود را در آب حل کرده به یک بالن 500 میلی لیتری منتقل و تا خط نشانه به حجم برسانید.
– شناساگر – مورکساید: 2/0 گرم معرف مورکساید را با 100 گرم نمک مرگ مخلوط کرده آن را کاملاً نرم و همگن کنید.


برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود ازدواج یا انتخاب همسر در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود ازدواج یا انتخاب همسر در pdf دارای 54 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود ازدواج یا انتخاب همسر در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

 

مقدمه 

(ازدواج یا انتخاب همسر، پیمان مقدسی اسست برای زندگی مشترک بین زن و مرد که طبق قوانین الهی تجویز شده و هدف آن آرامش و آسایش بهتر و بیشتر از زندگی، مهر و محبت، و گذشت و فداکاری و همچنین بقای نوع می‌باشد.)

خداوند در سوره روم می‌فرماید: از نشانه‌های خداوند متعال آن است که برای شما همسرانی از نوع خود آفرید تا توسط آن آرامش بگیرید و میان شما دوستی و مهربانی قرار داد.

ازدواج وسیله آرامش و آسایش است ولی زمانی که عجولانه و کورکورانه انجام نگرفته باشد. باید قبل از ازدواج به اصل تناسب توجه داشت یعنی دختر و پسری که می‌خواهند با هم ازدواج کنند باید از جهات بسیاری متناسب یکدیگر باشند، مانند تناسب در جهات روحی، اجتماعی، آموزشی، خانوادگی، سنی، اقتصاد و غیره. اگر در ازدواج به این جهات توجه نشود، ممکن است در آینده زندگی آنان از هم بپاشد و به جدایی و طلاق منجر شود که نتیجه سو عدم تفاهم و طلاق و جدایی بیشتر روی فرزندان است.

بله از ازدواج نیز عامل مهم اصل توافق است. زن و مردی که دارای تناسب باشند می‌توانند خود را به میل یکدیگر وفق دهند و توافق به وجود آورند. اصل دیگر گذشت و بردباری و فداکاری است. اگر زن و مردی در مواردی تفاهم و توافق ندارند باید صبر و گذشت کنند و یا یکدیگر را تحمل کنند و سعی نکنند رأی یکدیگر را بر هم تحمیل کنند و اگر مطمئن باشند که اگر یکدیگر را دوست داشته باشند و به هم عشق بورزند موارد کوچک اختلافها نیز در سایه همان عشق و محبت و گذشت و فداکاری رفع خواهد شد. معمولاً علاقه زن معلول علاقه مرد به زن و وابسته به اوست. این مرد است که اگر زن مرد است که اگر زن را دوست بدارد و نسبت به او وفادار بماند زن نیز او را دوست می‌دارد و به او وفادار می‌ماند. به طور کلی زن طبعاً از مرد وفادارتر است و بی‌وفایی زن عکس‌العمل بی‌وفایی مرد است.

 


برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله آشنایی با سیستم دوربین ها در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله آشنایی با سیستم دوربین ها در pdf دارای 23 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله آشنایی با سیستم دوربین ها در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله آشنایی با سیستم دوربین ها در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله آشنایی با سیستم دوربین ها در pdf :

عکاسی به معنای عام آن برسه محور دوربین ، مواد حساس به نور (فیلم) و نوار استوار است که بدون هر یک از این عوامل عکاسی غیر ممکن خواهد بود .
دوربین : دوربینهای عکاسی امروزه تنوع بسیار چشمگیری از لحاظ سیستم و شکل ظاهری دارند ، اما پایه و اساس تمامی آنها اتاقک تا ریک است . اتاقک تا ریک از زمانهای بسیار دور شناخته شده بود . در قرن یازدهم حسن بن هیثم دانشمند عرب اتاقک تاریک را برای رصد ستاره ها و مطالعه در خسوف و کسوف مورد استفاده قرار می داد .
بعد ها این وسیله طی جنگهای صلیبی به اروپا راه یافت و توسط لئوناردو داوینچی نابغه‌ قرن شانزدهم کمراابسکیور Camera Obscura نام گرفت .
اتاقک تاریک عبارت بود از اتاقکی که فقط بر روی یکی از سطوح آن روزنه ریزی تعبیه شده بود ، نو ر از روزنه عبو رکرده وتصویر نسبتا‏ٌ واضح و وارونه ای بر روی سطح مقابل روزنه تشکیل می داد . در واقع تصویر اتاقک تا ریک از نقاط بسیار ریز نوری تشکیل می شود .( نه خطوط و یا سطوح نوری) ، به همین دلیل در محاسبه و تعبیه قطر رو زنه دقت فراوانی می شود .
اگر قطر روزنه ریز تر از حد معمول باشد ، شعاعهای نوری در محل روزنه افتراق پیدا می کنند و با بزرگتر شدن روزنه ، نقاط نوری تداخل کرده و در نهایت وضوح تصویر از بین می رود . پس از اندک زمانی اتقک تاریک مورد استفاده عنقشان قرار گرفت ، بدین معنی که آنها صفحاتی را روی سطح مقابل روزنه می چسباندند و تصویری را که بر روی آن شکل می گرفت ، طراحی می کردند . تصویر بدست آمده به این روش ، از پرسپکتیو بسیار صحیحی بر خوردار بود ، اما برای این کار ، چون تصویر بسیار تاریک بود و نور کمی به داخل اتا قک می تابید لازم بود نقاشان مدت زیادی را در این اتاقک باقی بمانند تا چشمشان به تاریکی عادت کند و قادر به ددن تصویر شود .
بعدها در سال1550 ایتالیاییها روزنه اتاقک تاریک را به یک عدسی محدب مجهز کردند، با این کار روشنایی و وضوح تصویر بسیار بهبود یافت و زمینه برای تغییر تحولهای
این وسیله فراهم شد .

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر در pdf دارای 80 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر در pdf :

بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر

چکیده:
هدف اصلی این تحقیق بررسی رابطه سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر می باشد . در این تحقیق ارزش شرکت به عنوان متغیر وابسته و سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده تا ارزش شرکت با در نظر گرفتن متغیر تعدیلی چرخه عمر مورد بررسی قرار گیرد .برای این منظور نخست نمونه آماری با استفاده متغیر های رشد فروش ،نسبت سود تقسیمی و مخارج سرمایه ای به شرکت های در مرحله رشد ،بلوغ وافول تفکیک شده و سپس متغیر مستقل سرمایه گذاری نهادی به صورت سطح وتمرکز مورد استفاده قرارگرفته است از طرف دیگر معیار کیو توبین به عنوان شاخصی برای محاسبه ارزش

شرکت و به عنوان متغیر وابسته مورد استفاده قرار می گیرد. از متغیرهای اندازه ،رشد و بدهی به عنوان متغیرهای کنترلی استفاده می گردد.
سپس با استفاده از معادلات رگرسیونی چند متغیره فرضیات تحقیق بررسی شده اند داده های مورد نیاز از صورت های مالی 130 شرکت طی سال های 1384 تا 1388 استخراج شده است.به طور کلی نتایج تحقیق بیانگر وجود رابطه منفی بین سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت می باشد.
واژه های کلیدی:ساختار مالکیت ،سرمایه گذاری نهادی،ارزش شرکت و چرخه عمر شرکت
مقدمه:
حضور روز افزون سرمایه گذاران نهادی در جمع صاحبان سهام شرکت های وتأثیر بالقوه ای که این سهامداران می توانند به صورت مستقیم از طریق مالکیت و به طور غیر مسقیم از طریق مبادله سهام خود بر ارزش شرکت داشته باشند.تفکر ونگاه سنتی که بیان می داشت توزیع مالکیت سهام شرکت اثری بر ارزش شرکت ندارد توسط مطالعات جنسن ومکلینگ به چالش کشیده شد این مطالعات پیش بینی کردند که ارزش شرکت تابعی از چگونگی تخصیص سهام بین افراد درونی ( نظیر مدیران )و افراد بیرونی (نظیر سرمایه گذاران نهادی)شرکت است.

ماگ به این نتیجه رسید که استفاده سرمایه گذاران نهادی از توانایی هایشان برای نظارت بر مدیریت و عملکرد شرکت تابعی از میزان سرمایه گذاری آنهاست.
علیرغم آنکه تحقیقات بسیاری در خصوص ارتباط بین سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت صورت پذیرفته است ولی در هیچکدام از این تحقیقات به بررسی این رابطه در مراحل مختلف چرخه عمر نپرداخته اند. اهمیت این پژوهش این است که به گونه تجربی به مدیران ،سرمایه گذاران وسایر تصمیم گیرندگان نشان می دهد کدامیک از مراحل چرخه عمر شرکت(رشد،بلوغ و افول) مناسب ترین زمان برای ورود سرمایه گذاران واستفاده از مزایای سرمایه گذاریشان می باشد.

1-1مقدمه

یکی از موضوعات مهم واساسی در تعیین ارزش شرکت ها ساختار مالکیت آنها می باشد.ساختار مالکیت عبارت است از یک معیار سنجش برای مالکیت متمرکز ،عبارت است از مالکیت جمعی که به عنوان بزرگی سهامداران تعریف شده است. ترکیب سهامداران شرکت های مختلف متفاوت است بخشی از مالکیت شرکتها در اختیار سهامداران جزء واشخاص حقوقی قراردارد این گروه برای نظارت بر عملکرد مدیران شرکت عمدتاً بر اطلاعات در دسترس عموم همانند صورت های مالی منتشره اتکا می کنند این در حالی است که بخش دیگری از مالکیت شرکتها در اختیار سهامداران حرفه ای قرار دارد که بر خلاف گروه سهامداران نوع اول اطلاعات داخلی با ارزشی درباره چشم اندازهای آتی و راهبردهای تجاری وسرمایه گذاری های بلند مدت شرکت ،از طری

ق ارتباط مستقیم با مدیریت شرکت در اختیار ایشان قرار می گیرد.
سهامداران نهادی شخصیت یا موسسه ای هستند که به خرید وفروش حجم عظ

یمی از اوراق بهادار می پردازند: مانند بانک های دولتی وخصوصی ،صندوق های بازنشستگی ،شرکت های بیمه وسازمان تأمین اجتماعی صندوق ها وشرکت های سرمایه گذاری ،بنیادها ونهادها که در سایر شرکت های سهامی عام سرمایه گذاری می کنند .از این رو، سرمایه گذاران نهادی بزرگترین گروه سهامداران شرکتهای سهامی عام شده اند این سهامداران دارای توان بالقوه تاثیرگذاری برفعالیت های مدیران به طور مستقیم از طریق مالکیت وبه طور غی

ر مستقیم از طریق مبادله سهام خود می باشند.که در این صورت تاثیر مستقیم یا غیر مستقیم سهامداران نهادی می تواند بسیار با اهمیت باشد.
در ایران در باب رابطه بین سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت تحقیقات بس

یاری صورت گرفته است امادر هیچکدام از این تحقیقات این رابطه در مراحل مختلف چرخه عمر مورد بررسی قرار نگرفته است.
تئوری چرخه عمر عنوان می دارد که شرکت ها وصنایع همانند موجودات زنلوغ) ومیمیرند(مرحله افول) شرکت ها نیز چنین مراحلی را طی می کنند ودر هریک از این مراحل مختلف دارای قابلیت های متفاوت از لحاظ انعطاف پذیری ،وکنترل می باشند و رفتارهای متفاوتی در زمینه فروش،سرمایه گذاری وتقسیم سود دارند.
این مطالعه به بررسی رابطه بین سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر پرداخته وانتظار می رود این را بطه در هریک از مراحل پیش گفته متفاوت باشد.
اما اهمیت تحقیق در چیست وچرا به مطالعه در مورد آن می پردازیم ؟ تا کنون تحقیقات متعددی در زمینه مربوط بودن ساختار مالکیت و ارزش شرکت صورت پذیرفته است لیکن در هیچکدام از این تحقیقات تأثیر چرخه عمر به عنوان متغیر تعدیلی بر ارزش شرکت مورد توجه قرار نگرفته است در حقیقت هدف اصلی این تحقیق بررسی رابطه بین سطح وتمرکز سرمایه گذاری

نهادی در هریک از مراحل چرخه عمر می باشد.با توجه به کشف رابطه فوق این تحقیق می تواند به عنوان چراغی فراروی سرمایه گذاران قرار گرفته ونمایانگر این موضوع باشدکه یک سرمایه گذار با در نظر گرفتن سطوح مختلف عمر سازمان وهمچنین میزان سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی بر ارزش شرکت در یک زمان مناسب سرمایه گذاری خود را انجام داده واز مزایای سهام خریداری شده بهره مند گردد.

در فصل اول پس از بیا ن مساله تحقیق به اهمیت و ضرورت تحقیق می پردازیم ،همچنین اهداف تحقیق را در قالب اهداف علمی و کاربردی بیان می کنیم وسپس به چه

ار چوب نظری اشاره می کنیم و درادامه به فرضیات تحقیق و تعریف واژها و اصطلاحات تحقیق می پردازیم .

2-1 بیان مسئله:
این تحقیق پیش بینی می کند که با توجه به نظریه نظارت کارا حضور سرمایه گذاران نهادی ممکن است به تغییر رفتارشرکتها منجر شود که این امر از فعالیت های نظارتی که این سرمایه گذاران انجام می دهند نشأت می گیرد.به همین دلیل پیش بینی می کنیم که سرمایه گذاری

نهادی در هریک از مراحل چرخه عمر بر ارزش شرکت تأثیر گذار می باشند.
تحت فرضیه نظارت کارابه دلیل حجم ثروت سرمایه گذاری شده، نهادها احتمالاً سرمایه گذاری خود را به طور فعال مدیریت می کنند براساس این نگرش سرمایه گذاران نهادی، سهامدارانی متبحرهستند که دارای مزیت نسبی در جمع آوری وپردازش اطلاعات می باشند .
عموماً تحقیقات صورت پذیرفته این فرضیه را تأیید می کند برای مثال شلیفر وپوند دریاف

تند که شرکت های سرمایه گذاری زمان زیادی را برای تحلیل سرمایه گذاری صرف می کنند.با توجه به حجم سرمایه گذاری وکاربلد بودن مالکین نهادی حضور آنها موجب نظارت بر مدیریت می شوند.
در حال حاضر کشور ما در تحقق اصل 44 قانون اساسی به دنبال خصوصی سازی شرکت های دولتی و عرضه آنها در بورس اوراق بهادار است . بعضاً درجراید این انتقاد صورت می پذیرد که اهداف سیاستهای اصل 44 درخصوصی سازی و تقویت بخش خصوصی محقق نمی شود و سهام

شرکت های دولتی به طور آشکار در بورس عرضه وبه طور پنهان از طر یق سرما یه گذاران نهادی که عموماً دولتی هستند به تملک دولت درمی آید. حال این سوال پیش می آید که در صورت صح

ت ا ین ادعا آیا این خصوصی سازی به نفع جامعه است؟ به بیان دیگر آیا این تغییر مالکیت در چارچوب دولت فارغ از تحقق خصوصی سازی مفید بوده و باعث رونق صنا یع مذکور می گردد؟ پاسخ سوال بستگی به این داردکه وجود سرمایه گذاران نهادی در ساختار مالکیت شرکت چه اثری برعملکرد وارزش شرکت دارند. تا کنون تحقیقات متعددی در خصوص

تأثیر سرمایه گذاری نهادی بر ارزش وعملکرد شرکت ها صورت پذیرفته است لیکن در هیچکدام ازاین تحقیقات تاثیرمتغیر تعدیلی چرخه عمر را برای تعیین مناسب ترین زمان سرمایه گذاری در نظر نگرفته انداین تحقیق در پی تبیین رابطه بین سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر می باشد.
آیا سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی در هریک از مراحل چرخه عمر شرکت بر ارزش شرکت تأثیر گذار است؟
با توجه به سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی در مراحل مختلف چرخه عمر مناسب ترین زمان برای سرمایه گذاری در سهام شرکت ها چه موقع می باشد؟
3-1اهداف تحقیق
1-3-1 اهداف علمی :
ارزش و اعتبار قوانین هرعلم و تحقیقی به روش شناختی که درآن بکار می رود بستگی دارد و هدف علمی این تحقیق ارزش و اعتبار بخشیدن به فرضیه تحقیق می باشد تا این تحقیق بتواند در بالا بردن سطح دانش عمومی مورد نیازاستفاده کنندگان موثرباشد وهمچنین زمینه ساز بستر مناسبی

برای تحقیقات آتی در سایر مراکز آموزشی و پژوهشی باشد .
2-3-1اهداف کاربردی :
تحقیات کاربردی ، تحقیقاتی هستند که نظریه ها ، قانونمندیها ،اصول و فنونی که در تحقیقات

پایه تدوین می شوند را برای حل مسائل جاری و واقعی بکارمی گیرند، این نوع تحقیقات بیشتر به موثرترین اقدام تاکید دارند وعلتها را کمترمورد توجه قرارمی دهند.تحقیق حاظربه بررسی رابطه بین سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر سازمان می پردازد که نتایج حاصله ازاین تحقیق می تواند مورد استفاده سرمایه گذارن،مدیران وسایراستفاده کنندگان درون سازمانی و برون سازمانی قرار گیرد و همچنین نتایج این تحقیق می تواند زمینه ساز بستر مناسبی بر ای انجام تحقیقات آتی باشد .
رابطه بین ساختار مالکیت و عملکرد شرکت موضوعی مهم در مباحث مدیریت مالی است. عملکرد یک بنگاه اقتصادی تابع عوامل متعددی است ازجمله ساختار مالکیت شرکتها، نوع وترکیب سهامداران ونحوه نظارت آنهاست که می تواند بر ارزش وعملکرد شرکت ها تأثیری متفاوت داشته باشد. درحال حاضر با توجه به اصل 44 قانون اساسی مبنی بر واگذاری سهام شرکت های دولتی به بخش خصوصی وبا توجه به اینکه شرکتهای مزبور عمدتاً شرکت های بیمه ،بانکها ونهادهای دولتی میباشند هدف این تحقیق با در نظر گرفتن تئوری چرخه عمرکه چنین عنوان می دارد: شرکت ها وبنگاه های اقتصادی همانند یک موجود زنده
یک روز متولد می شوند ،رشد می کنند،بالغ می شوندو می میرند ،این سیستم ها در هریک از مراحل چرخه
عمر خود دارای الگوهای رفتاری خاصی به منظور چیرگی برمسایل آن دوره و مشکلات م

ربوط به انتقال از دوره ای به دوره دیگر می باشند سرمایه گذاری توسط نهادها در هریک از این مراحل تأثیری متفاوت بر ارزش وعملکرد شرکت خواهند داشت .
2)با توجه به اینکه ورود روز افزون سرمایه گذاران نهادی در جمع مالکان شرکت ها دارای روندی رو به افزایش می باشد هدف اصلی این پژوهش جمع آوری شواهدی تجربی در خصوص ب

هترین زمان جهت سرمایه گذاری در سازمانهایی که سهام آنها در بورس اوراق بهادار تهران عرضه می گردد می باشد. حال می توان چنین تصور نمود که رعایت چنین موضوعی می تواند در تعیین سرنوشت شرکتها نقش مهمی ایفا نموده ودر مجموع سبب افزایش اطمینان سرمایه گذاران به سرمایه گذاری خود وایجاد رونق اقتصادی در کشور گردد.

4-1اهمیت و ضرورت تحقیق
شرکت های سهامی که در عرصه اقتصاد کشورها به کسب وکار می پردازند،زاییده فرایند تکامل شخصی هستند . فرایندی که در طی آن گونه های متفاوتی از الگوهای فعالیت اقتصاد جمعی به بوته آزمایش گذاشته شده ودر نهایت الگوی شرکت سهامی (عام) که یک قالب حقوقی است به عنوان گونه برتر ظهورکرده است.
امروزه این شرکت ها با جذب منابع بسیار وتبدیل آنها به کالاوخدمات مورد نیاز جامعه نقش مهمی در اقتصاد بازی می کنند .
در این شرکت ها دو نکته توجه را به خود جلب می کند : نخست آنکه در این الگوها مسؤلیت مالکان محدود است ولیکن ریسک پذیرفته شده توسط خریداران سهام که مالک می شوند محدود نیست . نکته دیگر آن است که دارنده سهم در این شرکت ها از حقوق عرفی وسنتی مرتبط بر مالکیت دارایی ها برخوردار نیست آنچه که وی مالک آن است یک سهم یا گواهینامه است که نماد بیرونی سهم نسبی اواز کل شرکت است. بنابراین وی از حقی که یک مالک برای کنترل دارایی اش دارد ودر این مورد دارایی های شرکت است برخوردار نیست. در شرکت های سهامی عام حقوق شناخته شده مالکین برای کنترل وبهره مندی اقتصادی در یک قالب قرارنمی گیرد به عبارت دیگر به درجات مختلف شاهد جداشدن مالکیت از کنترل در این سازمانها هستیم . به تدریج با کمرنگ شدن اختیار اعمال حاکمیت مستقیم بر شرکتها ، کنترل به گروههای دیگری که هیأت مدیره ها ومدیران را تشکیل می دهند سپرده می شود . به علت ارتباط درونی وسلسله مراتبی بین این گروه- ها تعاملی مابین ایشان شکل می گیرد که از دو وجه برخوردار است . نخست تعامل و تعادل قدرت میانشان وشیوه ارتباط اجزای تشکیل دهنده این مجموعه حاکم، که در متون مدیریت (تولیت) سازمانی خوانده می شود دارای آثاری است که در سمت وسوی حرکت وعملکرد این شرکت ها می تواند مؤثر واقع
شود.دوم آنکه تعامل مورد اشاره در قالب یک ساختار حقوقی به نام شرکت سهامی صورت می پذیرد که استفاده از آن حسب متون سازمانی و مالی موجود با هزینه هایی همراه است که هزینه های نمایندگی خوانده می شود.

به نظر سرمایه گذاران نهادی وعمده چندین محرک برای نظارت بر گزارشگری مالی دارند.از آنجاییکه یکی از گروههای اصلی استفاده کنندگان از صورتهای مالی سهامداران می باشند ،در این میان این دو گروه با توجه به مالکیت قابل توجهی از سهام شرکت ها از نفوذ قابل توجهی در شرک

تهای سرمایه پذیر برخوردار بوده ومی توانند رویه های آنها را تحت تأثیر قراردهند. که عموماً تصور می شود حضور این گروههامی تواند منجر به تغییر رفتار شرکتها گردد. این امر از فعالیت های نظارتی که این گروه انجام می دهند نشأت می گیرد.
5-1قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق، چارچوبی را فراهم می نماید تا مطالعات و آزمون محقق در طی آن قلمرو خاص انجام پذیرد و دارای اعتبار بیشتر باشد.
1-5-1 قلمرو مکانی تحقیق
این پژوهش کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (بازار سرمایه ایران) را مورد بررسی قرار می دهد.
2-5-1 قلمرو زمانی تحقیق
دوره زمانی این پژوهش، 4 ساله و از ابتدای سال1385 تا انتهای سال 1388 است.
3-5-1 قلمرو موضوعی تحقیق
این پژوهش، بررسی رابطه بین سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش(معیار اندازه گیری ارزش شرکت Q توبین می باشد) شرکت را در هریک از مراحل چرخه عمر مورد کنکاش قرار می دهد و در حوزه مدیریت سرمایه گذاری قابل بحث است.
6-1چارچوب نظری تحقیق:
در نیمه دوم قرن بیستم سرمایه گذاران نهادی اگر چه از نقش اساسی برخوردار نبوده اند لیکن تأثیر قابل ملاحظه ای در تعیین ترکیب بازار سرمایه داشته اند . به عنوان مثال در آمریکا مجموع مالکیت سرمایه گذاران نهادی از1/6 درصد در سال 1950 به 50 درصد در سال 2002 رسیده است . دارایی های مربوط به سهامداران نهادی در سایر بازارها نیز همچنان رو به فزونی است . به عنوان مثال کل دارایی های مالی مربوط به نهادهای عضو اتحادیه اروپا طی سال های 1992 تا 1999 ،بیش از 150 درصد رشد داشته است.هرچند حضور سرمایه گذاران نهادی به عنوان پیش شرط در ایجاد بازار وتوسعه خصوصی سازی عمل نمی کند لیکن نقش قابل ملاحظه ای در انباشت

منابع مالی و فعال سازی بازار سرمایه گذاران جزءحاصل شده است نکته قابل توجه در مورد سرمایه گذاران نهادی ،رشد روز افزون آنهاست . علت رشد سرمایه گذاران نهادی را در عواملی باید جست که در عرضه وتقاضای موجود برای خدمات این نهادها ریشه دارند . برای نمونه کارایی بیشتر آنها در ارائه خدمات در مقایسه با سهامداری مستقیم ،سرمایه گذاری از این طریق رال های سازمانی مناسب و قدرت بهره وری از پیشرفت های تکنولوژی عواملی هستند که در عرضه خدمات توسط ایشان مؤثر می افتد .از ناحیه تقاضا نیز عواملی مانند تغییرات جمعیت ،آگاهی و آشنایی بیشتر سهامداران جزء با بازارهای مالی ورشد سطح ثروت جامعه ،بستر را برای رشد فعالیت نهادها فراهم می آورند.
عوامل فوق موجب رشد این نهادها در بازارهای مالی بوده اند، لیکن وجه متمایز کننده این نهادها در امکانی است که برای تجمیع یا یک کاسه کردن ریسک1 فراهم می آورند. وظیفه اصلی نها

دها ،تجمع ریسک های سرمایه گذاران کوچک است .دراین حالت ریسک برای مجموعه برابر با جمع جبری ریسک هریک از سرمایه گذاران منفرد نیست ،بلکه به مراتب از آن کمتر است . بدین سبب سرمایه گزاران نهادی را می توان ابزاری برای کاهش ریسک سرمایه گذاران جزء در بازار دانست ودر مقایسه با سرمایه گذاری های مستقیم توسط سرمایه گذاران کوچک این روش به تبادل مناسبتری ازریسک-بازده می انجامد . معمولاً شرکت های سرمایه گذاری ،صندوق های سرمایه گذاری مشترک1،شرکت های بیمه ،صندوق های بازنشستگی ،بانک های سرمایه گذاری وشرکت های خصوصی را در زمره سرمایه گذاران نهادی ذکر کرده اند . در یک تقسیم بندی دیگر ،نهادهای مالی را در دو گروه سپرده پذیر شامل شرکت های سرمایه گذاری وشرکت های بیمه وصندوق های بازنشستگی قرار می دهند.(نصیری،1389،ص55)1
این تحقیق در پی تبیین رابطه سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در هریک از مراحل چرخه عمر می باشد.
در این تحقیق ارزش شرکت متغیر وابسته می باشد که عبارت است از انتخاب رویه های حسابداری توسط مدیریت برای رسیدن به اهداف خاص . این متغییر از طریق Qتوبین اندازه گیری می شود.
سرمایه گذاری نهادی به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده اند که عبارت است از:
میزان مالکیت نهادی در یک شرکت برابر است با نسبت سهام عادی در اختیار سرمایه گذاران نهادی به کل سهام آن شرکت می باشد . این نسبت هر چقدر بیشتر باشد بیانگر تمرکز مالکیت در تعداد کمی از مالکین نهادی است وارزش کوچک آن دلالت بر عدم تمرکز نهادی دارد برای محاسبه درصد مالکیت نهادی در هرشرکت ،تعداد سهام مالکیت نهادی به کل تعداد سهام عادی شرکت درابتدای دوره تقسیم می شود .(نوروش وابراهیمی کردلر،1384،ص104)2

7-1تاریخچه مطالعاتی :
مطالعات داخلی:
تاریخچه تحقیق جدول شماره1
سال محقق/محققان متغیرهای مورد مطالعه یافته های پژوهش

1387

حساس یگانه
سرمایه گذاران نهادی وارزش شرکت

بین سطح سرمایه گذاران نهادی وارزش شرکت رابطه معنا دار مستقیمی وجود دارد.

1388 غلامرضاکرمی وهمکاران تأثیر چرخه عمر شرکت بر میزان مربوط بودن معیارهای ریسک وعملکرد توان توضیحی معیارهای ریسک در مرحله رشد دارای بیشترین مقدار ودر مرحله بلوغ دارای کمترین مقدار است.

1389

غلامرضاکرمی وهمکاران

تأثیر چرخه عمر شرکت ومحافظه کاری بر ارزش شرکت سرمایه گذاران اهمیت (وزن) بیشتری به خالص داراییهای عملیاتی و سود عملیاتی غیرعادی شرکتهای در مرحله رشد نسبت به شرکتهای مراحل بلوغ و افول می دهند. همچنین نتایج نشان می دهد که در مراحل رشد و بلوغ، سرمایه گذاران اهمیت(وزن) بیشتری به خالص داراییهای عملیاتی و سود عملیاتی غیرعادی شرکتهای محافظه کارنسبت به شرکتهایی که از رویه های حسابداری متهورانه استفاده می کنند می دهند و در مرحله افول عکس این موضوع صادق است.

مطالعات خارجی:
سال محقق/محققان متغیرهای مورد مطالعه یافته های پژوهش

1992

آنتونی ورامش1
رابطه معیارهای ارزیابی عملکردبا قیمت بازار سهام در مراحل مختلف چرخه عمر شرکت. ارتباط معناداری میان معیارهای عملکرد و قیمت بازار سهام در مراحل مختلف چرخه عمر وجود دارد ، به طوری که میزان مربوط بودن معیارهای رشد فروش و مخارج سرمایه ای از مرحله ظهور تا افول روند نزولی دارد.

1996

سوجیانیس2

رابطه بین مخارج تحقیق وتوسعه(R&D) وعایدات آتی درمراحل مختلف چرخه عمرشرکت. توان توضیحی مخارج تحقیق و توسعه (R&D)در مراحل مختلف چرخه عمر تفاوت معناداری با هم دارند. شرکت ها ی در مرحله رشد دارای بیشترین توان توضیحی و شرکت های در مرحله افول دارای کمترین توان توضیحی هستند.

1998
بلک3 رابطه سود و جریانهای نقدی با ارزش شرکت در مراحل مختلف چرخه عمر شرکت در مراحل تولد و افول جریانهای نقدی مربوط تر از سود بوده و در مرحله بلوغ عکس این موضوع صادق است.

2006

آهارونی4 وهمکاران مقایسه توان توضیحی معیارهای مبتنی بر جریانهای نقدی ومعیارهای مبتنی بر اقلام تعهدی درتبیین ارزش شرکت در مراحل مختلف چرخه عمر شرکت. در مرحله رشد توان توضیحی معیارهای مبتنی بر جریان های نقدی بیشتر بوده و در مراحل بلوغ و افول توان توضیحی معیارهای مبتنی بر اقلام تعهدی بیشتر است.

2008

کالونکی و

سیلولا5

میزان استفاده از سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت درمراحل مختلف چرخه عمر شرکت به دلیل تغییر در نیازهای اطلاعاتی مدیریت، میزان استفاده از سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت در مراحل مختلف چرخه عمر متفاوت است . میزان استفاده از سیستم هزینه یابی برمبنای فعالیت در شرکتهای در مراحل بلوغ و احیاء نسبت به مرحله رشد بیشتر است.

Anthony, J. H. and Ramesh, K.(1992) -1
Sugianis,T.(1996) -2
Black, E.L. (1998) -3
Aharony , J. , H, Falk and N, Yehuda,(2006) -4
Kallunki, J.,Silvola ,H. (2008). -5

8-1مدل تحقیق وشیوه اندازه گیری متغیرهای پژوهش
در این تحقیق ازرگرسیون چند متغیره برای برسی رابطه بین سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در هریک از مرحل چرخه عمر استفاده می شود:
QTobinit=+1INOWNit+2CONCit+3SIZEit+4DEBTit+5GROWTHit+it(1-1)

Qtobins: ارزش شرکت
:INOWN سطح سرمایه گذاری نهادی
:CONC تمرکز سرمایه گذاری نهادی
:SIZE اندازه شرکت
DEBT: بدهی
:GROWTH رشد
:جزءناشناخته
متغیر وابسته:
Qtobins: ارزش بازار کل دارایی های شرکتi در پایان سال t به ارزش دفتری کل دارایی های شرکت.
در این پژوهش متغیروابسته ارزش شرکت می باشد که با استفاده از معیار QTobins به شرح زیرمورد محاسبه قرار گرفته است :
(3-1) MVE+PS+DEBT TobinsQ=
TA
MVE:ارزش بازارحقوق صاحبان سهام که به صورت قیمت هر سهم ضربدر تعداد سهام عادی در گردش .
PS:ارزش تصفیه سهام ممتاز

DEBT:ارزش خالص بدهی کوتاه مدت+ارزش دفتری بدهی بلند مدت
TA:ارزش دفتری کل دارایی ها

(4-1) 1-SIZE=Log TA

متغیر مستقل:
در این پژوهش متغیر مستقل سرمایه گذاری نهادی می باشد که

از دو جنبه اساسی سطح وتمرکزبه شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته است:
:INOWN نسبت سهام عادی در اختیار سرمایه گذاران نهادی شرکتi درپایان سالt
:CONC تمرکز سرمایه گذاران نهادی شرکتi در پایان سال t که با استفاده از شاخص هرفیندال هریشمن به دست می آید این شاخص یک شاخص اقتصادی بوده و به منظور سنجش میزان انحصار در بازار استفاده می گردد بدین ترتیب که درصد سهم بازار هریک از عرضه کنندگان به توان 2 رسیده وسپس با هم جمع می شود .حاصل بین صفر تا یک بوده که این عدد هرچقدر به یک نزدیکتر باشد بیانگر تمرکز وهر چقدر به صفر نزدیکتر باشد نشان دهنده عدم تمرکز ،از این رابطه تمرکز سهامداران نهادی سنجیده (2-1) i=1 INOWN2

متغیر کنترل:
در این پژوهش متغیرهای کنترل به شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته اند:
:SIZE اندازه شرکت لگاریتم طبیعی مجموع دارایی های شرکت iدر پایان سالt
DEBT: بدهی بلندمدت نسبت به مجموع دارایی های شرکتiدر پایان سالt
:GROWTH درصد تغییر در مجموع دارایی های شرکتiدر پایان سالtنسبت به سالt-1
(5-1) دارایی های سال قبل/(جمع دارایی های سال قبل-دارایی های سال جاری)=GROWTH
متغیر تعدیلی:
مفهوم چرخه حیات استعاره ای زیستی در مورد سازمان هاست بر اساس این مفهوم همه سازمانها روزی ایجاد می شوند،رشد می کنند،بالغ شده وزمانی هم به پایان حیات خود می رسند. به منظورتقسیم بندی شرکتها به مراحل مختلف چرخه عمر به شرح زیر عمل می شود:
SGit=[1-(SALEit SALEit-1)]*100 نسبت رشد فروش(6-1)
DPRit=(DPSit EPSit) نسبت سود تقسیمی(7-1)
( ارزش بازار شرکت/اضافات (کاهش)دارایی های ثابت طی دوره)=CEitنسبت مخارج سرمایه ای(8-1)
درآمد فروش=SALE
سود تقسیمی هر سهم=DPS
سود هرسهم=EPS

9-1فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی اول:بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمررابطه مثبت وجود دارد.

فرضیه های فرعی:
1) بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله رشد رابطه مثبت وجود دارد.
2) بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه مثبت وجود دارد.
3) بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله افول رابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم:بین تمرکزسرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در

هریک از مراحل چرخه عمر رابطه منفی وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
1) بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله رشد رابطه منفی وجود دارد.
2)بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه منفی وجود دارد.
3) بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله افول رابطه منفی وجود دارد.
10-1تعریف واژه های تحقیق
ساختار مالکیت :
یک معیار سنجش رایج برای مالکیت متمرکز،عبارت است از مالکیت جمعی، که به عنوان بزرگی سهامداران تعریف شده است .مالکیت تجمعی از طریق درصد کل سهام تملک شده به وسیله سهامداران عمده به کل سهام سرمایه محسوب می شود(رجبی،1385،ص58)
مالکیت نهادی:
سرمایه گذاران نهادی شخصیت ها یا مؤسساتی هستند که به خرید وفروش حجم عظیمی از اوراق بهادار می پردازند برای مثال می توان از صندوق های بازنشستگی ،بانکها ،شرکتهای بیمه وسازمان تأمین اجتماعی ،صندوقها وشرکتهای سرمایه گذاری وبنیادها ونهادهای انقلاب اسلامی نامبرد.(حساس یگانه وپوریا نسب1384،ص74)
چرخه عمر شرکت:
همه موجودات زنده،ازجمله نباتات،جانوران،و انسانها همگی از منحنی عمر یا چرخه عمر پیروی می کنند . این گونه موجودات متولد می شوند ،رشد می کنند ،به پیری می رسند ودر نهایت می میرند در اقتصاد

ومدیریت از همین تعریف استفاده شده وعمر سازمانها را به مراحل مختلف تقسیم می نمایند (آنتونی ورامش1992).
کنترل:
عبارت است از توان هدایت سیاست های مالی و عملیاتی واحد تجاری

به منظور کسب منافع اقتصادی از فعالیت آن(استانداردهای حسابداری ایران ،1385،ص273).
ارزش شرکت :
درجه یا میزانی که شرکت به هدف های مالی سهامداران در راستای افزایش ثروت نائل می آید.اهداف عملیاتی که مدیر عامل شرکت در راستای دستیابی به هدف اصلی یعنی افزایش ثروت سهامداران دنبال می کند در برگیرنده شاخص ها ومعیارهایی است که بر مبنای آن می توان ارزش یک شرکت تجاری را اندازه گیری کرد .جهت ارزیابی ارزش ،در این

تحقیق از معیار نسبت Qتوبین استفاده شده است (خداداد حسینی ودیگران،1385،ص72)

نسبت Qتوبین:
در این تحقیق از روش محاسبه Qساده استفاده شده است،در این روشQ از تقسیم ارزش بازار کل دارایی -های شرکت بر ارزش دفتری کل دارایی های شرکت بدست می آید(همان منبع،ص73)

1-4 مقدمه
پژوهشگر پس از این که روش تحقیق خود را مشخص کرد و با استفاده از ابزارهای مناسب، داده های مورد نیاز را برای آزمون فرضیه های خود جمع آوری کرد، اکنون نوبت آن است که با بهره گیری از تکنیک های آماری مناسبی که با روش تحقیق، نوع متغیرها،; سازگاری دارد، داده های جمع آوری شده را دسته بندی و تجزیه و تحلیل نماید و در نهایت فرضیه هایی را که تا این مرحله او را در تحقیق هدایت کرده اند در بوته آزمون قرار دهد و تکلیف آن ها را روشن کند و سرانجام بتواند راه حلی و پاسخی برای پرسش تحقیق بیابد. پیوند دادن موضوع تحقیق به رشته ای از اطلاعات موجود مستلزم اندیشه ای خلاق است، معمولاً موضوعی به ذهن محقق خطور می کند که یافتن منابع داده های موجود برای بررسی آن مستلزم خلاقیت ذهنی محقق است، آرایش و تنظیم داده ها نیز مستلزم خلاقیت است.فرایند تجزیه و تحلیل داده ها فرایندی چند مرحله ای است که طی آن داده هایی که از طریق بکارگیری ابزارهای جمع آوری در جامعه (نمونه) آماری فراهم آمده اند خلاصه، کد

بندی و دسته بندی; و در نهایت پردازش می شوند تا زمینه برقراری انواع تحلیل ها و ارتباط ها بین این داده ها به منظور آزمون فرضیه ها فراهم آید(خاکی،1387، 303-305).
تجزیه و تحلیل اطلاعات به عنوان مرحله ای علمی ، از پایه های اساسی هر پژوهش علمی به شمار می رود ، که به وسیله آن کلیه فعالیت های پژوهش تا رسیدن به نتیجه ، کنترل و هدایت می شوند . در این فصل نیز به توصیف داده های پژوهشی و تجزیه و تحلیل

هر یک از فرضیات خواهیم پرداخت . در فصل سوم روش تحقیق و نحوه آزمون فرضیات مطرح شد . در این فصل ، ابتدا متغیر های تحقیق به لحاظ آماری توصیف و بررسی می شوند . در ا

دامه ، آزمون فرضیات تحقیق با توجه به الگوی علمی مطرح شده در فصل قبل و از طریق نرم افزار SPSS اجرا و نتایج حاصل ارائه می شود .

2-4 شاخص های توصیفی متغیرها
به منظور شناخت بهتر ماهیت جامعه ای که در پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته است و آشنایی بیشتر با متغیر های پژوهش، قبل از تجزیه و تحلیل داده های آماری، لازم است این داده ها توصیف شود. همچنین توصیف آماری داده ها، گامی در جهت تشخیص الگوی حاکم بر آن ها و پایه ای برای تبیین روابط بین متغیرهایی است که در پژوهش به کار می رود (خورشیدی و قریشی،1381، 254).
بنابراین، قبل از این که به آزمون فرضیه های پژوهش پرداخته شود، متغیرهای پژوهش به صورت خلاصه در نگاره شماره (1-4) مورد بررسی قرار می گیرد.
این نگاره حاوی شاخص هایی برای توصیف متغیرهای تحقیق می باشد. این شاخص ها شامل شاخص های مرکزی، شاخص های پراکندگی و شاخص های شکل توزیع است.

نگاره شماره (1-4) : شاخص های توصیف کننده متغیرها تحت، شاخص های مرکزی، شاخص های پراکندگی و شاخص های شکل توزیع (Statistics)
شاخص ها

متغیرها
تعداد
حداقل
حداکثر
میانگین
انحراف معیار
رشد 412 16300- 91 891 2111
اهرم 412 1000 142 6206 1954
اندازه 412 9821 1819 1327 1367
سطح 412 0 981 3903 3172

تمرکز 412 0 0857 0146 0189
ارزش شرکت 412 03934 150 0901 0153

با توجه به نگاره فوق می توان کلیه متغیر ها رابا توجه به شاخص های مربوطه از نظرگاه آماری مورد بررسی قرار داد. نکته قابل توجه درنگاره شماره (1-4) پراکندگی بالای متغیر های تحقیق می باشد که ستون آخر این نگاره گواه بر این مدعا می باشد.
اندازه:شاخص انحراف معیار این متغیر نشان می دهد مجموع دارایی های شرکت های نمونه تقریباً در یک سطح می باشد.
رشد: متغیر رشد با عدد میانگین 9/8 % نشان می دهد که شرکت های نمونه به طورمیانگین رشدی معادل 9/8% در سال داشته اند که انحراف معیار مربوط به این متغیر گواه پراکندگی بالای آن می باشد.
بدهی : عدد میانگین مربوط به این متغیر گواه بر این است که به طور متوسط 62 % دارایی های شرکت های نمونه از طریق بدهی تأمین مالی گردیده است و انحراف معیار بالای آن گواه بر پراکندگی بالای این متغیر می باشد.
متغیر های مستقل:
آماره توصیفی متغیر سطح نشان دهنده این موضوع است که 39 %سهام شرکت های نمونه مورد بررسی در اختیار سهامداران نهادی می باشد انحراف معیار این متغیر نشان دهنده پراکندگی بالای داده های متغیر سطح مالکیت می باشد.
آماره توصیفی متغیر تمرکز نشان می دهد که شرکت های نمونه از مالکیت متمرکزی برخوردارنمی باشند.
دامنه شاخص هرفیندال هریشمن که بین صفر تا یک می باشد نشان دهنده تمرکز یا عدم تمرکز است هرچه عدد حاصل به عدد یک نزدیکتر باشد نشان دهنده تمرکز وهرچه به صفر نزدیکتر باشد نشان دهنده عدم تمرکز می باشد.
شاخص انحراف معیار نیز در این متغیر نشان دهنده این موضوع است که داده از پراکندگی پایینی برخوردار می باشند.
3-4 روش آزمون فرضیه های تحقیق
جهت آزمون فرضیه های این تحقیق گام های زیر برداشته شده است :
انتخاب شرکت های نمونه از بین جامعه آماری به صورت حذف سیستماتیک منظم .
اخذ صورت های مالی و سایر اطلاعات مورد نیاز شرکت های انتخاب ش

ده به عنوان نمونه و استخراج اطلاعات مورد نیاز از صورت های مالی شرکت های نمونه .
محاسبه نسبت های مورد نیاز شرکت های انتخاب شده با استفاده از نرم افزار اکسل
استفاده از نرم افزار ره آورد نوین و EXCEL ، جهت محاسبه متغیر ها و نرم افزار SPSS برای آزمون فرضیه ها و انجام سایر تجزیه و تحلیل ها با به کار گیری روش های آم

اری همچون آمار توصیفی ، همبستگی (ضریب همبستگی ، ضریب تعیین) آنالیز رگرسیون و آزمون ضرایب آن ، آنالیز همبستگی و آزمون ضرایب آن و آزمون برابری معناداری چند ضریب همبستگی .
همان گونه که در تحقیق مطرح شد ، برای آزمون فرضیه ها از ضریب همبستگی پیرسون و ضریب تعیین تعدیل شده به منظور توصیف و بررسی رابطه بین متغیر های تحقیق نسبت به یکدیگر استفاده می گردد و به منظور بررسی میزان قابلیت توضیح دهندگی متغیر ها برای کل مدل رگرسیون ارائه می شود . برای تعیین استفاده از معادله خط رگرسیون و نیز امکان تعمیم نتایج نمونه به جامعه باید معنی دار بودن ضریب همبستگی مورد آزمون قرار گیرد که برای این منظور از آزمون T استفاده می گردد . اگر T محاسبه شده از جدول در سطح اطمینان 95 تا 99 درصد بیشتر باشد به این معنی است که ضریب همبستگی به دست آمده آن قدر قابل توجه است که احتمال ناشی شدن آن از تغییرات تصادفی اندک است و می توان نتیجه آن را به جامعه تعمیم داد. آماره این آزمون به شرح زیر میباشد :

t : آماره آزمون
r: ضریب همبستگی
n : تعداد نمونه
r2 : ضریب تعیین
1-3-4- بررسی اعتبار مدل
میزان اعتبار معادلات رگرسیونی برآورد شده به میزان برقراری پیش فرض های لازم برای برآورد مدل است . مهم ترین این پیش فرض ها عبارتند از :
نرمال بودن متغیر های وابسته

همسانی واریانس
عدم خود همبستگی متغیر ها
عدم وجود همخطی
در این تحقیق با آزمون های آماری مناسب زیر برقراری پیش فرض های فوق بررسی گردیده است:
آزمون کلموگروف اسمیرنف (نرمال بودن متغیر وابسته)
نمودارباقی مانده در مقابل مقادیر برآورد شده (نداشتن الگو در این نمودار نشان از همسانی واریانس است این نمودارها در تجزیه و تحلیل هر فرضیه ارایه شده است .
آزمون دوربین واتسون (مقادیر بین 5/1 تا 5/2 نشانگر عدم خود همبستگی است)
آماره عامل تورم واریانس (عامل افزایش واریانس) نزدیک به 1 برای آماره های تلورانس و عامل تورم واریانس حاکی از عدم وجود همخطی شدید بین متغیر های مستقل است .
4-4 بررسی فرض نرمال بودن متغیر وابسته :
موردیکه قبل از آزمون فرضیه ها می بایست انجام شود ، نرمال یا عدم نرمال بودن متغیر وابسته می باشد که نمودار متغیرهای وابسته در زیر نشان داده می شود برای آزمون نرمال یا عدم نرمال بودن متغیر وابسته از آزمون کولموگرف اسمیرنف به صورت زیر استفاده می شود :
متغیر وابسته دارای توزیع نرمال می باشد = H0
متغیر وابسته دارای توزیع نرمال نمی باشد = H1
آزمون کلموگروف اسمیرنف برای بررسی

فرض صفر بالا به کار رفته است در صورت غیر نرمال بودن مدل های رگرسیون از اعتبار ساقط خواهند بود و باید برای نرمال بودن داده ها از شیوه های مناسب مثل تبدیلات استفاده نمود . همان طور که در جدول زیر دیده می شود سطح معناداری برای متغیر وابسته بیشتر از 05/0 است . پس فرض صفر تأیید می شود یعنی داده ها برای متغیر وابسته از توزیع نرمال پیروی می کنند . در جدول زیر با استفاده از آزمون کلموگرو

ف اسمیرنف نرمال بودن متغیر وابسته آزمون شده است .

جدول (2-4) نتایج آزمون نرمال بودن متغیر وابسته (آزمون کولموگروف اسمیرنف)
عنوان متغیر وابسته شاخص متغیر آماره آزمون سطح معناداری
ارزش شرکت TOBINS 1.291 0.071

5-4 خلاصه تجزیه وتحلیل ها به تفکیک هر فرضیه به شرح زیر بیان می شود :
1-5-4 فرضیه اصلی اول : بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت رابطه مثبت وجود ندارد. H0:
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.H1:

نگاره شماره (3-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیر های سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
1988 014749583 0081 0089 0299a 1
a. Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی
نگاره شماره (3-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیی

ن تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند .با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 081 درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیرهای مستقل موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر ا امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 1988 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.

نگاره شماره (4-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
0870

8854

9724
4

407

411
0218

0022
9998
a 0.000
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent

نگاره شماره (4-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.000 و کمتر از 5 درصد می باشد (P-value<0/05)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید می گردد.

نگاره شماره (5-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0677 0073 9326 0000
سطح 0001- 0000 0178- 3754- 0000 1009 0991
بدهی 0000 0000 0047- 0948- 0344 1092 0915
رشد 0001- 0000 0176- 3603- 0000 1065 0939
اندازه 0022 0005 0196 4033 0000 1054 0948
ارزش: a.DependentVariable
جدول (5-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه اصلی اول را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که ضریب منفی متغیر سطح سرمایه گذاری نهادی با سطح معناداری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین سطح سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت می باشد. با توجه به ضریب منفی متغیر سطح فرضیه اول تحقیق که بیانگر ارتباط مثبت بین سطح سرمایه گذاری نهاد

ی وارزش شرکت می باشد رد می گردد.
با توجه به سطح معنا داری متغیرهای رشد واندازه امکان حذف این متغیرها از معادله رگرسیون وجود نداشته وجزء متغیرهای تأثیر گذار در ارزش شرکت می باشند که به شرح زیر تشریح می گردند.
متغیردوم، بدهی شرکت ، با سطح معنا دار

ی بیشتر از 05/0 نشان می دهد که بین ارزش شرکت ومتغیر بدهی رابطه معنا داری وجود ندارد واین متغیر ازمعادله رگرسیون خذف می گردد.
متغیر سوم ،رشد شرکت ،با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار با ارزش شرکت می باشد.

متغیر چهارم ،اندازه شرکت ، با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) و معنی دار با ارزش شرکت می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.677+0.001INOWN +0.022SIZE -0.001GROWTH+i

نگاره شماره (6-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0154) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

1-1-5-4فرضیه فرعی اول : بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله ر

شد رابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله رشد رابطه مثبت وجود ندارد. H0:
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله رشدرابطه مثبت وجود دارد.1:

نگاره شماره (7-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیر های سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله رشد
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
1729 013670 0132 0157 0396a 1
a. Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی
نگاره شماره (7-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند .با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 132 درصد از تغییرات متغیرمستقل توسط متغیر وابسته موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 1729 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.

نگاره شماره (8-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
0470

2523

2993
4

135

139
0117

0019

6286
a 0.000
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent
نگاره شماره (8-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.000 و کمتر از 5 درصد می باشد (P-value<0/05)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید می گردد.

نگاره شماره (9-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0688 0096 7147 0000
سطح 0001- 0000 0274- 3442- 0001 1013 0988
رشد 0002- 0001 0219- 2601- 0010 1133 0883
اندازه 0024 0008 0267 3201 0002 1112 0899

بدهی 0001- 0001 0083- 0959- 0339 1205 0830
ارزش: a.Dependent Variable
جدول(9-4) نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه فرعی اول را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که ضریب منفی متغیر سطح سرمایه گذاری نهادی با سطح معناداری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین سطح سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت درمرحله رشد می باشد. با توجه به ضریب منفی متغیر سطح فرضیه فرعی اول تحقیق که بیانگر ارتباط مثبت بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله رشد می باشد رد می گردد.
با توجه به ضریب معنا داری متغیرهای رشد واندازه امکان حذف این متغیرها از معادله رگرسیون وجود نداشته وجزء متغیرهای تأثیر گذار در ارزش شرکت می باشند که به شرح زیر تشریح می گردند.
متغیر دوم ،رشد شرکت ،با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین متغیر رشد با ارزش شرکت در مرحله رشد می باشد .
متغیر سوم،اندازه شرکت ، با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) و معنی دار با ارزش شرکت در مرحله رشد می باشد.

متغیرچهارم، بدهی شرکت ، با سطح معنا داری بیشتر از 05/0 نشان می دهد که بین ارزش شرکت ومتغییر بدهی رابطه معنا داری وجود ندارد واین متغیر ازمعادله رگرسیون حذف می گردد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.688-0.001INOWN +0.024SIZE -0.002GROWTH+i

نگاره شماره (10-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0147) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

2-1-5-4فرضیه فرعی دوم : بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در

مرحله بلوغ رابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه مثبت وجود ندارد. H0:
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه مثبت وجود دارد.H1:

نگاره شماره (11-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیر های سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
2037 032867 0035 0067 0259a 1
a. Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی

نگاره شماره (11-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند.با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 035 درصد از تغییرات متغیرمستقل توسط متغیر وابسته موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 2037می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.

نگاره شماره (12-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
0894

12423

13317
4

115

119
0224

0108
2069
a 0.089

اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent

نگاره شماره (12-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.089 و بیشتر از 5 درصد می باشد (P-value>0/05)،

پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید نمی گردد.

نگاره شماره (13-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0390 0330 1180 0241
سطح 0001 0001 0097 1031 0305 1090 0917
بدهی 6475 0002 0004 0039 0969 1159 0863
رشد 0004 0002 0241 2533 0013 1114 0898
اندازه 0016- 0023 0064- 0690- 0492 1049 0953
ارزش شرکت: a.Dependent Variable
جدول (13-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه فرعی دوم را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که با توجه به سطح معنا داری متغیرهای سطح سرمایه گذاری نهادی،بدهی واندازه شرکت که بیشتر از05/0 می باشد این متغیرها متغیرهای تأثیر گذار در معادله رگرسیون نبوده واز معادله حذف می گردند .
متغیر رشد با سطح معنا داری کمتر از 05/0 نشان دهنده یک ارتباط مستقیم (مثبت) با ارزش شرکت در مرحله بلوغ می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.390+0.004GROWTH+i

نگاره شماره (14-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید

دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 اف معیار نزدیک به یک (0335) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

3-1-5-4فرضیه فرعی سوم : بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله افول رابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله افول رابطه مثبت وجود ندارد. H0:
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله افول رابطه مثبت وجود دارد.H1:

نگاره شماره (15-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیرهای سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله افول
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
1938 02689382 0085 0109 0330a 1
Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی
Dependent Variable:ارزش شرکت
نگاره شماره (15-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند.با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 085 درصد از تغییرات متغیرمستقل توسط متغیر وابسته موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 1938 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.
نگاره شماره (16-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares

درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
1303

10632

11935
4

147

151
0326

0072
4503
a 0.002
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent
نگاره شماره (16-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.002 و کمتر از 5 درصد می باشد (P-value<0/05)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید می گردد.

نگاره شماره (17-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)

Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل

ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0022 0270 0080 0936
سطح 0002- 0001 0165- 2092- 0038 1029 0972
بدهی 0001- 0001 0068- 0856- 0393 1055 0948
رشد 0001- 0001 0102- 1291- 0199 1027 0973
اندازه 0073 0020 0284 3575 0000 1043 0959
ارزش شرکت: a.Dependent Variable
جدول (17-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه فرعی سوم را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که ضریب منفی متغیر سطح سرمایه گذاری نهادی با سطح معناداری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین سطح سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت درمرحله افول می باشد. با توجه به ضریب منفی متغیر سطح فرضیه سوم تحقیق که بیانگر ارتباط مثبت بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله افول می باشد رد می گردد.
متغیرهای، بدهی و رشد شرکت ، با سطح معنا داری بیشتر از 05/0 نشان می دهند که بین ارزش شرکت ومتغییرهای مذکور رابطه معنا داری وجود ندارد واین متغیر ازمعادله رگرسیون حذف می گردند.
با توجه به ضریب معنا داری متغیراندازه با سطح معنا داری کمتر از05/0حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) با ارزش شرکت در مرحله افول بوده و امکان حذف این متغیر از معادله رگرسیون وجود نداشته وجزء متغیرهای تأثیر گذار برارزش شرکت می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.022 -0.002INOWN +0.073SIZE +i

نگاره شماره (18-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0335) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده

است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

2-5-4 فرضیه اصلی دوم : بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت رابطه منفی وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت رابطه منفی وجود ندارد. H0:
بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت رابطه منفی وجود دارد.H1:

نگاره شماره (19-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیرهای تمرکزسرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
1793 014770162 0078 0087 0295a 1
Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی
Dependent Variable:ارزش شرکت
نگاره شماره (19-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند .با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 078 درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیرهای مستقل موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 1793 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.
نگاره شماره (20-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
0845

8879

9724
4

407

411
0211

0022
9687
a 0.000
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent
نگاره شماره (20-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.000 و کمتر از 5 درصد می باشد (P-value<0/05)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید می گردد.

نگاره شماره (21-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0713 0075 9522 0000
تمرکز 0142- 0040 0175- 3594- 0000 1058 0945
بدهی 0000 0000 0057- 1139- 0256 1108 0902
رشد 0001- 0000 0177- 3622- 0000 1065 0939
اندازه 0019 0006 0167 3386 0001 1079 0927
ارزش شرکت: a.Dependent Variable
جدول(21-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه اصلی دوم را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که ضریب منفی متغیر تمرکز سرمایه گذاری نهادی با سطح معناداری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین سطح سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت می باشد. با توجه به ضریب منفی متغیر تمرکز فرضیه دوم تحقیق که بیانگر ارتباط منفی بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت می باشد تأیید می گردد.
با توجه به ضریب معنا داری متغیرهای رشد واندازه امکان حذف این متغیره از معادله رگرسیون وجود نداشته وجزء متغیرهای تأثیر گذار در ارزش شرکت می باش

ند که به شرح زیر تشریح می گردند.
متغیردوم، بدهی شرکت ، با سطح معنا داری بیشتر از 05/0 نشان می دهد که بین ارزش شرکت ومتغییر بدهی رابطه معنا داری وجود ندارد واین متغیر ازمعادله رگرسیون خذف می گردد.
متغیر سوم ،رشد شرکت ،با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار با ارزش شرکت می باشد.
متغیر چهارم ،اندازه شرکت ، با سطح معنا داری کمتر ا

ز 05/0 حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) و معنی دار با ارزش شرکت می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.713 -0.142CONC +0.019SIZE -0.001GROWTH+i

نگاره شماره (22-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر

Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0154) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

1-2-5-4فرضیه فرعی اول : بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله رشد رابطه منفی وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :

بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله رشد رابطه منفی وجود ندارد. H0

:
بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله رشدرابطه منفی و

جود دارد.H1:

نگاره شماره (23-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیرهای سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
1899 01379536 0116 0141 0376a 1
Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی

Dependent Variable:ارزش شرکت

نگاره شماره (23-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند .با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 116 درصد از تغییرات متغیرمستقل توسط متغیر وابسته موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان ا

ستفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 1899 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.
نگاره شماره (24-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع

0423

2569

2993
4

135

139
0106

0019
5562
a 0.000
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent
نگاره شماره (24-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.000 و کمتر از 5 درصد می باشد (P-value<0/05

)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید می گردد.

نگاره شماره (25-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0749 0100 7474 0000
تمرکز 0193- 0064 0245- 3031- 0003 1028 0973
رشد 0002- 0001 0202- 2379- 0019 1138 0878
بدهی 0001- 0001 0097- 1112- 0268 1203 0832
اندازه 0019 0008 0206 2425 0017 1129 0886
ارزش شرکت: a.Dependent Variable
جدول(25-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه فرعی اول را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که ضریب منفی متغیر تمرکز سرمایه گذاری نهادی با سطح معناداری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین تمرکزسرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت درمرحله رشد می باشد. با توجه به ضریب منفی متغیر تمرکز فرضیه اول تحقیق که بیانگر ارتباط منفی بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله رشد می باشد تأیید می گردد.
با توجه به ضریب معنا داری متغیرهای رشد واندازه امکان حذف این متغیرها از معادله رگرسیون وجود نداشته وجزء متغیرهای تأثیر گذار در ارزش شرکت می باشند که به

شرح زیر تشریح می گردند.
متغیر دوم ،رشد شرکت ،با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین متغیر رشد با ارزش شرکت در مرحله رشد می باشد .

متغیرسوم، بدهی شرکت ، با سطح معنا داری بیشتر از 05/0 نشان می دهد که بین ارزش شرکت ومتغییر بدهی در مرحله رشد رابطه معنا داری وجود ندارد واین متغیر ازمعادله رگرسیون حذف می گردد.
متغیر چهارم،اندازه شرکت ، با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) و معنی دار با ارزش شرکت در مرحله رشد می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.749-0.193CONC +0.019SIZE -0.002GROWTH+i

نگاره شماره (26-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0147) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

2-2-5-4فرضیه فرعی دوم: بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله بلوغ رابطه منفی وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه منفی وجود ندارد. H0:
بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه منفی وجود دارد.H1:

نگاره شماره (27-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیر های سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
1871 03280662 0038 0071 0266a 1
Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی
Dependent Variable:ارزش شرکت

نگاره شماره (27-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند .با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 038 درصد از تغییرات متغیرمستقل توسط متغیر وابسته موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در ص

ورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 1871 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.
نگاره شماره (28-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
0940

12377

13317
4

115

119
0235

0108
2183
a 0.075
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent

نگاره شماره (28-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.075 وبیشتر از 5 درصد می باشد (P-value>0/05)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید نمی گردد.

نگاره شماره (29-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0335 0340 0985 0327
تمرکز 0206 0169 0119 1222 0224 1179 0848
بدهی 0000 0002 0009 0092 0927 1163 0860
رشد 0004 0002 0251 2622 0010 1137 0880

اندازه 0011- 0024 0046- 0489- 0626 1108 0903

ارزش شرکت: a.Dependent Variable

جدول(29-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه فرعی دوم را نشان می دهد . با توجه به سطح معنا داری متغیرهای تمرکز ،بدهی واندازه که بیشتر از 05/0 می باشد ارتباط معنا داری بین متغیرهای مذکور وارزش شرکت وجود ندارد .
درخصوص متغیر رشد ،با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) و معنی دار بین متغیر رشد با ارزش شرکت در مرحله رشد می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.335+0.004GROWTH+i

نگاره شماره (30-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازد طبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0335) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

3-2-5-4فرضیه فرعی سوم : بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در مرحله افول رابطه منفی وجود دارد.
فرضیه آماری به صورت زیر ارائه می گردد :
بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله افول رابطه منفی وجود ندارد. H0:
بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت درمرحله افول رابطه منفی وجود دارد.H1:

نگاره شماره (31-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین،ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون دوربین- واتسون میان متغیر های سرمایه
Model Summaryb
دوربین –واتسون خطای معیار تخمین ضریب تعیین تعدیل شده ضریب تعیین ضریب همبستگی مدل
2325 02688539 0085 0110 0331a 1
Predictors: (Constant)اندازه،سطح،رشد،بدهی
Dependent Variable:ارزش شرکت

نگاره شماره (31-4) به ترتیب ضریب همبستگی،ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل شده وخطای معیار را تخمین می زند .با توجه به ضریب تعیین به دست آمده از خروجی آزمون 085 درصد از تغییرات متغیرمستقل توسط متغیر وابسته موجود در مدل توجیه می شود.
یکی از مفروضاتی که در رگرسیون مورد نظر قرار می گیرد ، استقلال خطاها (تف

اوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش بینی شده توسط معادله رگرسیون ) از یکدیگر است. در صورتی که فرضیه استقلال خطا ها رد شود وخطاها با یکدیگر همبستگی داشته باشند امکان استفاده از رگرسیون وجود ندارد . به منظور بررسی استقلال خطاها از یکدیگر از آزمون دوربین واتسون استفاده می شود . مقدار آماره این آزمون در دامنه 0و4 قراردارد وچنانچ

ه این آماره در بازه 15 تا 25 قرارگیرد آزمون عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می شود . در غیر این صورت همبستگی بین خطاها وجود دارد . از آنجا که مقدار این آماره در این تحقیق 2325 می باشد در نتیجه فرض همبستگی خطاها رد می شود ومی توان از رگرسیون استفاده کرد.

نگاره شماره (32-4) : تحلیل واریانس رگرسیون (ANOVA)
ANOVAb

مدل Sum of Squares
درجه آزادی Mean Square
آمارهF
سطح معنا داری
میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل

میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی
جمع
1309

10626

11935
4

147

151
0327

0072

4528
a 0.002
اندازه،سطح،رشد،بدهی:a.Predictors(Constant)
ارزش:b.Dependent

نگاره شماره (32-4) نشان دهنده تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیراست .فرضیه های آماری آزمون معنی داری کل مدل رگرسیون به صورت زیر می باشد:

در نگاره فوق Sig=.002 و کمتر از 5 درصد می باشد (P-value<0/05)،پس فرض خطی بودن رابطه بین دو متغیر تایید می گردد.

نگاره شماره (33-4) : ضرایب معادله رگرسیون (Coefficients)
Coefficientsa

متغیرهای مستقل وکنترل
ضرایب استاندارد نشده ضرایب استاندارد شده

(t)آماره

سطح معنی داری
آزمون های هم خطی
B Std. Error
Beta

عامل تورم واریانس
تلورانس
مقدار ثابت 0079 0275 0286 0775
تمرکز 0257- 0122 0172- 2114- 0036 1091 0917
بدهی 0001- 0001 0086- 1050- 0296 1097 0911
رشد 0001- 0001 0104- 1325- 0187 1026 0975
اندازه 0068 0021 0265 3316 0001 1056 0947
ارزش شرکت: a.Dependent Variable

جدول(33-4)نتایج تحلیل آماری برای ضرایب متغیر های مستقل و کنترل آزمون فرضیه فرعی سوم را نشان می دهد . نتایج نشان می دهد که ضریب منفی متغیر تمرکز سرمایه گذاری نهادی با سطح معناداری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط معکوس(منفی) و معنی دار بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی با ارزش شرکت درمرحله افول می باشد. با توجه به ضریب منفی متغیر تمرکز فرضیه تحقیق که بیانگر ارتباط منفی بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله افول می باشد تأیید می گردد.
متغیر بدهی ورشد شرکت ،با سطح معنا داری بیشتر از 05/0 بیانگر عدم وجود ارتباط معنا دار با ارزش شرکت در مرحله افول می باشند و از معادله رگرسیون حذف می گردند .

متغیر اندازه شرکت ، با سطح معنا داری کمتر از 05/0 حاکی از یک ارتباط مستقیم(مثبت) و معنی دار با ارزش شرکت در مرحله افول می باشد.
در نتیجه مدل چند متغیره مربوطه پس از جایگذاری ضرایب بتای رگرسیونی به شرح زیر می باشد:
QTobin= 0.079-0.257CONC +0.068SIZE +i

نگاره شماره (34-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون

یکی دیگر از مفروضات در نظر گرفته شده در رگرسیون این است که خطاها باید دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند. بدیهی است در صورت عدم برقراری این پیش گزیده ،نمی توان از رگرسیون استفاده کرد .
Residual(باقی مانده)اختلاف بین مشاهده ومقادیر مدل پیشگوی متغیر وابسته است.نمودار فوق به بررسی نرمال بودن خطاها به عنوان یکی دیگر از مفروضات رگرسیون می پردازدطبق این فرض می باید،خطاها دارای توزیع نرمال با میانگین صفر باشند.به عبارت دیگر Mean=0 وstd.Dev=1 باشد. که طبق نمودار فوق مشاهده می شود مقدار میانگین نزدیک به صفر وانحراف معیار نزدیک به یک(0335) می باشدکه درسمت راست نمودار نشان داده شده است . با توجه به این نمودار فرض نرمال بودن خطاها برای متغیر تأیید می گردد.

فرضیه

آماره t
معناداری
ضریب

آماره F
معناداری
مدل
ضریب تعیین
آماره دوربین واتسون

نتیجه
فرضیه اصلی اول
326/9 000/0 998/9 000/0 089/0 988/1 رد
فرضیه فرعی 1
442/3- 001/0 286/6 000/0 089/0 739/1 رد
فرضیه فرعی 2 031/1 305/0 069/2 089/0 067/0 037/2 رد
فرضیه فرعی 3 092/2- 038/0 503/4 002/0 109/0 938/1 رد

فرضیه اصلی دوم 594/3- 000/0 687/9 000/0 087/0 793/1 تأیید
فرضیه فرعی 1 031/3- 003/0 562/5 000/0 141/0 899/1 تأیید
فرضیه فرعی 2 222/1 224/0 183/2 075/0 071/0 871/1 رد
فرضیه فرعی 3 114/2- 036/0 528/4 002/0 110/0 325/2 تأیید

نگاره شماره(35-4):خلاصه فرضیه ها وآزمون های تحقیق

1-3 مقدمه
هدف از هر نوع بررسی و تحقیق علمی کشف حقیقت است. حقیقت نیز بر پایه کاوش و تجسس و کشف عوامل منطقی مربوط به خصوصیات اجزا، موضوع تحقیق قرار دارد. منظور از روش تحقیق علمی، پیروی از رویه منظم و سیستماتیکی است که در جریان استفاده از روش‌های آماری و مرتبط ساختن عوامل موضوع تحقیق باید رعایت گردد. در واقع روش تحقیق علمی، شامل اندازه‌گیری و ارزیابی و مقایسه عوامل بر اساس اصول و موازین پذیرفته شده از طرف دانشمندان، برای حل مشکلات و مسائل بوده و مستلزم قدرت اندیشه و ظرفیت تعمق، تشخیص، قضاوت و ابتکار است (کیقبادی و ستاری،1354،20)1
در این فصل مراحل انجام تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد. روش تحقیق، ویژگ

ی های تحقیق، فرضیه های تحقیق، جامعه مطالعاتی، نحوه جمع آوری داده های مربوط به متغیرهای تحقیق و چگونگی تجزیه و تحلیل این اطلاعات نیز در این فصل مورد توجه قرار گرفته است.
2-3 روش تحقیق
دشوارترین گام در فرآیند تحقیق، مشخص کردن مسأله مورد مطالعه است. نخست آنکه درباره یک چیز، یک مانع یا یک موقعیت مبهم تردید وجود دارد، تردیدی که نیازمند تعیین

است.
در هر تحقیق ابتدا باید نوع، ماهیت، اهداف تحقیق و دامنه آن معین شود تا بتوان با استفاده از قواعد و ابزار و از راه های معتبر به واقعیت ها دست یافت (سرمد و همکاران،1381،170)2
بنابراین تحقیق از نوع تحقیقات کاربردی است. هدف تحقیق کاربردی، توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است. تحقیق علمی را بر اساس اهداف می توان به دو گروه بنیادی وکاربردی تقسیم کرد. این تحقیق ازحیث هدف کاربردی می باشد ،در زمینه تحقیقات کاربردی روشهای متعددی وجود دارد که اهم این روشها عبارتند از تاریخی ،توصیفی ،همبستگی ،علی وآزمایشگاهی . تحقیق حاضر از منظر طبقه بندی بر مبنای روش ، ازنوع تحقیقات همبستگی است که این تحقیقات برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد ولی الزاماً کشف رابطه علت ومعلولی مورد نظر نیست ونیز تحقیقات همبستگی شامل تحقیقاتی است که در آنها سعی می شود رابطه بین متغیرهای مختلف با استفاده از ضریب همبستگی کشف وتعیین شود، پس ضریب همبستگی شاخصی دقیق است که بیان می کند تغییرات یک متغیر تا چه اندازه ای با متغیر دیگر رابطه دارد.

3-3 جامعه مطلعاتی ونمونه آماری
جامعه آماری عبارت است از مجموعه ای از افراد ،اشیاء و;که در حداقل یک صفت واحد مشترک باشند .
جامعه مطالعاتی تحقیق شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشند که هدف سرمایه گذاران نهادی قرارگرفته اند، برای دور بین سالهای 84 تا88بوده که فرضیه های مورد نظر در رابطه با این جامعه آماری مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.
4-3 ویژگی های نمونه آماری وروش نمونه گیری
نمونه آماری عبارت است از تعداد محدودی از جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های جامعه، که می تواند معرف آن جامعه آماری باشد. به علت گستردگی حجم جامعه آماری و وجود برخی نا هماهنگی ها میان اعضاء جامعه ،شرایط زیر را برای انتخاب نمونه آماری قرار داده شده است.
به طور کلی نمونه آماری شامل شرکت هایی هستند که:
1. از سال 1384 تا 1388 در بورس حضور داشته باشند.
2. سال مالی آن ها به پایان اسفند ختم شود.
3. شرکت بین سال های 1384 تا 1388 تغییر سال مالی نداده باشد.
4. شرکت بین سال های 1384 تا 1388 وقفه عملیاتی نداشته باشد.
5. شرکت در هر سال حداقل 70 روز معاملاتی داشته باشد.
6. اطلاعات موردنیاز شرکت در دسترس باشد.
7. شرکت در سالهای فوق هدف سرمایه گذاران نهادی قرار گفته باشد.
با توجه به محدودیت های فوق تعداد 140 شرکت از جامعه مطالعاتی به روش ح

ذف سیستماتیک به عنوان نمونه آماری انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت.
5-3مدل تحقیق وشیوه اندازه گیری متغیرهای پژوهش
در این تحقیق ازرگرسیون چند متغیره برای برسی رابطه بین سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت در هریک از مرحل چرخه عمر استفاده می شود:

QTobinit=+1INOWNit+2CONCit+3SIZEit+4DEBTit+5GROWTHit+it(1-1)

Qtobins: ارزش شرکت
:INOWN سطح سرمایه گذاری نهادی
:CONC تمرکز سرمایه گذاری نهادی
:SIZE اندازه شرکت
DEBT: بدهی
:GROWTH رشد
:جزءناشناخته
1-5-3متغیر وابسته:
Qtobins: ارزش بازار کل دارایی های شرکتi در پایان سال t به ارزش دفتری کل دارایی های شرکت.
در این پژوهش متغیروابسته ارزش شرکت می باشد که با استفاده از معیار QTobins به شرح زیرمورد محاسبه قرار گرفته است :
(3-1) MVE+PS+DEBT TobinsQ=
TA
MVE:ارزش بازارحقوق صاحبان سهام که به صورت قیمت هر سهم ضربدر تعداد سهام عادی در گردش .
PS:ارزش تصفیه سهام ممتاز
DEBT:ارزش خالص بدهی کوتاه مدت+ارزش دفتری بدهی بلند مدت
TA:ارزش دفتری کل دارایی ها

(4-1) 1-SIZE=Log TA

2-5-3متغیر مستقل:

در این پژوهش متغیر مستقل سرمایه گذاری نهادی می باشد که از دو جنبه اساسی سطح وتمرکزبه شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته است:
:INOWN نسبت سهام عادی در اختیار سرمایه گذاران نهادی شرکتi درپایان سالt
:CONC تمرکز سرمایه گذاران نهادی شرکتi در پایان سال t که با استفاده از شاخص هرفیندال هریشمن به دست می آید این شاخص یک شاخص اقتصادی بوده و به منظور سنجش میزان انحصار در بازار استفاده می گردد بدین ترتیب که درصد سهم بازار هریک از عرضه کنندگان به توان 2 رسیده وسپس با هم جمع می شود .حاصل بین صفر تا یک بوده که این عدد هرچقدر به یک نزدیکتر باشد بیانگر تمرکز وهر چقدر به صفر نزدیکتر باشد نشان دهنده عدم تمرکز ،از این رابطه تمرکز سهامداران نهادی سنجیده می شود. (2-1) i=1 INOWN2
3-5-3متغیرهای کنترل:
در این پژوهش متغیرهای کنترل به شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته اند:
:SIZE اندازه شرکت لگاریتم طبیعی مجموع دارایی های شرکت iدر پایان سالt
DEBT: بدهی بلندمدت نسبت به مجموع دارایی های شرکتiدر پایان سالt
:GROWTH درصد تغییر در مجموع دارایی های شرکتiدر پایان سالtنسبت به سالt-1
(5-1) دارایی های سال قبل/(جمع دارایی های سال قبل-دارایی های سال جاری)=GROWTH
4-5-3متغیر تعدیلی:
مفهوم چرخه حیات استعاره ای زیستی در مورد سازمان هاست بر اساس این مفهوم همه سازمانها روزی ایجاد می شوند،رشد می کنند،بالغ شده وزمانی هم به پایان حیات خود می رسند. به منظورتقسیم بندی شرکتها به مراحل مختلف چرخه عمر به شرح زیر عمل می شود:
SGit=[1-(SALEit SALEit-1)]*100 نسبت رشد فروش(6-1)
DPRit=(DPSit EPSit) نسبت سود تقسیمی(7-1)
( ارزش بازار شرکت/اضافات (کاهش)دارایی های ثابت طی دوره)=CEitنسبت مخارج سرمایه ای(8-1)
درآمد فروش=SALE
سود تقسیمی هر سهم=DPS

سود هرسهم=EPS
6-3فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی اول:بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمررابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
1) بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله رشد رابطه مثبت وجود دارد.
2) بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه مثبت وجود دارد.
3) بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله افول رابطه مثبت وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم:بین تمرکزسرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در هریک از مراحل چرخه عمر رابطه منفی وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
1) بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله رشد رابطه منفی وجود دارد.
2)بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت درمرحله بلوغ رابطه منفی وجود دارد.
3) بین تمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت در مرحله افول رابطه منفی وجود دارد.
7-3 قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق، چارچوبی را فراهم می نماید تا مطالعات و آزمون محقق در طی آن قلمرو خاص انجام پذیرد و دارای اعتبار بیشتر باشد.
1-7-3 قلمرو مکانی تحقیق
این پژوهش کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (بازار سرمایه ایران) را مورد بررسی قرار می دهد.
2-7-3 قلمرو زمانی تحقیق
دوره زمانی این پژوهش، 5 ساله و از ابتدای سال1384 تا انتهای سال 1388 است.
3-7-3 قلمرو موضوعی تحقیق
این پژوهش، بررسی رابطه بین سطح وتمرکز سرمایه گذاری نهادی وارزش(معیار اندازه گیری ارزش شرکت Q توبین می باشد) شرکت را در هریک از مراحل چرخه عمر مورد کنکاش قرار می دهد و در حوزه مدیریت سرمایه گذاری قابل بحث است.

8-3 روش وابزار گردآوری اطلاعات
یکی از ضروریات هر مطالعه و پژوهش وجود اطلاعات مربوط و قابل اتکاء و سرعت و سهولت دسترسی به آن می باشد (حافظ نیا،1381، 45-44)1
مباحث تئوریک پژوهش از مسیر مطالعه منابع ، نشریات ؛ منابع داخلی و خارجی موجود در کتابها و استفاده از اینترنت جمع آوری شده است. جمع آوری اطلاعات با استفاده از اطلاعات اولیه شرکتها بوده است؛ یعنی اطلاعات و داده های مورد نیاز تحقیق کلاً از روش کتابخانه ای، با استفاده از نرم افزار ره آورد نوین و با مراجعه به سازمان بورس اوراق بهادار تهران و مطالعه صورتهای مالی اساسی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی ساله

ای 1388-1384 بدست آمده اند. در این باره علاوه بر مطالعه صورتهای مالی اساسی، اطلاعات مربوط به صورتهای مالی از سایت اطلاعاتی بورس1 مورد استفاده قرار گرفته است. این گونه داده ها از نوع داده های ثانویه محسوب شده و مشخصاً دارای اعتبار و روایی است.
9-3 روش تجزیه وتحلیل داده ها
تجزیه وتحلیل داده ها فرایندی است که طی آن داده هایی که از طربق به کارگیری ابزارهای جمع آوری در نمونه (جامعه آماری )فراهم آمده اند ،خلاصه،کدبندی،ودسته بندی و در نهایت پردازش می شوندتا زمینه برقراری انواع تحلیل وارتباط بین این داده ها به منظور آزمون فرضیه ها فراهم آید .در این فرایند داده ها هم از لحاظ مفهومی وهم از جنبه تجربی پالایش می شوند وتکنیک های گوناگون آماری نقش به سزایی در استنتاج ها وتعمیم ها به عهده دارند.
در این تحقیق از آنالیز رگرسیونی ، با استفاده از نرم افزار (SPSS) برای تجزیه وتحلیل فرضیه ها استفاده شده است.
به دلیل انتخاب روش توصیفی کاربردی وبه سبب شرایط این تحقیق از آزمون های آنالیز رگرسیون سلسله مراتبی برای پاسخگویی به فرضیه های این تحقیق استفاده خواهد شد که ذیلاً به طور مختصر شرح داده می شود.
رگرسیون سلسله مراتبی به منظور بررسی اثر مستقیم وغیر مستقیم اندازه ورشد شرکت به کار برده شده است بدین ترتیب که اندازه ورشد شرکت در مرحله دوم وارد مدل می شود تا اثر مستقیم آن بر متغیر وابسته بررسی شود سپس در مرحله سوم به منظور بررسی اثر غیر مستقیم آن بر متغیر وابسته بر همکنش اندازه ورشد شرکت با سایر متغیرهای مستقل وارد مدل می شوند .
از رگرسیون چند گانه جهت پاسخگویی به فرضیه های مطرح شده در تحقیق اس

تفاده می کنیم اما قبل از کاربرد رگرسیون باید شرایطی برای کاربرد رگرسیون برقرار باشد ،در صورتی محقق می تواند از رگرسیون خطی استفاده کند که شرایط زیر محقق باشد:
1-میانگین یا امید ریاضی خطاها صفر باشد.
2-واریانس خطاها ثابت باشد.
مفروضات 1و2 بدین معنی است که توزیع خطاها باید دارای توزیع نرمال باشلال خطاها یا عدم وجود خودهمبستگی تایید شود.
4- متغیر وابسته دارای توزیع نرمال باشد.
5- بین متغیرهای مستقل همبستگی وجود نداشته باشدبه بیان دیگردارای هم خطی نباشد .
آزمون های دیگری به منظوربررسی مفروضات مدل رگرسیون، انجام می گیرد. یکی ازاین آزمون ها آزمون دوربین- واتسون است که استقلال خطاها یاعدم وجود خود همبستگی بین متغیرهای مستقل را آزمون می کند . آماره این آزمون بین صفر تا چهار قرار می گیرد. چنانچه این آماره بین بازه 15 تا 205 قرار گیرد،استقلال بین خطاها تایید شده و می توان از رگرسیون استفاده کرد. برای بررسی نرمال بودن متغیر وابسته از آزمون کولموگروف – اسمیرنف استفاده می گردد .
لازم به ذکر است که محاسبات مربوط به آزمون آماری فرضیات، با استفاده ازنرم افزار آماری SPSS 16 انجام شده است. ومعنا دار بودن مدل رگرسیونی با استفاده از sig محاسبه شده برای تعیین معنا داری آمارهF در سطح95% اطمینان مورد استفاده قرار می گیرد.که نحوه محاسبه این آماره به شرح ذیل است:
در واقع تغییر پذیری دادهها را به دو جزء تفکیک کردیم؛جزء دوم SSE تغییر در داخل نمونه میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق عوامل تصادفی ،وجزء اول میزان تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیر مستقل ، در این صورت میانگین توان دوم تیمارها ومیانگین توان دوم خطاها به صورت زیر خواهد بود:
MSTr=SSTr/k-1
MSE=SSE/k(n-1)
F=MSTr /MSE
چنانچه میانگین توان دوم تیمارها نسبت یه میانگین توان دوم خطا کم باشد ،نتیجه می گیریم که مدل مورد نظر در جامعه معنا دار نخواهد بود.مدل رگرسیون خطی با بیش از یک متغیر مستقل یک مدل رگرسیون چند گانه می باشد که در مواردی که متغیر تابع تحت تأثیر چند متغیر دیگر قرار می گیرد ضرایب رگرسیون وهمبستگی ساده دیگر از اعتبار چندانی برخوردار نیستند.
Y=0+1X1+ 2X2+ 3X3+….+kXk
استفاده از مدل ماتریس در مدل های رگرسیون چند گانه موجب سهولت کار می شود ،و اجازه می دهد که مدل ،داده ها ونتایج به روش کوتاه تری نشان داده شوند .ضرایب رگرسیون در مدل های چند گانه از روش زیر محاسبه می شوند:
X Xˆ=X Y

10-3 اعتبار درونی و برونی پژوهش
جهت تعیین اعتبار درونی پژوهش، این بحث مطرح است که آیا متغیر مستقل در

متغیر وابسته ایجاد تغییر کرده است یا خیر. اعتبار درونی شرطی است که باعث می گردد تا مطمئن شویم که متغیر های مزاحم و نا مربوط تاثیری در متغیر وابسته نداشته اند.
به دلیل عدم وجود استاندارد های حسابداری لازم الاجرا تا قبل از سال 1380 و همچنین عدم آشنایی کافی به استاندارد ها در سال های ابتدای لازم الاجرا شدن رعایت مفاد استاندارد های حسابداری ایران، کیفیت نا همگن اطلاعات مالی مورد استفاده و اثر ناشی از تفاوت در روش های حسابداری مورد استفاده جهت اندازه گیری و گزارشگری رویداد های مالی

، ممکن است بر نتایج تحقیق اثر داشته باشد. تفاوت در نوع صنعت و مالکیت از دیگر عواملی است که می تواند اعتبار درونی را خدشه دار سازد.
جهت تعیین اعتبار بیرونی پژوهش، می توان اینگونه بیان نمود که، آیا یافته های تحقیق قابل بسط و تعمیم به تک تک اعضاء جامعه در شرایط زمانی متفاوت می باشد یا خیر. در تحقیق حاضر، جامعه مطالعاتی شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بین سال های 1384 تا 1388 می باشد که این دوره دارای شرایط اقتصادی و مسایل سیاسی خاص خود می باشد.
لذا تسرّی نتایج به سایر سال ها و سایر واحد های اقتصادی خارج از بورس می باید با احتیاط و با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و سیاسی صورت پذیرد.

1-2 مقدمه
هدف اصلی گزارشگری مالی کمک به استفاده کنندگان، به ویژه سرمایه گذاران د

ر تصمیم گیری های اقتصادی است و ارزیابی بازده سهام ، مبنای اصلی تصمیمات اقتصادی سرمایه گذاران قرار می گیرد.با توجه به جنبه های اقتصادی اطلاعات،گزارشگری مالی و سیستم حسابداری نقش حیاتی را در بازار سرمایه ایفا می کند. هدف اصلی گزارشگری مالی تأمی

ن نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران است. سرمایه گذاران و استفاده کنندگان با استفاده از اطلاعات حسابداری عملکرد آتی شرکت را پیش بینی و از آن برای ارزشگذاری شرکت استفاده می کنند . هرگونه اطلاعاتی که به سرمایه گذاران و تصمیم گیرندگان در ارزیابی منافع ومخاطرات آتی یک دارایی یاری رساند، مربوط درنظر گرفته می شود (جنکینز وهمکاران،2004). اطلاعاتی مربوط

تلقی می شوند که بر تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال یا آینده، تأیید یا تصحیح ارزیابی های گذشته آنها مؤثر واقع شوند(استانداردهای حسابداری ایران،1386).
ترکیب سهامداران شرکت های مختلف ، متفاوت است . بخشی از مالکیت شرکت ها دراختیار سهامداران جزء و اشخاص حقیقی قرار دارد . این گروه برای نظارت بر عملکرد مدیران شرکت عمدتاً به اطلاعات در دسترس عموم ، همانند صورت های مالی منتشره اتکاء می کنند. این در حالی است که بخش دیگری از مالکیت شرکت ها در اختیار سهامداران حرفه ای عمده قرار دارد که بر خلاف گروه سهامداران نوع اول، اطلاعات داخلی با ارزش درباره چشم اندازهای آتی و راهبردها ی تجاری و سرمایه گذاری های بلند مدت شرکت ، ازطریق ارتباط مستقیم با مدیران شرکت در اختیار ایشان قرار می گیرد (نوروش ،ابراهیمی کردلر،1384). سرما یه گذاران نهادی، سرمایه گذاران بزرگ نظیر بانک ها، شرکت های بیمه و شرکت های سرمایه گذاری هستند. عموماً این گونه تصور می شود که حضور سرما یه گذاران نهاد ی ممکن است به تغییر رفتار شرکت ها منجر شود این امر از فعا لیتهای نظارتی که ا ین سرما یه گذاران انجام می دهند، نشأت می گیرد (بوشی ،1998) .
در این فصل ابتدا به تعریف مفاهیم مختلف ساختار مالکیت ،حاکمیت شرکتی ،سرمایه گذاران نهادی و چرخه عمرپرداخته وهمچنین نحوه محاسبه متغیرهای تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد ودر انتهای فصل به تحقیقات گذشته داخلی و خارجی ونتایج آن اشاره می گردد.

2-2بخش اول: ساختار مالکیت وتئوری ها
1-2-2 ساختار مالکیت:
ساختار مالکیت در ادبیات حاکمیت شرکتی دارای جایگاه هسته ای ومشخص است تعیین نوع ساختار مالکیت وترکیب سهامداران شرکت، یک ابزار کنترل و اعمال حکمرانی در شرکت

هاست. این بعد از حاکمیت در قالب ابعاد مختلف تعیین کننده نوع مالکیت شرکت نظیر توزیع مالکیتی ،تمرکز مالکیتی ،وجود سهامداران جزء،اقلیت وعمده نهادی در ترکیب مالکیت شرکت ودرصد مالکیتی آنها قابل بررسی است.

همچنین ترکیب سهامداران شرکتها ازالگوهای متفاوتی نظیرسهامداران حقوقی،مالکیت مدیریتی ،سهامداران خصوصی و دولتی تبعیت می کند.
(تسی وگمز،1997)1 خاطر نشان کردند که درصد مالکیت مدیران بر میزان تضاد و یا توافق بین مدیران وسهامداران تأثیر می گذارد .زمانی که مالکیت مدیریتی افزایش می یابد در این صورت مدیران دارای نفوذ بیشتری در تصمیمات شرکت و نیز تصمیمات مرتبط با منافع سایر سهامداران می باشند.
(شلیفرو ویشنی ،1986)2 در بررسی های خود نشان دادند که سهامداران عمده گرایش دارند که روی مدیریت شرکت نظارت نمایند. به همین دلیل وجود آنها باعث کاهش هزینه های نمایندگی شرکت ودر نهایت افزایش ارزش وعملکرد شرکت می گردد.
(کافی،1991)3خاطر نشان کرد که سرمایه گذاران حقوقی نیز می توانند در اعمال کنترل ونظارت بر شرکت مخصوصا در جلسات هیأت مدیره نقش مؤثری ایفا کنند . لذا سرمایه گذاران حقوقی می توانند از طریق چارچوب های قانونی،شرکت را مجبور به حفظ وبهبود حاکمیت در شرکت نمایند.(ترخونی ،1389،ص81)

1-Tosi,katz Gomez-Mejia,1997.
2-Shleifer&Vishny,1986.
3-Coffee,1991.

2-2-2 حاکمیت شرکتی
در سال های اخیر ،حاکمیت شرکتی یک جنبه اصلی وپویای تجارت شده وتوجه به آن به طور تصاعدی رو به افزایش است .پیشرفت در اعمال حاکمیت شرکتی در سطح جهانی صورت می گیرد.سازمان های بین المللی مانند سازمان همکاری های اقتصادی وتوسعه (OECD)1استانداردهای قابل قبول بین المللی را در این مورد فراهم می کنند .در آمریکا بریتانیا وسایر کشورها ،همچنان به تقویت سیستمهای حاکمیت شرکتی خود ادامه می دهند وبه سهامداران وروابط آنها ،پاسخگویی بهبود عملکرد هیأت مدیره ،حسابرسان وسیستم های حسابداری وکنترل داخلی ،توجه ویژه می نمایند وبه روشهایی توجه دارند که شرکت ها با این روشها کنترل واداره می شوند .افزون بر آن ،سرمایه گذاران جزء،سرمایه گذاران نهادی ،حسابداران وحسابرسان وسایر بازیگران صحنه پول وسرمایه،از فلسفه وجودی وضرورت اصلاح وبهبود دائمی حاکمیت شرکتی آگاهند.
به واسطه اقبال روزافزون به مسائل حاکمیت شرکتی در جامعه متخصصان ،تحقیقات دانشگاهی در این زمینه رونق گرفته ومعیارهای نوین در این مورد پدیدآمده ومی

آیند.
در اهمیت حاکمیت شرکتی برای موفقیت شرکتها ورفاه اجتماعی شکی نیست این موضوع با توجه به رخدادهای اخیر اهمیت بیشتری یافته است .فروپاشی شرکت های بزرگ از فبیل انرون2 ،وردکام 3، ادفی 4و; که موجب زیان بسیاری از سرمایه گذاران وذینفعان شد وناشی از سیستم های ضعیف حاکمیت شرکتی بود ،موجب تأکید بیش ازپیش بر ضرورت ارتقاء واصلاح حاکمیت شرکتی در سطح بین المللی شده است به دنبال فروپاشی انرون وموارد مشابه دیگر ،کشورهای سراسر دنیا سریعاً،واکنش بازدارنده نشان دادند. در آمریکا به عنوان یک واکنش سریع به این فروپاشی ها قانون سربینز اکسلی در جولای 2002 تصویب شد (که از سال 2004لازم الاجراست)ودر ژانویه 2003گزارش های هیگس واسمیت در بریتانیا در پاسخ به شکست های حاکمیت شرکتی ،انتشار یافتند.(مجله حسابدارشماره167)
در این بخش ابتدا تعاریفی از حاکمیت شرکتی ارائه می گردد سپس مباحث پیرامون فلسفه بین ساختار مالکیت و حاکمیت شرکتی واصول حاکمیت شرکتی در نظام راهبری بورس اوراق بهادار مطرح می گردد
1-Organization for Economic CO-operation and Development
2-Enron
3-World com
4-Adelphi
ودر نهایت مطالبی راجع به سهامداران نهادی وچرخه عمر شرکت مطرح خواهد شد.
حاکمیت شرکتی مجموعه قوانین و رویه های حاکم بر روابط مدیران ،سهامداران وحسابرسان شرکت است که با اعمال یک سیستم نظارتی از حقوق سهامداران حمایت می کند این مبحث بر پایه تئوری نمایندگی ونیز
توجه به مسئولیت های اجتماعی مدیران وسهامداران عمده استوار است بنابراین حاکمیت شرکتی با نشانه گرفتن اولین گروه ذینفعان در شرکت ها یعنی هیأت مدیره

وسهامداران در دستیابی به بازده سرمایه گذاریشان به آنان اطمینان می بخشد.
باتوجه به اینکه سازمانهای امروزی به منظورکاهش تعارض بین سهامداران، بالاخص سهامداران عمده ،تضاد منافع در بین سهامداران ومدیران ونیز میان سهامداران

افزایش می یابد تا جائیکه ممکن است بر امر نظارت وکنترل بر عملکرد مدیریت شرکت خدشه وارد کند.
با توجه به اینکه اولاًدرترکیب مالکیت اغلب شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ،سهامداران عمده ای وجود دارند که از نظر تئوری حاکمیت شرکتی دارای توانایی اعمال نظارت بیشتری در مقایسه با سهامدارن جزء می باشند .ثانیاً ساختار حاکم بر اغلب شرکت ها وسازمان ها در ایران (به لحاظ مالکیت) یک ساختار دولتی است .
موضوع حاکمیت شرکتی در دهه های اخیر به دلیل حمایت از منافع سهامداران وتوجه به سلامت اقتصادی شرکت ها ورفاه اجتماعی ،دارای عملکرد موفقی بوده است زیرا به صورت بالقوه جوانب متعددی از پیامدهای سلامت مالی یک شرکت را پوشش می دهد. بنابراین به نظر می رسد بهترین راه برای رسیدن به یک تعریف واحد از حاکمیت شرکتی لیست کردن برخی تعاریف متعدد ارائه شده در این زمینه است.
اولین مفهوم عبارت حاکمیت شرکتی ،از واژه لاتین Gvbernareبه معنی هدایت کردن گرفته شده که معمولاًبرای هدایت یک کشتی به کار می رود ودلالت بر این دارد که اولین تعریف حاکمیت شرکتی به راهبری تمرکز دارد تا کنترل . روش های متعددی برای تعریف حاکمیت شرکتی وجود دارد که از تعاریف محدود ومتمرکز به شرکت ها و سهامداران آنها تا تعاریف جامع ودر برگیرنده پاسخگویی شرکت ها در قبال گروه کثیری از سهامداران ،افراد یا ذینفعان متغیر هستند.بررسی ادبیات موجود نشان می دهد هیچ تعریف مورد توافق در مورد حاکمیت شرکتی وجود ندارد .تفاوت های چشمگیری در تعاریف ارائه شده در هر کشور وجود دارد.حتی در آمریکا وانگلستان نیز رسیدن به یک تعریف کارآسانی نیست تعریف موجود از حاکمیت شرکتی در یک طیف وسیع شامل دیدگاههای محدود در یکسو ودیدگاههای گسترده در سوی دیگر
طیف قراردارند در دیدگاه های محدود حاکمیت شرکتی به رابطه شرکت وسهامداران محدود می شود .این الگوی قدیمی است که در قالب تئوری نمایندگی بیان می شود.در آن سوی طیف حاکمیت شرکتی را می توان به صورت یک شبکه از روابط دید که نه تنها بین شرکت ومالکان آنها (سهامداران)بلکه بین شرکت وعده
زیادی از ذینفعان از جمله کارکنان،مشتریان،فروشندگان،دارندگان اوراق قرضه و;وجود دارند .چنین دیدگاهی در قالب تئوری ذینفعان دیده می شود. به دلیل اینکه تعاریف

مختلفی که از حاکمیت شرکتی شده است که ممکن است جامع نباشند لذا مجموعه ای از این تعاریف ارائه می شود:
– یک اقتصاد دان حاکمیت شرکتی را اینگونه تعریف می کند،حاکمیت شرکتی وسیله ای برای هدایت کسب وکارها در جهت تحقق منافع مالکین وسهامداران وایجاد ث

روت برای آنها است.
– حاکمیت شرکتی به معنای انجام فعالیتهای در جهت بهبود روابط بین شرکت ها وسهامدارانشان ،بهبود کیفیت عملکرد رؤسای غیر موظف،تشویق کارکنان وآینده نگری بلند مدت فکرکردن ،اطمینان حاصل کردن از اینکه نیازهای اطلاعاتی کلیه سهامداران برآورده می شود .ونیز کنترل مدیریت جهت تحقق منافع کلیه سهامداران می باشد.
– طبق تعریف متخصصان در سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی حاکمیت شرکتی سیستمی است که باعث هدایت وکنترل شرکت های کسب وکار می گردد .طبق تعریف آنها ساختار مالکیت شرکتی باعث تعیین حقوق ومسئولیت ها در بین شرکاء مختلف (رئیس ،مدیران،سهامداران وسایر ذینفعان ) وتوزیع عادلانه حقوق ومنافع می شود . ضمن اینکه قوانین ورویه ها را برای اتخاذ تصمیمات مناسب ،شفاف وروشن می سازد.با این تفاسیر حاکمیت شرکتی ساختاری را عرضه می کند که در آن چارچوب اهداف شرکت وضع شوند وهمچنین ابزاری را برای تحقق اهداف شرکت ونظارتی بر عملکرد شرکت ارائه می کند.
حکمرانی به عنوان موضوعی اقتصادی به این مقوله می پردازد که چگونه شرکت ها از طریق به کارگیری ساختارهای قانونی وسازمانی می توانند کارا باشند مالکین شرکت چگونه ذینفع می شوند وچگونه مدیران شرکت می توانند به یک نرخ بازده رقابتی دست پیدا کنند.خاطرنشان می کند که حاکمیت شرکتی بر روابط بین سهامداران عمده وسهامداران جزء می پردازد.به عبارتی حاکمیت شرکتی به عنوان مجموعه ای از روابط بین مدیران شرکت،رؤسا،سهامداران وذینفعان شرکت است.
– حاکمیت شرکتی به عنوان ابزاری مفید جهت تحقق مسئولیت های اجتماعی شرکت هاست که این
مسئولیت بخش مهم از مأموریت شرکت است . با دادن اختیاراتی فراتر از چارچوبها وقوانین رسمی به شرکت ها وقائل شدن مسئولیت های اجتماعی برای آنها شرکت ه

ا خود را ملزم به رعایت استانداردهای توسعه اجتماعی جهت احترام به حقوق سهامداران می دانند لذا می بایست اشکال حاکمیت شرکتی را جهت تحقق منافع مالی وغیر مالی سهامداران اعمال کنیم، زیرا رشد شرکتها درزمینه های مالی ،منابع انسانی ،سرمایه وحتی زمینه های رقابتی مرتبط با جامعه است .
– تعریف فدراسیون بین المللی حسابداران :تعدادی از مسئولیت ها وش

یوه های بکار گرفته شده توسط هیئت مدیره و مدیران مسئول با هدف مشخص کردن مسیر استراتژیک ، به گونه ای که تضمین کننده دسترسی به اهداف ومصرف مسئولانه منابع باشد.
– صندوق بین المللی پول وسازمان توسعه وهمکاری اقتصادی در سال 2001 حاکمیت شرکتی را چنین بیان کرده اند:ساختار روابط ومسئولیتها در میان یک گروه اصلی شامل سهامداران ،اعضای هیئت مدیره ومدیرعامل برای ترویج بهترعملکرد رقابتی لازم جهت دستیابی به هدفهای اولیه مشارکت.
با جمع بندی تعاریف فوق تعریف جامع تر حاکمیت شرکتی بدینگونه است:
توصیف نظام مند نقش ها وروابط بین سهامداران عمده،سهامداران جزء ،مدیرعامل وهیئت مدیره است به منظور بهبود روابط بین آنها تحقق منافع کلیه گروههای ذینفع ،نظارت بر عملکرد شرکت ،کنترل مدیران وهدایت کسب وکارها از طریق روشن وشفاف ساختن قوانین ورویه های مناسب برای اتخاذ تصمیم (ترخونی،1389،ص66).
3-2 سرمایه گذاران نهادی
در نیمه دوم قرن بیستم سرمایه گذاران نهادی اگر چه از نقش اساسی برخوردار نبوده اند لیکن تأثیر قابل ملاحظه ای در تعیین ترکیب بازار سرمایه داشته اند . به عنوان مثال در آمریکا مجموع مالکیت سرمایه گذاران نهادی از1/6 درصد در سال 1950 به 50 درصد در سال 2002 رسیده است . دارایی های مربوط به سهامداران نهادی در سایر بازارها نیز همچنان رو به فزونی است . به عنوان مثال کل دارایی های مالی مربوط به نهادهای عضو اتحادیه اروپا طی سال های 1992 تا 1999 ،بیش از 150 درصد رشد داشته است.هرچند حضور سرمایه گذاران نهاد

ی به عنوان پیش شرط در ایجاد بازار وتوسعه خصوصی سازی عمل نمی کند لیکن نقش قابل ملاحظه ای در انباشت منابع مالی و فعال سازی بازار سرمایه گذاران جزءحاصل شده است ،سهم بسزایی در بازار سرمایه دارد.
اما با این وجود حجم فعالیت های مربوط به نهادهای سرمایه گذار در اقتصادهایی که بر توزیع حاکمیت تأکید دارند وهمچنین در اقتصادهایی که کنترل سهامداران را مورد توجه خاص قرار می دهند متفاوت است امروزه سیستم های مختلف با رویکردها وکارکرد های متضادی در کشورهای دارای اقتصاد پیشرفته مشاهده می شود که اصطلاحاً سیستمهای درونی وبیرونی نامیده می شوند.
شناخت یک سیستم حاکمیت شرکتی بهینه مستلزم شناسایی متغیرهای اقتصادی از جمله میزان توسعه بازار سرمایه وکیفیت نهاده ومؤسسات وبرخی شرایط خاص مربوط به شرکتها(مانند بهره وری وتکنولوژی ) می باشد. در برخی تحقیقات این نتیجه حاصل شده است در صورتیکه میزان توسعه یافتگی بازارها ازیک آستانه معین کمتر باشد ،سیستم حاکمیت شرکتی درونی در کلیه شرکتهای فعال در اقتصاد ،مستقل از بهره- وری تکنولوژی عمل خواهد کرد. لیکن زمانیکه میزان توسعه بازار سرمایه در اقتصاد یک کشور بیش از آستانه مورد نظر باشد ،هر دو سیستم درونی وبیرونی به بهره وری تکنولوژی وابسته خواهند بود. همچنین برخی از بررسی ها نشان می دهند که در صورت بزرگ بودن مقیاس سرمایه گذاری ،بخش عمده اختلافات بین دو سیسستم ناشی از هزینه نمایندگی خواهد بود.
در این بررسی ها نشان داده شده است که سیستم درونی در شرایطی سیستم بهینه حاکمیت شرکتی خواهد بود که مقیاس های کوچک سرمایه گذاری به کار گرفته شوند وسیستم بیرونی در شرایط استفاده از مقیاس های بزرگ سرمایه گذاری به عنوان یک سیستم بهینه تعریف شده اند. این بررسی ها نشان می دهند که در شرایط رشد تکنولوژی استفاده از سیستم بیرونی مورد تأکید قرار دارد .
تفاوت سیستم های حاکمیت شرکتی در اقتصادهای پیشرفته دنیا ناشی از وجود تفاوت در رویه های قانونی وشیوه های بکار گرفته شده توسط سیاست گذاران می باشد .در ادبیات آکادمیک مطالعات بسیاری پیرامون اثرات اقتصادی مالی ،استراتژی ومدیریت بر روی حاکمیت شرکتی صورت پذیرفته است.
آنچه وجوه تمایز دو سیستم درونی وبیرونی را مشخص می کند برخی مفاهیم

همچون کنترل حاکمیت و بازارهای سرمایه می باشد.
در کشورهایی که از نظام حاکمیت شرکتی درونی برخوردارند (همچون فرانسه ،آلمان و ایتالیا )سطح بالایی از تمرکز مالکیت ،بازار سرمایه مبهم وسطح بالایی از تضاد منافع مشاهده می شود.
در مقابل کشورهای دارای نظام حاکمیت شرکتی بیرونی (همچون انگلستان وآمریکا ) ،مبتنی بر توزیع حاکمیت بوده وقابلیت نقد شوندگی در بازار سرمایه بسیار بالا است. همچنین در این کشورها بازارها فعالانه در کنترل شرکت نقش داشته و تضاد منافع در حد بسیار پایینی قراردارد. بخش عمده تحقیقات رایج پیرامون سیستم های حاکمیت شرکتی بر کارایی دو سیستم یاد شده تأکید دارد.
1-3-2 دلایل رشد سرمایه گذاران نهادی
نکته قابل توجه در مورد سرمایه گذاران نهادی ،رشد روز افزون آنهاست . علت رشد سرمایه گذاران نهادی را در عواملی باید جست که در عرضه وتقاضای موجود برای خدمات این نهادها ریشه دارند . برای نمونه کارایی بیشتر آنها در ارائه خدمات در مقایسه با سهامداری مستقیم ،سرمایه گذاری از این طریق را برای خانوارها تسهیل می کنند . توانایی نهادها در متنوع سازی ،قدرت نقدینگی زیاد ، اعمال کنترل های سازمانی مناسب و قدرت بهره وری از پیشرفت های تکنولوژی عواملی هستند که در عرضه خدمات توسط ایشان مؤثر می افتد .از ناحیه تقاضا نیز عواملی مانند تغییرات جمعیت ،آگاهی و آشنایی بیشتر سهامداران جزء با بازارهای مالی ورشد سطح ثروت جامعه ،بستر را برای رشد فعالیت نهادها فراهم می آورند.
عوامل فوق موجب رشد این نهادها در بازارهای مالی بوده اند، لیکن وجه متمایز کننده این نهادها در امکانی است که برای تجمیع یا یک کاسه کردن ریسک1 فراهم می آورند. وظیفه اصلی نهادها ،تجمع ریسک های سرمایه گذاران کوچک است .دراین حالت ریسک برای مجموعه برابر با جمع جبری ریسک هریک از سرمایه گذاران منفرد نیست ،بلکه به مراتب از آن کمتر است . بدین سبب سرمایه گزاران نهادی را می توان ابزاری برای کاهش ریسک سرمایه گذاران جز

ء در بازار دانست ودر مقایسه با سرمایه گذاری های مستقیم توسط سرمایه گذاران کوچک این روش به تبادل مناسبتری ازریسک-بازده می انجامد . معمولاً شرکت های سرمایه گذاری ،صندوق های سرمایه گذاری مشترک1،شرکت های بیمه ،صندوق های بازنشستگی ،بانک های سرمایه گذاری وشرکت های خصوصی را در زمره سرمایه گذاران نهادی ذکر کرده اند

. در یک تقسیم بندی دیگر ،نهادهای مالی را در دو گروه سپرده پذیر شامل شرکت های سرمایه گذاری وشرکت های بیمه وصندوق های بازنشستگی قرار می دهند.(نصیری،1389،ص55)2

1-Risk pooling
2-Mutual fund

2-3-2 میزان مالکیت نهادی
نیاز به حاکمیت از تضاد منافع بالقوه بین افراد حاضر در ساختار شرکت ناشی می شود . این تضاد منافع که اغلب به آن مشکل نمایندگی اطلاق می شود ،از دو منبع اصلی ناشی می شود اولاً افراد مختلف حاضر در ساختار مالکیت دارای اهداف وترجیحات متفاوتی هستند. ثانیاً اطلاعات افراد مزبور از اعمال ،دانش وترجیحات دیگر افراد حاضر در شرکت ،کامل نمی باشد.
برل ومینز این تضاد منافع را از طریق آزمون تفکیک مدیریت از مالکیت ویا به عبارت دیگر تفکیک کنترل از مالکیت انجام دادند. آنها بیان داشتند که در شرایط عدم وجود سایر مکانیسم های حاکمیت شرکتی ، تفکیک مالکیت از کنترل این امکان را به مدیران می دهد که در جهت منافع شخصی خود به جای منافع سهامداران اقدام نمایند.

با این وجود فعالیت های مدیران توسط تعدادی عوامل که در برگیرنده و تأثیر گذار بر حاکمیت شرکتی هستند،محدود می شود. این عوامل مواردی از قبیل هیأت مدیره (که حق استخدام،اخراج وپاداش دادن به مدیران را دارند) ،قراردادهای تأمین مالی ،قوانین ومقررات ،قراردادهای کارگری ،بازار وحتی محیط رقابتی را در برمی گیرند . به طور کلی عوامل فوق را می توان در دو قالب مکانیسم های کنترل داخلی(نظیر هیأت مدیره)ومکانیسم های کنترل بیرونی (نظیر بازار) در یکی از مکانیسم های کنترل بیرونی مؤثر بر حاکمیت شرکتی که دارای اهمیت فزاینده ای بوده،ظهور سرمایه گذاران نهادی به عنوان مالکین سرمایه شرکت ها می باشد. سهامداران نهادی دارای توان بالقوه تأثیر گذاری بر فعالیت مدیران به طور مستقیم از طریق مالکیت وبه طور غیر مستقیم از طریق مبادله سهام خود می باشند، تأثیر غیر مستقیم سهامداران نهادی می تواند بسیار با اهمیت باشد .برای مثال سهامداران نهادی ممکن است در قالب یک گروه،

از سرمایه گذاری در یک شرکت خاص خودداری نمایند و از این طریق موجب افزایش هزینه سرمایه شرکت شوند زیرا جذب سرمایه برای شرکت های مزبور سختتر ودر نتیجه گرانتر خواهد بود.
میزان مالکیت نهادی در یک شرکت برابر است با نسبت سهام عادی در اختیار سرمایه گذاران نهادی به کل سهام آن شرکت می باشد . این نسبت هر چقدر بیشتر باشد بیانگر تمرکز مالکیت در تعداد کمی از مالکین نهادی است وارزش کوچک آن دلالت بر عدم تمرکز نهادی دارد برای محاسبه درصد مالکیت نهادی در هرشرکت ،تعداد سهام مالکیت نهادی به کل تعداد سهام عادی شرکت درابتدای دوره تقسیم می شود .(نوروش وابراهیمی کردلر،1384،ص104)1

3-3-2 مالکیت نهادی وحاکمیت شرکتی
قبل از پیدایش شرکت های بسیار بزرگ و در اواخر قرن هیجدهم ،مالکان،مدیر و مدیران مالک بوده اند؛اگرچه این تفکر وجود داشت که شرکت ها،واحدهایی با اهداف اجتماعی می باشند.ازسوی دیگر،در قوانین هیچ گونه اشاره ای مبنی براینکه شرکت ها باید منافع چه کسانی را در نظر بگیرند ،وجود نداشت .
براساس مکتب شیکاگو ،شرکت مجموعه ای از قراردادها می باشد که در ان گروههای مختلف جهت معامله گرد هم آمده اند،لذا دارایی های شرکت بعنوان مایملک سهامداران تلقی می شود ومدیران به عنوان نمایندگان سهامداران می باشند . اگر چه در این راستا مشکلات زیادی از قبیل مسایل نمایندگی مطرح می شود،هیچ تعهدی به سایر ذینفعان وجود ندارد وحقوق بستانکاران ،مشتریان وغیره به حقوق قراردادی وعرفی محدود می گردد.این تفکرات درقوانین نیز حاکم بوده است.اما با جابجایی مالکیت ازمدیریت،پیدایش بازارهای اوراق بهادار وگروههای مدیران حرفه ای ،رویکرد جدیدی تحت عنوان شرکت به عنوان پدیده ای اجتماعی مطرح گردید . حاکمیت شرکتی ،در مباحث مدیریتی به تنظیم روابط بین سهامداران وذینفعان می پردازد . اگر چه روابط بین مدیران وسهامداران مورد علاقه محققین علم مدیریت می باشد ولی ریشه روابط سهامداران وذینفعان به مباحث سرمایه داری ولیبرالیسم بر می گردد.
از آنجا که در مباحث حاکمیت شرکتی موارد فنی خاصی مطرح می شود ،می توان آنرا از اصطلاح علم حاکمیت متمایز دانست در علم مدیریت حاکمیت شرکتی با مباحثی نظیر کارکردگرایی 1وتئوری های نوین وسنتی حاکمیتی در هم آمیخته است .(حساس یگانه وهاشمی،1387،ص35)3
نظام حاکمیت شرکت سیستمی از قوانین،مقررات وعواملی است که عملیات

یک شرکت را کنترل می نماید .سهامداران یکی از اجزای اصلی نظام راهبری شرکت را تشکیل می دهند. ترکیب سهامداران در کشورهای مختلف متفاوت است .در برخی کشورها همانند فرانسه واحدهای تجاری کوچک ومتوسط دارای مالکیت فامیلی زیاد هستند. در کشورهایی مثل آلمان بانک ها اکثریت سهام شرکت های بزرگ را در اختیار دارند. در برخی کشورها همانند ایران مالکیت دولتی بخش عمده ای را تشکیل می دهند ،ودر کشورهایی مثل آمریکاوانگلیس گسترده ترین سطح مالکیت عمومی دیده می شود. یکی از مکانیسم های مؤثر نظام راهبری شرکت که بطور جهان شمول دارای اهمیت فزاینده ای است ،ظهور سهامداران نهادی به عنوان صاحبان سرمایه می باشد . با توجه به اینکه سهامداران نقش اساسی در نظام راهبری شرکت می توانند داشته باشند ،لذا ترکیب مختلف آنها در شرکت ها می تواند اثرات متفاوتی را بر عملکرد شرکت ها، همچنین
1-Functionalis
نحوه انعکاس اطلاعات شرکت در بازار وتقارن اطلاعات شرکت داشته باشد. با توجه به نوع مالکیت ،نحوه نظارت بر عملکرد مدیریت شرکت ها نیز می تواند متفاوت باشد. به طوریکه در شرکت های با سهامداران بسیار در قالب اشخاص حقیقی ،سهامداران برای نظارت بر عملکرد مدیران وارزیابی چشم اندازهای تجاری شرکت ،به نحو عمده بر اطلاعات در دسترس عموم اتکا می کنند.در حالی که بر خلاف آن سهامداران نهادی دارای مزیت نسبی در جمع آوری اطلاعات بوده وبه اطلاعات داخلی با ارزش
درباره چشم اندازهای شرکت واستراتژیهای تجاری دسترسی دارند .(ابراهیمی کردلر،1387،ص20)1
در یک نگاه کلی حاکمیت شرکتی ،شامل ترتیبات حقوقی ،فرهنگی ونهادی می شود که سمت وسوی حرکت وعملکرد شرکت ها را تعیین می کنند.عناصری که در این صحنه حضور دارند؛عبارتند از سهامداران وساختار مالکیت ایشان ،اعضای هیأت مدیره وترکیبشان،مدیریت شرکت که توسط مدیرعامل یا مدیر ارشد اجرایی هدایت می شود و سایر ذینفع ها که امکان

اثر گذاری بر حرکت شرکت دارند. (نمازی وکرمانی ،1387،ص85)2
درارتباط باحاکمیت شرکتی تعاریف مختلفی ارائه شده است.گیلان واستارکس این تعریف را ارئه نمودند :«سیستمی ازقوانین ،مقررات وعواملی که عملیات یک شرکت را کنترل می نماید.» طبق نظر آنها حاکمیت شرکتی در برگیرنده مجموعه ای از ساختارهایی است که تعیین کننده حد ومرز برای عملیات میباشد.این مجموعه از ساختارها در برگیرنده افراد دخیل در فعالیت های شرکت (همانند مدیران،کارگران،وتأمین کنندگان سرمایه )و محدودیت هایی می ب

اشند که تحت آن افراد مزبور فعالیت می کنند.
شیلفر وویشنی حاکمیت شرکتی را در قالب منافع اقتصادی افراد مرتبط با شرکت تعریف می کنند. طبق نظر ایشان حاکمیت شرکتی به روش هایی مربوط می شود که بر اساس آنها تأمین کنندگان سرمایه از بازگشت سرمایه خود اطمینان حاصل می کنند.
با تغییر محیط شرکت ها ،فعالیت های حاکمیت شرکتی نیز تغییر یافته اند . هر چند این تغییر در شرکت های مختلف متفاوت بوده است ،لیکن در اقتصادهایی که بانکداری ،بازار سرمایه وسیستم های حقوقی تغییرات چشمگیری داشته اند ،این تغییرات معمول بوده است . تغییرات در کشورهایی که به طور نسبی از میزان مالکیت نهادی بالاتری در شرکت ها برخوردارند،گسترش بیشتری داشته اند. طبق نظر گیلان واستارکس سهامداران نهادی وبه ویژه سهامداران نهادی خارجی ،نقش اصلی را در شکل گیری تغییرات در بسیاری از سیستم های حاکمیت شرکتی داشته اند.(رحمانی نیا،1388،ص23)3
گروه های پرشماری در حاکمیت شرکتی نفوذ دارند . در این میان سهامداران ،به ویژه سرمایه گذاران نهادی نقشی مهم ایفا می کنند .در بریتانیا چهار نوع اصلی از سرمایه گذاران نهادی عبارتند از :صندوق های بازنشستگی ،شرکت های بیمه عمر،صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار وصندوق های سرمایه گذاری مشترک می باشند. ازدیدگاه نظری جایگاه سرمایه گذاران نهادی در حاکمیت شرکتی بسیار پیچیده است. ازیک دیدگاه، سرمایه گذاران نهادی یکی دیگر از سازکارهای حاکمیت شرکتی نیرومند را بازنمایی می کنند که می توانند بر مدیریت شرکت نظارت داشته باشند. زیرا آنها هم می توانند بر مدیریت شرکت نفوذ چشم گیری داشته باشند و هم می توانند منافع گروه سهامداران را هم سو کنند . راههایی که بدان وسیله سهامداران می توانند بر مدیریت نظارت کنند عموماً در چارچوب نظریه نمایندگی معرفی می شود. هر روز بر اهمیت نقش نظارتی سرمایه گذاران نهادی افزوده می شود زیرا آنها بسیار بزرگ وبا نفوذ شده اند،ودر عین حال تمرکز مالکیت قابل ملاحظه ای را به دست آورده اند. البته در ادبیات حاکمیت شرکتی از تمرکز مالکیت به عنوان ساز وکاری مهم یاد می شود که مشکلات نمایندگی را کنترل می کند

وحمایت از منافع سرمایه گذاران را بهبود می بخشد. با این وجود،چنین تمرکزی می تواند اثرات منفی هم داشته باشد،مانند دسترسی به اطلاعات محرمانه،که عدم تقارن اطلاعاتی بین آنها و سهامداران کوچکتر ایجاد می کند. سرمایه گذاران نهادی همچنین می توانند تضادهای نمایندگی را به واسطه وجودشان درمقام کارگمار(یااصیل)عمده ،وخیمتر کنند. اگر چه با رشد تمرکز مالکیت این مشکل هم برطرف می شود.
با این اوصاف،در ادبیات براهمیت نقش سرمایه گذاران نهادی در حاکمیت شرکتی ،که با نظارت بر مدیریت شرکت ایفا میشود،تأکید شده است. برای مثال چاگانتی ودامانپور بیان کرده اند که نقش فعال سرمایه گذاران نهادی می تواند اثر مثبتی بر عملکرد مالی شرکت های سهامی داشته باشد . افزون بر این بوش بیان می کند که«نظارت سهامداران نهادی می تواند در بین انواع گسترده ای از افزارها ونیروهای بازارکه برای کاهش واگرایی میان منافع مدیران ومالکان عمل می کند،تناسب ایجاد کند» (همان منبع ،ص24)1
سرمایه گذاران نهادی می توانند مشکلات کارگزاری را به دلیل توانایی برخورداری از مزیت صرفه اقتصادی مقیاس وتنوع بخشی حل وفصل نمایند از این رو به نظر می رسد که سرمایه گذاران نهادی،در مقام سهامداران شرکتها،هم علت وهم چاره مشکل نمایندگی را نمایان می کنند.
دو مکتب فکری در مورد نقش سرمایه گذاران نهادی در شرکت وجود دارد یک مکتب فکری بیان می کند که سهامداران نهادی ذاتاً کوتاه مدت گرا هستند. این سرمایه گذاران نهادی ،سرمایه گذاران موقتی هستند که عمدتاً درتعیین قیمت سهام به سود جاری توجه دارند نه سودهای بلند مدت.
این افق کوتاه مدت ،سرمایه گذاران را از انجام هزینه های نظارت باز می دارد زیرا بعید است که منافع این نظارت در کوتاه مدت نصیب آنها شود به علاوه به دلیل نیاز به تغییر در پرتفوی برای بهبود عملکرد،زمان ومنابع کافی در اختیار سرمایه گذاران نهادی قرارندارد تا خود را درگیرنظارت موجود در پرتفوی نمایند.
به علاوه قراردادهای پاداش مدیران عمدتاً به سودهای جاری وقیمت سهام شرکت وابسته است بازار نیروی کار مدیریتی نیز قیمت مدیران را بر اساس عملکرد شرکت تعیین

می کنند وتعویض عامل بر اساس عملکرد سودهای جاری انجام می شود.
معاملات سرمایه گداران نهادی به اخبار سودهای جاری حساس است. از این رو مدیران انگیزه های فراوانی برای جلوگیری از کاهش سود دارند. اما مکتب فکری دیگر بیان می کند که هنگامی که مالکیت سهام شرکت در بین عده کمی سرمایه گذار (به ویژه سرمایه گذاران نهادی)متمرکز باشد،مشکلات جدایی مالکیت وکنترل کاهش می یابد. هنگامی که سهامی که نهادها مالک آن هستند افزایش یابد،خروج از شرکت هزینه ای بیشتر دارد ،زیرا فروش های عمده سهام معمولاً مستلزم تخفیفات عمده است همچنین چون این سهام های عمده ،ارزش پولی زیادی دارند،در صورت غیر فعال ماندن سرمایه گذار نهادی ویا آگاه نبودن از عملکرد ضعیف شرکتهای موجود در پرتفوی،این سرمایه گذاران در معرض زیان بیشتری نسبت به سرمایه گذاران که منافع کمتری در شرکت داردقرارمی گیرد(همان منبع،ص25)1
4-3-2 اهداف مالکان نهادی در شرکتها
در مطالعات حاکمیت شرکتی طی سال های اخیر تأکید فزاینده بر نقش سهامداران نهادی شده است. از زمان تشکیل کمیته کادبری در سال 1991 چهار کمیته کلیدی (کادبری ،گرین بری،همپل وهیگز) ایجاد شده اندکه جنبه های مختلف حاکمیت شرکتی را در انگلیس بررسی کرده اند. درتمام این گزارش ها بر نقش با اهمیت سرمایه گذاران نهادی برای حصول اطمینان ازاینکه شرکت هابه بهترین وجه اصلاحات حاکمیت شرکتی را دنبال می کنند،تأکید شده است . بعد از انتشار گزارش کادبری بحث های زیادی در محافل آکادمیک وغیر آکادمیک بر ضرورت مشارکت بیشتر سرمایه گذاران نهادی در مقوله حاکمیت شرکتی وجود داشته است.
تحقیقات آکادمیک بر اهداف نهادها وهچنین تمایل وتوانایی آنها در کنترل فعال شرکتها متمرکز بوده است .
به وضوح مرکز ثقل این تحقیقات ،مشکلات نمایندگی موجود بین ذینفعان نهایی نهادها(مالکین نهادها) ومدیرانی که مسئول سرمایه گذاری وجوه نهادها می باشند،است. این مدیران ممکن است با تمرکز بر سود کوتاه مدت،امورحاکمیت شرکتی را در بلند مدت در نظر نگیرند. در چنین شرایطی به سادگی نمی توان نقش
نهادها را به عنوان سهامدار با نقش آنها به عنوان سرمایه گذارانی که به دنبال حداکثر بازده می باشند؛ مطابقت داد . علاوه بر این نهادها با مشکل مفت سواران روبرو هستند که مانعی بر سر راه نظارت فعال نهادها می باشند.

بخشی از تأکید گزارش کادبری بر سر سرمایه گذاران نهادی به عنوان ابزاری برای ارتقای حاکمیت شرکتی به خاطر اندازه وبزرگی آنها بوده که می توانند بر فعالیت های شرکتی اثر بگذارند.
این موضوع در گزارش همپل نیز تکرار شده که بیان می دارد :«60درصد سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس های اوراق بهادار انگلیس در دست سرمایه گذاران نهادی است ،از این رو واضح است موضوع نقش سهامداران در حاکمیت شرکتی بیشتر بر سهامداران نهادی تأکید دارد. در تمام این گزارش ها بر این موضوع تأکید شده که برای سهامداران نهادی ضرورت دارد خود را مالک شرکت (نه فروشنده یک کالا به نام سهام )بدانند. در غیر این صورت سیستم حاکمیت شرکتی فرو می پاشد.دلیل این امر آن است که مدیران نمی توانند در برابر سرمایه گذارانی که نمی خواهند نقش خود را به عنوان سهامدار ایفا کنند،پاسخگو باشند.»
در هردو گزارش کادبری وهمپل انتظار دارند سرمایه گذاران نهادی در نقش سهامداران عمده به نفع سهامداران کوچک تربر شرکت سرمایه پذیر نظارت نمایند . بنابر این، انتظار می رود که سرمایه گذاران نهادی دیدگاهی بلند مدت داشته باشند ودرصورت لزوم در برابر سوء مدیریت بایستند ومتحمل هزینه شوند .
مداخله در امور شرکت سرمایه پذیر دارای هزینه بوده وعملکرد مدیران را کاهش می دهد . از این رو انگیزه مداخله کاهش می یابد . به خصوص اگرهیچ تضمینی برای موفقیت آمیز بودن این مداخله وجود نداشته باشد.
مشکل سواری مجانی سایر سهامداران نیز سبب کاهش انگیزه برای مداخله می شود، چرا که سهامداران نهادی متقبل هزینه های دخالت در امور شرکت سرمایه پذیر می شوند،در حالی که تمامی سهامداران از این امر نفع خواهند برد.هسو وکح بیان می دارند که :صندوق های بازنشستگی مالک نیستند بلکه سرمایه گذارند.
آنها کنترل شرکت را نمی خواهند،صندوق های بازنشستگی امین اعضای خود هستند . وظیفه آنها سرمایه گذاری پول ذینفعان در سودآورترین فرصت هاست.آنها تمایلی برای نظارت بر مدیران ندارند .اگر از مدیریت شرکت ناراضی باشند،طبعاً سهام آن را می فروشند.(هسو وکح،2005،ص152)1
در مقابل کاپوپولوس ولازارتو می گویند :صندوق های بازنشستگی وشرکت های بیمه مالکان همیشه غایبند. بدون احساس مسئولیت،اعمال قدرت می کنند . وبدون تعهدات متقابل خود به عنوان مالک اقدام به خرید سهام شرکت ها می کنند. علی رغم این موضوع به عنوان سهامدار این حق را دارند که مدیران را تعیین کنند و وظیفه اخلاقی آنهاست که از هدایت شرکت بر اساس منافع سهامداران اطمینان حاصل نمایند.(کاپوپولوس ولازارتو،2007،ص152)2
5-3-2 نقش نظارتی سرمایه گذاران نهادی
جدایی مدیریت از مالکیت تنها دلیل ایجاد مسئله نمایندگی بین سهامداران

ومدیران نبوده،بلکه پراکندگی سهامداران شرکت در تعداد زیادی سهامدار کوچک نیز می تواند دلیلی برآن باشد. طبق نظر رویی در یک ترکیب مالکیت گسترده،هیچ یک از سهامداران کوچک انگیزه ای برای نظارت بر مدیریت شرکت ندارند.زیرا در این صورت هر شخص که بخواهد نظارت کند باید هزینه های مرتبط را بپردازد و این در حالی است که بقیه سهامداران نیز از منافع آن استفاده می کنند . بنابراین میزان وماهیت مسئله نمایندگی مستقیماً به ترکیب مالکیت بستگی دارد . تنوع ترکیب مالکیت در کشورهای دنیا ،تنوع در شکل ،نتایج وراه حل های مشکل نمایندگی بین مدیران وسهامداران رانیز در پی خواهد داشت . در کشورهایی که مالکیت در اختیار سهامداران عمده است ،مسئله نمایندگی حاصل از مالکیت شاید خیلی متداول نباشد.
بسیاری از نویسندگان از جمله(شلیفر و ویشنی ،1986،ص771)1، (اداماتی وسایرین،1993،ص473)2، (هودارت،1993،ص1417)3، (مائوگ،1998،ص86)4،(نو،2002،ص314)5، اعتقاد دارند شرکت سهامداران عمده درفعالیت های کنترل ونظارتی به طور بالقوه موجب محدود نمودن مسئله نمایندگی می شود.این نویسندگان همچنین بیان داشتند چون تمامی سهامداران از منافع فعالیت های نظارتی سهامدارنظارت کننده ،بدون هزینه بهره مند می شوند ،از این رو تنها سهامداران عمده ،انگیزه لازم برای نظارت را دارند. شواهد تجربی در مورد نقش نظارتی سهامداران عمده نشان می دهد که ایشان انگیزه لازم برای نظارت را دارند.شواهد تجربی در مورد نقش نظارتی سهامدارن عمده از این تئوری پشتیبانی مینمایدو
برای مثال اوزر و یاماک گزارش نمودند که عملکرد شرکت ها پس از خرید بخشی از سهام آن توسط یک سهامدارفعال،بهبودمی یابد(اوزر و یاماک،2003،ص501)6 شلیفر وویشنی در یافتند که حضور سهامداران بزرگ با جابجایی زیاد مدیریت ارتباط دارد که نشانگر انجام وظیفه نظارتی توسط سهامداران مزبور می باشد.
مانکس ومینو اعتقاد دارند که سهامدار بزرگ وکارکشته بودن سرمایه گذاران نهادی به آنها اجازه می دهد تا مدیران شرکت ها را منضبط کرده وبر آنها نظارت کنند.
طبق تعریف جنسن ومک لینگ ،در روابط نمایندگی ،هدف مالکان حداکثر سازی ثروت است .لذا به منظور دستیابی به این هدف بر کار نماینده نظارت می کنند وعملکرد او را مورد ارزیابی قرار می دهند. (رحمانی نیا ،1388،ص28)7
6-3-2 سرمایه گذاران نهادی وافشای اطلاعات
سرمایه گذاران نهادی میل وتقاضای زیادی برای افشای اطلاعات دارند. افشا

وبه ویژه پیش بینی سود توسط حاضران در بازار به طور دقیق بررسی می شود . نهادها به طور مستمر شرکت را برای ارائه اطلاعات دقیق،غیر جانبدارانه وصریح در مورد سودهای آتی مورد کنکاش قرار می دهند. شرکت های کارگزاری دائماً جلساتی را برگزار می کنند ودر این جلسات شرکت ها اطلاعاتی را در مورد چشم اندازهای شرکت به سهامداران نهادی ارائه می کنند . جیانگ وکیم بیان کرده اند که نهادها ترجیح می دهند که سهام شرکتهایی را خریداری نمایند که به دنبال بهبود مستمر در افشا هستند(جیانگ وکیم،2000،ص96)8
یکی از اهداف کلیدی شبکه بین المللی حاکمیت شرکتی (گروهی است که نظرات وعلایق سرمایه گذاران نهادی عمده ،شرکتها وواسطه های مالی را بیان می کند) مربوط به ارتباطات گزارشگری است. هیأت مدیره کنفرانس در سال 2001 بیان می دارد که شرکت ها باید اطلاعات صحیح ،کافی وبه موقع منتشر نمایند ، به گونه ای که سرمایه گذاران بتوانند تصمیمات آگاهانه در مورد تحصیل، حقوق وتعهدات مالکیت وفروش سهم بگیرند. بنابراین اگرچه نهادها ممکن است مستقیماً قادر به نظارت بر فعالیت های مدیران نباشند (با فرض اینکه خارج از شرکت هستند) اما با تقاضای اطلاعات بیشتر از شرکت می توانند شفافیت بیشتری ایجاد نمایند. با توجه نهادها به افشا وبررسی مستمر آنها از شرکت برای پیش بینی سود آتی ،انتظار می رود که رابطه ای مستقیم بین آنها وتمایل شرکت به ارائه پیش بینی ،دقت وصراحت پیش بینی وجود داشته باشد و از خوش بینی مدیریت در پیش بینی های ارائه شده بکاهد.
طبق تحقیق چیدمبران وجان سهامداران نهادی بزرگ می توانند اطلاعات محرمانه ای را که از مدیران شرکت کسب می کنند به سایر سهامداران منتقل کنند. اما برای اینکه چنین نظارتی قابل قبول باشد لازم است سهامداران بزرگ سرمایه گذاری خود را برای مدت زمان نسبتاً طولانی حفظ کرده وسهام کافی برای تعدیل مشکل استفاده مجانی دیگر سهامداران ،از این نظارت را داشته باشند.

7-3-2 طبقه بندی سرمایه گذاران نهادی

بخشی از تحقیقات پژوهشی اخیر به این نتیجه رسیده اند که همه سرمایه گذاران نهادی برابر نیستند . بعضی سرمایه گذاران نهادی روابط تجاری موجود وبالقوه ای با شرکت ها دارند وبنابراین به منظور حمایت این روابط ممکن است تمایل کمتری برای مخالفت با تصمیمات مدیریت داشته باشند. این سرمایه گذاران حساس
به فشار1 نامیده می شوند . در مقابل نمایندگانی مثل شرکت های سرمایه گذاری ومشاوران سرمایه گذاران مستقل به دنبال روابط تجاری با مؤسساتی نیستند که در آنها سرمایه گذاری می کنند بنابراین کمتر تحت فشاربوده وبرای نظارت،انضباط و اعمال کنترل روی مدیران شرکت مناسب ترند این سرمایه گذاران غیر حساس به فشار2 نامیده می شوند.
میان انواع مختلف سرمایه گذاران نهادی با در نظر گرفتن تفاوت میان سهامداران نهادی حساس به فشار وغیرحساس به فشار تفاوت قائل شدند واستدلال کردند که سرمایه گذاران حساس به فشار بیشتر با تصمیمات مدیریت همراهی می کنند به این دلیل که این سرمایه گذاران ممکن است روابط تجاری موجود یا بالقوه ای باشرکت داشته باشند که نخواهند آنها را به خطر بیندازند.
سرمایه گذاران نهادی تمایل فزاینده ای دارند که از حقوق مالکیت شان برای فشار به مدیریت استفاده کنند تا آنها درجهت بهترین منافع سهامداران عمل کنند. آنچنانکه این سرمایه گذاران سهم مالکیت شان را در شرکتها افزایش می دهند تمرکز فزاینده ای توسط قانون گذاران ومحققان بر نقش آنها در نظارت ، به نظم درآوردن وتأثیر بر مدیران شرکت وجود دارد.
از آنجایی که سرمایه گذاران نهادی استعدادهای تخصصی ودر نتیجه یک کانال اطلاعاتی کامل دارند هزینه نظارت به طور نسبی کمتر است . این مسئله باعث می شود آنها کارایی بالاتری در کار در سطح مدیریت در ارتباط با نظارت اهداف سرمایه گذاری داشته باشند.
8-3-2 فرضیات موجود درخصوص سرمایه گذاران نهادی
فرضیه نظارت کارا: بیانگر این است که یک نهاد به علت ملاحظات ریسک خود ، بیشتر متقاضی نظارت بر مدیران است. منطق این فرضیه این است که به علت بالا بودن هزینه نظارت، فقط سهامداران بزرگ نظیر سرمایه گذاران نهادی می توانند به مزایای کافی دست یابند تا انگیزه

1-Pressure sensitive
2-Pressure insensitive
نظارت را داشته باشند . در واقع ، سرمایه گذاران نهادی بزرگ ، فرصت ، منابع ، تخصص و توانایی نظارت ، تأدیب و تاثیرگذاری بر مدیران را دارند . به هر حال ، این که آیا نهادها از توانای

ی خود برای تاثیرگذاری بر تصمیمات شرکت استفاده می کنند یا نه تابعی از سهام متعلق به آنهاست . اگر سهام متعلق به سرمایه گذاران نهادی زیاد باشد ، این سهام کمتر قابل داد و ستد است و بنابراین برای دوره های طولانیتری نگهداشته می شود .این دسته ، سرمایه گذاران نهادی پایا ( بلندمدت)هستند. آنها به احتمال زیادی در امر نظارت شرکت می کنند ؛ زیرا زمان طولانیتری برای یادگیری در مورد شرکتها و همچنین فرصتهای بیشتری برای تأثیرگذاری بر مدیریت دارند . اما زمانی که سرمایه گذاران نهادی تعداد سهام نسبتا کمی در شرکت دارند ، می توانند در صورت ضعیف بودن عملکرد شرکت به راحتی سرمایه گذاریهای خود را نقد کنند و در نتیجه انگیزه کمی برای نظارت دارند . اینها سرمایه گذاران نهادی ناپایا (کوتاه مدت) هستند ؛ زیرا تمایل به انجام معاملات مکرر بر اساس اطلاعات دارند و بر سودهای تجاری کوتاه مدت را تأکید می کنند .
سرمایه گذاران نهادی پایا می توانند از سه راه عملکرد شرکت را بهبود ببخشند :
اول ، آنها به دلیل ارتباط نزدیک خود با بازار سرمایه و فعالیت نظارت میتوانند مسائل نمایندگی و عدم تقارن اطلاعات را کاهش بدهند ، مسائلی که عملکرد ضعیف و سرمایه گذاری کمتر را ترغیب می کند . دوم ، آنها مساله نزدیک بینی مدیریت را تعدیل می کنند به گونه ای که برای مدیران امکان سرمایه گذاری در پروژه های سودآور بلندمدتتر را فراهم می کند . سوم ، آنها از طریق افزایش درجه انگیزش ، پاداش مدیران و منافع آنها با سهامداران را بهتر همسو می کنند و بدین گونه عملکرد شرکت را بهبود می بخشند .
فرضیه تضاد منافع: این فرضیه بیان می کند که سرمایه گذاران نهادی به علت تضاد منافع به مدیریت کنونی رأی می دهند. این رفتار از ساختار مقررات کنونی نشأت می گیرد . دراین ساختار، مدیران شرکتهای سرمایه گذاری نهادی در رأی دهی یا افشا آراء خود درقبال سهامداران خویش هیچ مسئولیتی برعهده ندارند ، اما مدیریت شرکت سرمایه پذیر ازآراء هر یک از سهامداران اطلاع دارد . با وجود این قوانین، مدیران مزبور در رأی دهی تحت سلطه روابط تجاری جاری با مدیریت کنونی قرار دارند .
فرضیه همسویی استراتژیک: طبق این فرضیه ، سرمایه گذاران نهادی با مدیریت کنونی نوعی اتحاد استراتژیک به وجود می آورند . فرضیه تضاد منافع و همسویی استراتژیک عنوان می کنند که بین مالکیت نهادی و ارزش شرکت رابطه منفی وجود دارد . چندین پژوهش نتیجه گرفته اند که هدف سرمایه گذاران نهادی مبنی بر حفظ نقدینگی سهام خود و تمایل به کسب سود در کوتاه مدت بر مزایای حاصل از نظارت بر مدیریت به امید کسب سود بیشتر در بلندمدت غلبه می کند.
4-2 چارچوب نظری حاکمیت شرکتی

چند چارچوب نظری متفاوت برای توضیح وتحلیل حاکمیت شرکتی مطرح شده است . هریک از آنها با استفاده از واژگان متفاوت با موضوع حاکمیت شرکتی پرداخته اند که ناشی از زمینه خاصی است که به موضوع حاکمیت شرکتی می نگرند. به عنوان مثال،تئوری نمایندگی ناشی از زمینه مالی واقتصادی است،در صورتیکه تئوری هزینه معاملات ناشی از اقتصاد وتئوری سازمانی است وتئوری ذینفعان ناشی از یک دیدگاه اجتماعی در مورد حاکمیت شرکتی می باشد. گرچه تفاوت های چشمگیری بین چارچوب های
نظری مختلف وجود دارد – چون هریک موضوع را از دیدگاه متفاوتی در نظر می گیرند -اما دارای وجوه مشترک مشخصی هستند،که در مورد هریک مختصراً توضیح داده خواهد شد. همچنین باید دانست که زمینه های فرهنگی وقانونی بر حاکمیت شرکتی تأثیر به سزایی دارند.
تغییرات وتحولات بازار سرمایه موجب تکامل تئوری های حاکمیت شرکتی شده است . قبل از توسعه بازار سهام،شرکت ها بر اموال افراد ثروتمند تکیه داشتند که معمولاً خویشاوندان کارآفرین بودند. شرکت ها به همان افرادی تعلق داشتند که آنها را اداره می کردند . برای رشد وتوسعه اقتصادی سرمایه های اندک کافی نبود و تجمع آنها ، تأسیس شرکت های بزرگ را به همراه داشت . پذیرش ریسک محدود به نسبت سهام و بازده مناسب،موجب تفکیک مالکیت از مدیریت ورونق بازار سرمایه گردید(حساس یگانه،1384،ص104)1
1-4-2 تئوری نمایندگی
آغاز حاکمیت شرکتی از طریق مالکیت سهام، تأثیر چشمگیری بر روش کنترل شرکت ها داشت بدین ترتیب مالکان،اداره شرکت را به مدیران تفویض کردند. جدایی مالکیت از مدیریت منجر به مشکل سازمانی مشهور،به نام «مشکل نمایندگی » شد. برل ومینز (1923)2،راس (1973)3وپرایس (1976)4از زوایای مختلف به این موضوع پرداخته اند ودر نهایت جنسن ومک لینگ (1976)5مبانی تئوری نماینگی را مطرح نمودند.آنها مدیران را به عنوان کارگزاران وسهامداران را به عنوان کارگمار تعریف کردند. به عبارت دیگر تصمیم گیری روزمره شرکت به مدیران که کارگزاران سهامداران هستند واگذار می شود .مشکلی که در اینجا پیش می آید این است که کارگزاران لزوماً به نفع کارگمار تصمیم گیری نمی کنند . یکی از
2-Berl and Means ,1923.
3-Rss,1973.
4-Prais,1976.
5- Jensen and Meckling ,1976.
فرضیات اصلی تئوری نمایندگی این است که کارگمار وکارگزارن تضاد منافغ دارند. در تئوری های مالی یک فرض اساسی این است که هدف اولیه شرکت ها افزایش ثروت سهامداران است. در عمل اینگونه نیست این احتمال وجود دارد که مدیران ترجیح دهند که منافع خود مثل کسب بیشترین پاداش ممکن راتعقیب کنند . مدیران احتمالاً به افزایش منفعت شخصی تمایل دارند . این امر منجر به تمرکز وسرمایه گذاری آنها بر طرح هایی می شود که منافع کوتاه مدت دارند به ویژه در مواردی که حقوق،مزایا وپاداش مدیران با سود مرتبط است و توجهی به منافع بلند مدت سهامداران ندارند .در شرکت های بزرگ که به طور مستقیم توسط مدیران وبه شیوه غیر مستقیم با کم

ک سرمایه گذاران نهادی کنترل می شوند،مدیران در مورد منافع کوتاه مدت تحت فشارند که ممکن است به نفع سایر سهامداران نباشد. در این شرایط مدیران برای دستیابی به عایدی های متفرقه تحریک می شوند که باز هم منجر به کاهش ارزش منافع ورفاه سهامداران می شود. در واژگان تئوری نمایندگی،کاهش رفاه سهامدار زیان باقی مانده نامیده می شود. این مشکل نمایندگی،ضرورت کنترل مدیریت شرکت ها توسط سهامداران را نشان می دهد(همان منبع،ص105)1 یک سوال مهم این است که:سهامداران چگونه می توانند مدیریت شرکت را کنترل کنند؟یک فرض اساسی ومهم دیگر تئوری نمایندگی این است که تأیید کارهای کارگزاران برای کارگمار بسیار مشکل وپرهزینه است. به چند روش می توان منافع سهامداران ومدیران را هماهنگ نمود . تجربه نشان داده است که یکی از با اهمیت ترین ودر عین حال مؤثرترین روش حسابرسی مستقل است .
هزینه های نمایندگی ،ناشی از تلاش های سهامداران برای کنترل مدیریت است که اغلب هزینه سنگینی است . طرح ها وقراردادها از روشهای کنترل است. این قراردادها (صریح ویا ضمنی)که بین مدیران وسهامداران منعقد می شود منافع دو گروه را هماهنگ می کند.افزون بر سهامداران ،مدیران نیز مایلند ثابت کنندکه آنها نسبت به سهامداران مسئول بوده وبه دنبال افزایش ثروت سهامداران هستند،بنابراین انگیزه هایی برای شفافیت مالی وگزارش ریسک شرکت و;خواهند داشت که هزینه های مربوط به آن بخشی ازهزینه- های نمایندگی است. مجموع هزینه های نمایندگی را می توان به شرح زیر خلاصه نمود:
مجموع هزینه های کنترل کارگزار ،هزینه های الزام کارگزار وهرگونه زیان باقیمانده.
به طور مختصر برخی از روش های مستقیم که از طریق آنها سهامداران می توانند مدیران را کنترل وبه حل وفصل تضادها کمک کنند به شرح ذیل است:
– حق رأی سهامداران در مجامع عمومی بر نحوه اداره شرکت تأثیر می گذارد.حق رأی یادشده،بخشی با اهمیت از دارایی مالی سهامدار است .یکی از موارد استفاده از این حق ،رأی به تغییر مدیران است .این موضوع یک ابزار انضباطی برای مدیران است.

– قراردادهای بین سهامداران ومدیران نیز یکی از راه کارها است،گرچه با اصلاح وبهبود حاکمیت شرکتی ،مناسبت خود را از دست می دهند.
– یک راه کار نهایی،راه حل خروج است. واضح است که خروج سهامدار اصلی موجب نگرانی بازیگران بازار سرمایه می شود ودر پی آن سهامداران بیشتری نگران افت شدید قیمت شده وبا فروش سهام خود ،کاهش شدید قیمت سهام را موجب خواهند شد،در نتیجه منافع مدیران ر

ا متأثر خواهد نمود (همان منبع،ص106)1

بنابراین اگر مکانیزم بازار وتوانایی سهامداران برای کنترل ومراقبت از رفتار مدیران کافی نباشد،نیاز به نوعی نظارت یا راهنمایی رسمی خواهد بود . در واقع اگر بازارها کاملاً کارا باشند وشرکت ها بتوانند در این نوع بازار به تأمین مالی اقدام کنند اقدامات سطحی با هدف اصلاح حاکمیت شرکتی ،اقدامات زایدی است. ولی شواهد موجود نشان می دهد که بازارهای سرمایه کاملاً کارا نیستند . بنابراین به منظور ارتقاءحاکمیت شرکتی و افزایش پاسخگویی مدیران نسبت به سهامداران وسایر ذینفعان ،دخالت لازم است . مشکلات نمایندگی بین مدیران وسهامداران درسراسر جهان وجود دارد ودولتها با تهیه اسناد سیاسی وقوانین حاکمیت شرکتی برای بهترین عملکرد،باسرعتی شگفت آور دراین کاردخالت می کنند.(همان منبع ،ص107)2
2-4-2 تئوری هزینه معاملات
تئوری هزینه معاملات ترکیبی میان رشته ای بین اقتصاد ،حقوق وسازمان می باشد .(ویلیامسون،1996)3
این تئوری که اول بار توسط سیرت ومارچ (1963)4 به نام تئوری رفتاری شرکت مطرح شده ،یکی از مبانی اقتصاد صنعتی وتئوری مالی گردیده است . در این تئوری شرکت نه تنها به عنوان یک واقعیت اقتصادی عمومی بلکه به عنوان یک سازمان ،متشکل از افراد با دیدگاهها و اهداف مختلف است . تئوری هزینه معاملات بر اساس این واقعیت است که شرکت ها آنقدر بزرگ شده اند که در تخصیص منابع جانشین
3-Williamson,1996.
4-Cyert and march,1963.
بازار می شوند. در واقع شرکت ها آنقدر بزرگ وپیچیده اند که نوسانات قیمت در بازار،تولید را هدایت کرده وبازار معاملات را متعادل می کنند.در درون شرکت ها برخی معاملات حذف می شوند و مدیر، تولید راهماهنگ می کند. به نظر می رسد سازماندهی شرکت (مثلاً میزان ادغام عمودی)محدوده هایی راتعیین می کنند که فراسوی آنها شرکت می تواند قیمت وتولید را برای معاملات داخلی معین نماید(حساس یگانه ،1384،ص107)1
واضح است داخلی کردن معاملات،به نفع مدیریت شرکت ها می باشد دلیل اصلی این است که داخلی کردن معاملات ریسک ها وعدم اطمینان ها در مورد قیمت وکیفیت آینده محصول را حذف می کند.این کار به شرکت اجازه می دهد ریسک های معامله با عرضه کنندگان را تاحدودی از بین ببرد. هر روشی که برای حذف این عدم تقارن های اطلاعاتی اتخاذ شود ،برای مدیریت شرکت سودمند است ومنجر به کاهش ریسک تجاری شرکت می شود. در انجام معاملات بازار ،هزین

ه های غیر جزئی وبازدارنده ای وجود دارند بنابراین برای شرکت ها مقرون به صرفه تر است که از

طریق ادغام عمودی ،آنرا برای خودشان انجام دهند (همان منبع،ص108)2
تئوری های سنتی اقتصادی ،تمام کارگزاران اقتصادی را منطقی وافزایش سود را هدف اولیه تجارت می دانند. برعکس،تئوری اقتصادی هزینه معاملات ،رفتار انسان را به نحوی واقع بینانه تر در نظر می گیرد. در این الگو مدیران ودیگر کارگزاران اقتصادی منطق محدود را به کار می برند. سیمون 3 منطق محدود را به صورت رفتاری تعریف می کند که منطقی است ،اما مدیران به طور محدود این رفتار را انجام می دهند. اقتصاد هزینه معاملات همچنین فرض اساسی فرصت طلبی را می سازد. این تئوری فرض می کند که مدیران همچون افراد دیگر در برخی از مواقع فرصت طلب هستند .
فرصت طلبی به صورت تمایل کارگزاران در به کارگیری تمام روش های موجود برای افزایش من

فعت شخصی تعریف شده است. با فرض مشکلات منطق محدود وفرصت طلبی ،مدیران معاملات را برای حداکثر کردن منفعت شخصی خود ساماندهی می کنند. چنین رفتار فرصت طلبانه ای می توانند نتایج نامطلوبی برای شرکت و سهامداران به بار آورد،در نتیجه این عملکرد نیاز به کنترل دارد (همان منبع،ص109)4
3-4-2 تئوری ذینفعان

تئوری ذینفعان به تدریج از دهه 1970 توسعه یافت . یکی از اولین توضیحات در مورد این تئوری در رشته
3-Simon
مدیریت ،توسط «فری من» (1984) ارائه گردید. وی تئوری عمومی شرکت را مطرح وپاسخگویی شرکتی را به گروه گسترده ای از ذینفعان پیشنهاد کرد. از آن زمان به بعد،ادبیات بیشتری در این مورد مطرح شده است(حساس یگانه،1384،ص109)1
تئوری ذینفعان ،ترکیبی از تئوری های سازمانی واجتماعی است . اساس تئوری ذینفعان این است که شرکتها بسیار بزرگ شده اند وتأثیر آنها بر جامعه آنچنان عمیق است که باید به جزءسهامداران ،به بخش های بسیار بیشتری از جامعه توجه کرده وپاسخگو باشند . نه تنها ذینفعان تحت تأثیر شرکت ها هستند ،بلکه آنها بر شرکتها تأثیر می گذارند. ذینفعان شامل سهامداران ،کارکنان ،فروشندگان،مشتریان و بستانکاران،شرکتهای مجاور وعموم مردم می باشند،افراطی ترین حامیان تئوری ذینفعان براین باورند که محیط زیست ،گونه های جانوری ونسل های آینده نیز باید در زمره ذینفعان گنجانده شوند . رابطه ذینفع به صورت یک مبادله(تعامل) توصیف شده است وگروه ذینفعان به پیشبرد شرکت ها کمک کرده اند وپیش بینی می شود منافع آنان از طریق تشویق وایجاد انگیزه فراهم شود.دربریتانیا گزارش شرکتی 1 در سال 1975 یک طرح حسابداری مطرح کردکه نشان می داد شرکت ها بایدمسئول تاثیری باشند که بر گروه زیادی از ذینفعان می گذارند. نحوه دستیابی به این امر طبق گزارش شرکتی ، تشویق شرکت ها به افشای داوطلبانه تعدادی از گزارش های مورد نظر برای استفاده ذینفع ،به علاوه صورت سود وزیان سنتی وترازنامه بود. صورت های اضافی شامل ؛صورت ارزش افزوده ،صورت مبادلات پولی با دولت ،صورت مبادلات ارزی ،صورت مشتریان احتمالی آینده وصورت اهداف آتی می گردید. (همان منبع،ص110)2
یک انگیزه برای تشویق به ایفای مسئولیت اجتماعی شرکت ها ناشی از این باور است که شرکت ها مسئولیت دارند تا به صورت اخلاقی عمل کنند . در دیدگاه اخلاقیات ناب ،فرض می شود که شرکت ها باید به صورت اخلاقی عمل کنند ومنافع تمام ذینفعان را در نظر بگیرند . کویم وجونز 3 می گویند مدیران شرکت قوانین خاصی ندارند که به آنها اجازه دهد تا تعهدات اخلاقی خود را به عنوان انسان نادیده بگیرند واین رفتاراخلاقی چه سودمند باشد یا خیر ،باید از آن پیروی کرد . آنها بحث های مستدلی ارائه داده اند که تئوری نمایندگی در صورتی مؤثرو قابل استفاده می شود که از چهار اصل اخلاقی پیروی گردد:
– اجتناب از لطمه زدن به دیگران
– احترام به آرای دیگران
1-Corporate Report
3-Quim and jones
– اجتناب ازدروغگویی

– پذیرش توافق ها
در واقع آنها مدعی شدند که مدل کارگمار کارگزار در صورتی صدق می کند که در ساختار این چهار اصل اخلاقی گنجانده شود. چرا تعهد اخلاقی مدیر برای عمل به قول افزایش ثروت سهامدار،مانند لطمه زدن به دیگران،باید مهمتر از اصول پایه انسانی باشد یا فراتر از آنها رود؟
این بحث پایه واساس شرح اخلاق کارگزار را تشکیل می داد. کارگزار ابتدا باید به عنوان انسان به وظایف اخلاقی خود عمل کرده وبعد از انجام این تعهدات اخلاقی می تواند به تعهد خود برای افزایش ثروت سهامدار عمل کند.اما قانون شرکت ها در اکثر کشورها،اعمال روش اخلاقی را معمولاً غیر عملی می سازد چون براساس قوانین مذکور مدیران یک تعهد قانونی ومباشرتی نسبت به افزایش سود موکلان خود دارند. این تعهدات قانونی بدان معناست که مسئولیت اجتماعی شرکت ها در درجه دوم اهمیت قرارگرفته است. به عبارت دیگر ،مادامیکه ارزشیابی عملکرد مدیران شرکت ها بر مبنای سود وزیان است ،دنبال کردن تجارت اخلاقی تقریباً غیر ممکن است مگر اینکه ثابت شود نه تنها به دلیل نگرش مدیران وسهامداران بلکه به دلیل سیستم قانونی و ساختارهای حاکمیت شرکتی این کار ضروری است(همان منبع،ص111)1
4-4-2 تئوری هزینه معاملات در برابر تئوری نمایندگی
ویلیامسون با مقایسه این دو تئوری به این نتیجه می رسد که یکی از تفاوت های اساسی بین آنها استفاده از یک آرایه بندی متفاوت برای یک موضوع است . برای مثال:
– تئوری هزینه معاملات فرض می کند که افراد اغلب فرصت طلب هستند در صورتیکه تئوری نمایندگی ،خطر اخلاقی وهزینه های نمایندگی را مورد بحث قرار می دهد.
– تئوری نمایندگی فرض می کند مدیران به دنبال عایدی های متفرقه هستند ،در صورتی که در تئوری هزینه معاملات ،مدیران معاملات را به صورت فرصت طلبانه ای ترتیب می دهند.
– تفاوت دیگر این است که واحد بررسی وتحلیل در تئوری نمایندگی ،کاگزار فردی است د

ر صورتیکه در تئوری هزینه معاملات واحد بررسی وتحلیل ،معامله است.
با این همه،هر دو تئوری به یک مشکل می پردازند :چگونه مدیر را متقاعد کنیم تا منافع سهامداران و افزایش سود شرکت و سهامدار را به جای منافع شخصی خود دنبال کند؟ (همان منبع ،ص109)2

5-4-2 تئوری ذینفعان در برابر تئوری نمایندگی
آیا ممکن است شرکت ها بتوانند ثروت سهامدار را در یک چارچوب تئوری نمایندگی افزایش دهند و در همان زمان تعداد زیادی از ذینفعان را برآورده سازند ؟ به عبارت دیگر آیا بین تئوری ذینفعان وتئوری نمایندگی توافقی وجود دارد؟
در واقع از لحاظ نظری تفاوت های مشخصی بین دو الگوی تئوری وجود دارد که در نگاه اول این دو تئوری را سازش ناپذیر می سازد . ولی با بررسی دقیق تر می توان به شباهت های بین این دو تئوری پی برد. به عنوان مثال ،مدیران به عنوان یک گروه از ذینفعان در موضع کنترل نهایی قراردارند چون آنها دارای قدرت تصمیم گیری هستند که به ایشان اجازه می دهد تا منابع شرکت را به گونه ای موافق با ادعاهای دیگر گروههای ذینفع تخصیص دهند. این بدان معناست که مدیر شرکت در نهایت مسئول رفع نیازها و انتظارات ذینفعان می باشد . با استفاده از واژگان تئوری نمایندگی ،با منافع موضع مسئولیت منحصر به فرد مدیران ،منافع آنها نه تنها باید با منافع سهامداران ،بلکه با منافع تمام گروه های ذینفع دیگر هماهنگ شوند.همانطور که در گفتار ذیل بیان شده است:
بین گروه کلی روابط ذینفع- کارگزار و روابط کارگمار-کارگزار تعادلی وجود دارد که در تئوری نمایندگی بیان می شود. روابط ذینفع- کارگزار و روابط کارگمار-کارگزارهر دو مستلزم یک قرارداد صریح یا ضمنی می باشند که هدف آن سازگاری بین منافع مختلف است. به علاوه هر دو رابطه با ساختار حاکمیت شرکتی کنترل می شوند.
فروپاشی اخیر شرکت ها ،که ناشی از ضعف حاکمیت شرکتی و رفتار غیر اخلاقی مدیران شرکت هایی مثل انرون در آمریکاست ،نیاز به تلفیق این دو تئوری را نشان می دهد. هملن طور که پیشتر گفته شد، پذیرش دیدگاه تئوری نمایندگی به تبیین تئوری براساس نفع شخصی منجر می شود،در حالیکه پذیرش دیدگاه دیگر، به تبیین تئوری بر اساس مسئولیت اجتماعی منجر می گردد. گسترش بازار سرمایه وپیشگیری از فروپاشی شرکت ها ممکن نیست مگر آن که بتوان به نحوی این دو دیدگاه را با هم ادغام کرد،در غیر اینصورت نمی توان به حاکمیت شرکتی مناسبی دست یافت(حساس یگانه،1384،ص112)1
5-2 تئوری چرخه عمر شرکت

مفهوم چرخه حیات ،استعاره ای زیستی در مورد سازمان هاست .بر اساس این مفهوم همه موجودات زنده، از جمله نباتات، جانوران وانسان ها، همگی از منحنی عمر یا چرخه عمر1 پیروی می کنند . این گونه
1-life Cycles
موجودات متولد می شوند، رشد می کنند، به پیری می رسند و در نهایت می میرند . این سیستم های زنده در هر مرحله از چرخه عمر خود دارای الگوهای رفتاری خاص به منظور چیرگی برمسایل آن دوره و مشکلات مربوط به انتقال ازدوره ای به دوره دیگر هستند .تئوری چرخه عمرشرکت چنین فرض می کند که شرکت ها و بنگاه های اقتصادی، همچون تمامی موجودات زنده که متولد می شوند، رشد می کنند و می میرند، دارای منحنی عمریا چرخه عمر هستند. همانند موجودات زنده، رشد و پیری واحدهای تجاری را بر مبنای قابلیت کنترل و انعطاف پذیری نشان می دهند. در جوانی (دوران رشد)سازمان ها بسیار انعطاف پذیر، ولی در بیشتر مواقع غیر قابل کنترل اند. با افزایش عمر سازمان ها، روابط تغییرمی کند: کنترل افزایش و انعطاف پذیری کاهش می یابد. در نهایت، با پیر شدن (دوران افول ) قابلیت کنترل نیز کاهش خواهد یافت . هنگامی که واحد تجاری قابلیت کنترل داشته و انعطاف پذیر باشد،بیانگر این است که توأمان مزایای جوانی و پیری را داراست. این وضعیت تحت عنوان مرحله تکامل (بلوغ) شناخته می شود. نمودار(1) رابطه بین قابلیت کنترل و انعطاف پذیری را در واحدهای تجاری تشریح می کند.1 در اقتصاد و مدیریت، چرخه عمر شرکت ها ومؤسسات به مراحلی تقسیم می شود. در ادبیات این علوم برای چرخه عمر مدل هایی ب

ا چند مرحله ارائه شده است که در چارچوب این مدل ها، مؤسسات وشرکت ها با توجه به هر مرحله از حیات اقتصادی خود سیاست و خط مشی مشخصی را دنبال می کنند .این سیاست ها به گونه ای در اطلاعات حسابد اری شرکت ها منعکس می شود.
زیاد

کم
پیری تکامل رشد
نمودار ( 1): رابطه بین قابلیت کنترل و انعطاف پذیری در چرخه عمر واحد تجاری

1-Adizesw,I,1989.
تئوری چرخه عمر جزء تئوری های طراحی سازمان می باشد وبیان می دارد: در حالیکه سازمان ها چهار
مرحله تکاملی چرخه زندگی را می گذرانند ، ازنظر ساختار ،سیستم کنترل،نوآوری وهدفها دستخوش تغییرات شدید قرار می گیرند .در این تئوری ویژگی های سازمان ها در هریک از مراحل رشد در نمودار (2)ارائه شده است.
نمودارشماره2: ویژگی های سازمان در چهار مرحله از چرخه حیات
1 2 3 4
کارآفرینی همکاری رسمی شدن تدبیر اندیشی
ویژگی بدون پیش از دیوان سالاری بسیار
دیوان سالاری دیوان سالاری دیوان سالار
ساختار

نوع
محصول یا خدمت
سیستم کنترل وپاداش

نوآوری

هدف
شیوه مدیریت غیر رسمی ، بیشتر غیر رسمی ، روش های رسمی تقسیم کار کارگروهی در درون دیوان سالاری،
محور یک نفر وجود نوعی روش ،افزودن تخصص های جدید محدوده فکری تنگ
یک نوع محصول محصول یا خدمت وجود خط تولید چندین خط تولید
یا خدمت محوری ،با تنوع کالا وخدمات کالا وخدمات
شخصی، شخصی، سیستم های رسمی دوایر متعدد
خانواده سالاری داشتن نقش فعال در وغیر شخصی و وابسته به سازمان
موفقیت سازمان
به وسیله مدیر به وسیله مدیران به وسیله گروههای خلاق به وسیله دوایر تحقیق وتوسعه
وصاحب شرکت وکارکنان
بقای سازمان رشد ثبات داخلی،گسترش سازمان کسب شهرت داشتن سازمانی کامل
فردی ،خلاق داشتن جذابیت، تفویض اختیار با کنترل روش گروهی ،مورد تاخت وتاز
ارائه طریق قراردادن دیوان سالاری

کارآفرینی: سازمان در آغاز کار کوچک وبه دور از هرگونه دیوان سالاری است ؛آن جنبه نمایش یک نفره دارد .صاحب سازمان که در رأس آن قراردارد ساختار وسیستم کنترل آن را تعیین می کند .تمام انرژی سازمان در جهت بقا وتولید محصول(یا ارائه خدمت)منحصربه فرد به مصرف می رسد.
همکاری گروهی :این دوره جوانی سازمان است ،رشد سرعت بالایی دارد ،کارکنان دارای انگیزه بالایی هستند ونسبت به تأمین هدف های سازمان تعهد بالایی دارند.ساختار سازمانی غیر رسمی است ،ولی برخی از روشهای مشخص به اجرا در می آید.مدیر ورهبر قدرتمند سازمان با توجه به گیرایی وجذابیتی که دارد ارائه طریق می کند ،به سازمان جهت می دهد وهدف ها را مشخص می کند .هدف اصلی سازمان رشد مستمر وپیگیر است.
رسمی شدن: در این مقطع ،سازمان دوره میان سالی را می گذراند.ویژگی های دیوان سالاری یکی پس از دیگری نمایان می شود.گروههای ستادی به سازمان اضافه می شوند. روش انجام کارها جنبه رسمی به خود می گیرد .ساختار سازمانی دارای یک سلسله مراتب مشخ

ص وروشن می گردد وتقسیم کار مشخص می گردد دایره تحقیق وتوسعه بوجود می آید که مسئولیت ابتکار عمل سازمان را بر عهده می گیرد .ثبات درونی سازمان وبسط وگسترش آن به صورت هدف های اصلی در می آیند مدیریت سازمان باید تفویض اختیار کند ولی هنوز هم سیستم کنترل رسمی سازمان را در دست دارد .سازمان برای اینکه به صورت واحدی کامل درآید ،انواع محصولات گوناگون ارائه می کند.
تدبیراندیشی: سازمان تقریباًمسیر کمال را طی کرده ،بسیار بزرگ است وحالت دیوان سالاری دقیق به خود گرفته است .سیستم های کنترل بسیار وسیعی دارد وقوانین ومقررات بسیار زیادی بر آن حاکم است .مدیران سازمان می کوشند تا گروهی را به وجود آورند که به اصطلاح دیوان سالاری زدایی کنند. مدیران رده بالای سازمان در اندیشه دست یافتن به سازمانی کامل هستند شهرت وکسب افتخار بیشتر،از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است نوآوری وخلاقیت در دست دایره تحقیق وتوسعه می باشد که جنبه نهادی به خود گرفته است مدیریت پدیده دیوان سالاری را مورد تاخت وتاز قرارمی دهد ومی کوشد در این زمینه دست به ابتکار عمل جدید بزند .
در حوزه حسابداری نیز برخی از محققان به بررسی تأثیر چرخه عمر شرکت بر اطلاعات حسابداری پرداخته اند(آنتنونی ورامش،1992)1 ،(بلک،1998)2، (جنکینر،2004)3 ،(سوجیانیس،1996)4 این محققان چهار مرحله را برای توصیف چرخه عمر شرکت به شرح ذیل تبیین نموده اند:
– مرحله تولد یا ظهور5
– مرحله رشد6
– مرحله بلوغ7
– مرحله افول یا سکون8
در مرحله ظهورمعمولاً میزان دارایی ها (اندازه شرکت) در سطح نازلی قراردارد،جریان های نقدی حاصل از فعالیت های عملیاتی وسودآوری پایین است و شرکت ها برای تأمین مالی وتحقق فرصت های رشدبه نقدینگی بالایی نیاز دارند. نسبت سود تقسیمی در این شرکت ها معمولاً، حداکثر 10% بوده ونرخ بازده داخلی9 در قیاس با نرخ تأمین مالی ناچیز است؛ به عبارتی رابطه(IRRK) برقراراست(دهدار،فرهاد،1386)10
5-Start-up or Emerging Stage

6-Grow up or Growth Stage
7-Maturity or Stability Stage
8-Decline or Stagnation Stage
9-Internal rate of return

در این مرحله شرکت دارای بالاترین سطح ریسک تجاری می باشد .ریسک کلی بالای شرکت تنها آن عده از سرمایه گذاران را به خود جذب خواهد کرد که آمادگی پذیرش چنین ریسک بالایی را داشته باشند ودر نتیجه آنها به طور متناسب انتظار بازده بالایی را نیز خواهند داشت چون جریانات نقدی منفی شرکت در طول این دوره شروع،پرداخت سود نقدی را غیر ممکن می کند پارامترها واستراتژی مالی در این مرحله به شرح جدول زیر می باشد:(روث بندر،کیت وارد،2002)1
ریسک تجاری بسیار بالا
ریسک مالی بسیار پایین
منابع تأمین مالی سرمایه مخاطره آمیز
سیاست تقسیم سود نسبت پرداخت صفر
چشم انداز آتی رشد بسیار بالا
ضریبP/E بسیار بالا
سودآوری فعلی،EPS عادی یا منفی
قیمت سهام به سرعت در حال رشد اما بسیار متغیر

در مرحله رشد اندازه شرکت بیش از اندازه شرکت های در مرحله ظهور بوده ،میزان فروش ودرآمدها نیز نسبت به مرحله ظهور بیشتر است .منابع مالی نیز بیشتر در دارایی های مولد سرمایه گذاری شده ،شرکت از انعطاف پذیری بیشتری در شاخص های نقدینگی برخوردار است .نسبت سود تقسیمی در این طیف از شرکت ها معمولاً بین 10% و50% در نوسان است . نرخ بازده داخلی نیز در اغلب موارد بر نرخ هزینه تأمین مای فزونی دارد ؛به عبارتی رابطه(IRR>K) برقرار است (دهدار،فرهاد،1386).2
ریسک تجاری اگرچه از مرحله شروع به بعد کاهش می یابد اما هنوز در دوره رشد بالاست .بنابراین منبع مناسب تأمین مالی باید طراحی شود تا ریسک مالی را پایین نگه دارد واین موض

وع به این معناست که استفاده از سرمایه سهامداران باید ادامه یابد.با این حال جنبه مهم مدیریت گذر از مرحله شروع به مرحله رشد این است که سرمایه گذار مخاطره پذیراولیه خواهان سود سرمایه ای هستند تا این سودها را در کسب وکارهای جدید در حال شروع سرمایه گذاری کنند(روث بندر،کیت وارد،2002)3 .
این موضوع به این مفهوم است که سرمایه گذاران جدید باید شناسایی شوند تا باسرمایه گذاران مخاطره پذیر اولیه جایگزین شوند تا وجوه مورد نیاز برای این مرحله با رشد بالا را تأمین کنند.جذابترین منبع تأمین چنین وجوهی عرضه عمومی شرکت می باشد.در این مرحله حجم بالای فروش همراه با حاشیه سود معقولانه باید به دست آید واین وضعیت جریانات نقدی بهتری را در مقایسه با مرحله شروع ایجاد خواهد کرد.با این حال شرکت باید به مقدار زیادی در توسعه کلی بازار وتوسعه سهم بازار سرمایه گذاری کندهمچنانکه باید برای همسطح نگه داشتن خود با افزایش فعالیت های عملیاتی نیز نیازمند سرمایه گذاری است.در نتیجه وجوه نقد تولید شده توسط کسب وکار برای نیازهای سرمایه گذاری مجدد هزینه خواهد شد ودر نتیجه نسبت سود تقسیمی پایین نگه داشته خواهد شد .این موضوع نباید مشکلی برای سرمایه گذاران جدید به وجودآورد زیرا آنها در ابتدا با چشم انداز رشد زیاد در آینده جذب می شوند .این دورنمای رشد دریک نسبت P/Eبالا منعکس خواهد شد که به هنگام محاسبه قیمت جاری سهام در EPS پایین شرکت ضرب خواهد شد.
از آنجاییکه بازده سود نقدی خیلی کم است قسمت عمده بازده مورد انتظار سرمایه گذاران باید از سودهای سرمایه ای ایجاد شود،با افزایش قیمت سهام این موضوع به این معناست که شرکت باید رشد قابل ملاحظه ای در سود هرسهم در طی این مرحله رشد داشته باشد ؛این هدف با کسب سهم بالایی از بازار رو به رشد به دست می آید.استراتژی های مای این مرحله به شرح جدول زیر می باشد:
ریسک تجاری بالا
ریسک مالی پایین
منابع تأمین مالی سرمایه رو به رشد سرمایه گذاران
سیاست تقسیم سود نسبت تقسیم ثابت
چشم انداز آتی رشد بالا
ضریبP/E بالا
سودآوری فعلی،EPS پایین
قیمت سهام روبه رشد اما با نوسان

در مرحله بلوغ شرکت ها فروش باثبات ومتعادلی را تجربه نموده ،نیاز به وجوه نقد در اکثر موارد از طریق منابع داخلی تأمین می شود. اندازه دارایی های این شرکت ها نیز به تناسب بیش از اندازه شرکت های در مرحله رشد بوده،نسبت سود تقسیمی نیز در این شرکت ها معمولاً بین 50% و100% در نوسان است. به دلیل وفور نقدینگی وکاهش اتکا به سیاست تأمین منابع مالی از خارج ،معمولاً نرخ بازده داخلی در این شرکت ها معادل یا بیش از نرخ تأمین مالی است؛به عبارتی رابطه (IRRK) برقرار است(دهدار،فرهاد،1386)1
پایان مرحله رشد ،غالباً با حالت وجود برخی از رقابتهای قیمتی تهاجمی دربین رقبایی که دارای ظرفیت اضافی قابل ملاحظه ای هستند ،به دلیل تحقق نیافتن رشد فروش پیش بینی شده صنعت ،نشان داده می شود . زمانی که این صنعت با ثبات شد ،مرحله فروش بالا اما نسبتاً با ثبات دارای حاشیه سود معقول شروع می شود . به طور واضح سطح ریسک تجاری کاهش می یابد ،چون دوباره مرحله دیگری از توسعه به طور موفقیت آمیز در این مرحله کامل می شود ؛این شرکت باید به مرحله بلوغ، با سهم بازار نسبتاًخوب در نتیجه سرمایه گذاری انجام شده در بازاریابی در طول مرحله رشد وارد شود .ریسک های تجاری مهم باقیمانده به طول این مرحله با ثبات بالغ واینکه آیا شرکت می تواند سهم بازار قوی خودرا بر یک پایه جذاب مالی در طول این دوره نگه دارد ،مربوط می شود.
این تأکید استراتژیک اکنون به نگه داشتن سهم بازار وافزایش کارایی که می تواند مدیریت انتقال از مرحله رشد وبلوغ را بسیار مشکل کند ،تغییر کرده است.با این حال کاهش ریسک تجاری قادر می سازد که ریسک مالی با شروع تأمین مالی از طریق وام ،افزایش یابد. این کار اکنون عملی است چون جریانات نقدی خالص به طور قابل ملاحظه ای مثبت شده است،که قادر می سازد هم بهره بدهی وهم اصل آن باپرداخت شود.
جریانات نقدی مثبت و توانایی استفاده از تأمین مالی از طریق وام برای نیازهای سرمایه گذاری مجدد نیز برای سهامداران مهم است ،چون اینها به شرکت اجازه می دهد تا سود بالاتر

ی را تقسیم کند . بنابراین نسبت سود تقسیمی افزایش می یابد ،چون EPSفعلی بالا ،پرداخت های قطعی سود نقدی را به صورت قابل ملاحظه ای افزایش می دهد.این افزایش بازده سود تقسیمی ضروری است ،چون چشم انداز رشد آتی کسب وکارها در این مرحله بسیار پایین تر از مراحل اولیه می باشد. این چشم انداز پایین رشد در نسبت P/E پایین منعکس شده است بنابراین سهام دارای نرخ گذاری پایینترد توسط بازار می باشد،اما این موضوع ضرورتاً منجر به کاهش ق

یمت سهام نمی شود .سود هرسهم باید بالا بوده وبه صورت جزئی افزایش یابد ،ب

ه دلیل سودهای حاصل از کارایی در این مرحله ،به طوریکه این EPS بالا کاهش ضریبP/E را جبران نماید.
نتیجه خالص باید قیمت های با ثبات تر سهام باشد ،چون بیشتر بازده مورد انتظار سهامداران در حال حاضر از طریق بازده سود تقسیمی ونه سودهای سرمایه ای که مراحل قبلی را تحت تأثیر داشت ایجاد می شود.استراتژی های مالی این مرحله به شرح جدول زیر می باشد:(اعرابی سید محمد،رزمجویی محرم)
ریسک تجاری متوسط
ریسک مالی متوسط
منابع تأمین مالی سود نگه داشته شده به اضافه وام
سیاست تقسیم سود نسبت تقسیم بالا
چشم انداز آتی رشد متوسط تا پایین
ضریبP/E متوسط
سودآوری فعلی،EPS بالا
قیمت سهام با ثبات در شرایط واقعی ونوسان پایین
در مرحله افول فرصت های رشد عموماً ناچیز است. شاخص های سود آوری ،نقدینگی وایفای تعهدات روند نزولی داشته وشرکت در شرایط بسیار سخت محاط شده است ؛ضمن اینکه هزینه تأمین مالی از منابع خارجی بالاست به گونه ای که در اغلب موارد نرخ بازده داخلی کمتر از نرخ تأمین مالی است؛به عبارتی رابطه(IRR<K) برقرار است(دهدار،فرهاد،1386)1
متأسفانه ،تولید جریانات نقدی مثبت مرحله بلوغ ،نمی تواند برای ابد ادامه داشته باشد .همزمان با کاهش تقاضا برای تولیدات شرکت جریانات نقدی ورودی نیز کاهش می یابد .اگر چه در طول دوران بلوغ منابعی برای توسعه بازار ویا افزایش سهم بازار سرمایه گذاری نمی شود ،اما هزینه هایی برای نگه داشتن این عوامل اثر گذار بر سطوح فروش آتی انجام می شود. زمانی که تقاضای فروش شروع به کاهش به صورت مستقیم می کند ،هیچ توجیهی برای ادامه هزینه کردن همان مبالغ برای نگه داشتن فعالیت بازاریابی باقی نمی ماند وجریان نقدی ورودی خالص را می توان در طول مراحل اولیه کاهش ، با تغییر دادن استراتژی کسب وکار به صورت مناسب حفظ کرد.ریسک تجاری مرتبط با این مرحله باید مدنظر قرار گیرد چون هنوز از سطح خود در مرحله قبلی ،

بلوغ،در حال کاهش است . در حال حاضر یک متغیر ناشناخته اصلی ،یعنی طول مرحله بلوغ حل شده است،وتنها ریسک اصلی باقیمانده این است که تا چه زمانی به لحاظ اقتصادی توجیه دارد که به کسب وکار ادامه فعالیت داده شود.
این ریسک تجاری پایین باید با ریسک مالی نسبتاً بالا برای تأمین منابع مالی کامل شود .این کار را می توان با ترکیب یک سیاست تقسیم سود بالا واستفاده از تأمین مالی از

طریق وام بدست آورد .استراتژی سرمایه گذاری مجدد در یک کسب وکار در حال مرگ احتمالاً کمتر خواهد بود ،چون چشم انداز آتی رشد در حال حاضر منفی است واین موضوع به آسانی به سیاست تقسیم سود بالا با نسبت بالا مرتبط می شود.در حقیقت سود پرداختی به افراد در طول این مرحله می تواند بالاتر از سود بعد از مالیات باشد، به این دلیل که احتمال وجود یک تعدیل مالی نادرست برای استهلاک سرمایه گذاری مجدد وجود داشته باشد.در نتیجه سودهای تقسیمی شاید برابر کل سودها واستهلاک باشد ،که در هر مورد باید مشخص شود که بخشی از پرداخت سود تقسیمی واقعاً نشان دهنده بازپرداخت سرمایه می باشد.
چشم اندازهای منفی رشد به یک ضریب P/E پایین برای سهام منتقل میشوند،زمانی که با روند رو به افول درآمد هرسهم که در طول این مرحله تجربه می شوند ،ترکیب می شوند؛این موضوع در این حالت منجر به کاهش قیمت می شود .با این حال تا زمانیکه سهامداران آگاه باشند که بخشی از پرداخت سود نقدی بالای آنها به صورت اثر بخشی باز پرداخت سرمایه است ،این ارزش روبه افول نباید باعث نگرانی های نامرتبط شود.استراتژی های مالی این مرحله به شرح جدول زیر می باشد:
ریسک تجاری پایین
ریسک مالی بالا
منابع تأمین مالی وام
سیاست تقسیم سود نسبت کامل
چشم انداز آتی رشد منفی
ضریبP/E پایین
سودآوری فعلی،EPS پایین ودر حال کاهش
قیمت سهام روبه کاهش وافزایش نوسانات آن

دراین تحقیق به علت غیر فعال بودن معامله(خرید وفروش)سهام یا غیر بورسی بودن شرکت های نوظهور ،مراحل چرخه عمر به سه شکل،رشد،بلوغ وافول تعریف شده واز مرحله تولد یا ظهور چشم پوشی شده است.
1-5-2 نحوه طبقه بندی شرکت ها به مراحل چرخه عمر
آنتونی ورامش(1992)1در پژوهش خود به منظور تفکیک شرکت ها به مراحل مختلف چرخه عمر از چهار متغیر:رشد فروش، مخارج سرمایه ای ،نسبت سود تقسیمی وسن (عمر)شرکت استفاده نمودند.

مبنای تفکیک شرکت ها به مراحل چرخه عمر در این پژوهش نیز مشابه رویه های مورد استفاده درتحقیقات آنتونی و رامش است، لیکن به دلیل اینکه تعیین عمر واقعی برخی از شرکت ها به علت تحصیل،ادغام وایجاد شخصیت حسا بداری و گزارشگری جدید بعد از تحصیل با مشکل مواجه است، لذا متغیرسن (عمر) شرکت حذف شده و طبقه بندی بر مبنای سه متغیر دیگر بشرح زیر است:
1- ابتدا مقادیر سه متغیر فوق برای هر سال شرکت محاسبه شده، این مقادیر بر اساس چندک های آماری به سه طبقه پایین، متوسط و بالا تقسیم می شوند.
2- به هریک از مشاهداتی که در این سه طبقه قرارمی گیرند یک نمره تعلق می گیرد (پایین1، متوسط 2،
بالا3).
3- سپس برای هر سال – شرکت یک نمره مرکب
به دست می آید که با توجه به نگاره(1) در یکی از سه مرحله رشد، بلوغ و افول طبقه بندی می گردد.

4- در نهایت، مشاهداتی که بر اساس متغیرهای مزبور در چارچوب مدل چرخه عمر طبق نگاره (1)
قرار نمی گیرند، از نمونه اولیه حذف می شوند و مابقی نمونه نهایی را تشکیل می دهند.
در این تحقیق، به علت غیر فعال بودن معامله (خرید و فروش) سهام یا غیر بورسی بودن شرکت های نوظهور، چرخه عمر به صورت سه مرحله رشد، بلوغ و افول تعریف شده و از مرحله ظهورچشم پوشی شده است.
نگاره شماره 1 مدل چرخه عمر شرکت
CE DPR SG مراحل چرخه عمر
3 1 3 رشد
2 2 2 بلوغ
1 3 1 افول

نحوه محاسبه متغیرهای فوق نیز به شرح زیر است:
SGit=[1-(SALEit SALEit-1)]*100 نسبت رشد فروش
DPRit=(DPSit EPSit) نسبت سود تقسیمی
) ارزش بازار شرکت/اضافات (کاهش)دارایی های ثابت طی دوره)=CEitنسبت مخارج سرمایه ای
درآمد فروش=SALE

سود تقسیمی هر سهم=DPS
سود هرسهم=EPS
6-2بخش دوم :ارزش شرکت
در این تحقیق برای محاسبه ارزش شرکت از Q توبین استفاده شده است.
1-6-2 نسبت Q توبین
این نسبت از طریق تقسیم ارزش بازار دارایی های شرکت بر ارزش دفتری (نسبت Qتوبین ساده)یا ارزش جایگزینی دارایی های شرکت (سایر نسخه های Qتوبین) بدست می آید.
تا سال 1993 هیچ کس در مورد کینزی بودن توبین نظریه روشنی ارائه نکرده بود،اما در سال 1993با انتشار مقاله ای در مجله اقتصادی مشخص شد که او طرفدار کینز قدیمی ومخالف کینز جدید است. اما تفاوت هایی در نظریه آنها بود،مثلاً توبین در مباحث مربوط به نقش چشم اندازهای بلند مدت ،معیارهایی برای موارد بحرانی تعریف کرد اما کینز فقط آنها را نام برد. توبین همچنین متناسب با معاملات بین المللی شکلی از مالیات را هنگام تسعیر نقدی ارز فرض کرد ،در این فرض اثر مالیاتی بر معاملات کوتاه مدت بین المللی مد نظر قرارگرفت ، به عبارتی توبین به معاملات کوتاه مدت توجه کرد وسپس نظریه مالیاتی را ترسیم کرد،اما کینز،یک اثر وسیع مالیاتی بر همه معاملات اوراق بهادار وبدون توجه به دوره زمانی را بیان کرد.
هر فرد سرمایه گذار با توجه به ارزش ،ریسک وبازده سهام اقدام به سرمایه گذاری در اوراق بهادار مختلف می کند .ارزش هر شرکت تحت تأثیر دو عامل کلیدی ریسک وبازده قراردارد .معمولاً سرمایه گذاری ها با هدف کسب نرخ بازده مورد انتظار انجام می گیرند ولی کسب این نرخ بازده همراه با ریسک است.
ریسک را می توان احتمال اختلاف بین بازده واقعی یک سرمایه گذاری از بازده مورد انتظار آن دانست.بر این اساس لازم است که سرمایه گذاران بتوانند ارزش شرکت مورد نظر را محاسبه کرده ،ریسک سرمایه گذاری خود را اندازه گیری کنند ونیز نحوه تأثیر ریسک های سیست

ماتیک وغیر سیستماتیک بر ارزش سهام راتجزیه وتحلیل نمایند. در مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای که دارایی ها را باتوجه به ریسک آنها قیمت گذاری می کند از شاخصی به نام برای سنجش واندازه گیری ریسک سیستماتیک استفاده شده است.معیار سنجش ریسک غیر سیستماتیک نیز انحراف معیار در نظر گرفته شده است. شاخص Q توبین که نسبت ارزش بازار دارایی های شرکت بر ارزش دفتری آن است نشان دهنده میزان ارزش شرکت است.
مردم برحسب تمایلات مختلف می توانند پول،اوراق قرضه واوراق سهام نگهداری کنند.در برخی مدل های اقتصادسنجی این سه نوع دارایی به دو نوع پول و اوراق قرضه محدود شده است ومثلاً کینز در کتاب اقتصاد عمومی خود مفروض داشته که اوراق قرضه وسهام قابل جانشینی هستند و از نظر سرمایه گذار با هم فرقی ندارند و مردم می توانند دارایی های مالی خود را در این دو قالب وبدون تفاوت از هم نگهداری کنند .توبین این فرض را رد می کند ونتیجه می گیرد که تأثیر سیاست پولی بر تولید ودرآمد واقعی را نمی توان تنها با توجه به نرخ بهره مورد قضاوت قرارداد .افزایش وکاهش تقاضای پول را نمی توان با تغییرات نرخ بهره سنجید،بلکه باید نرخ بازده ای را مورد توجه قرارداد که درآن سرمایه گذاران حاضر به خرید اوراق قرضه وسهام هستند. اصولاً معیار نهایی افزایش وکاهش تقاضا ،رابطه میان دارایی و بدهی های بنگاه های بازرگانی ،به قیمت متداول در بازار وهزینه جایگزینی دارایی این بنگاه به قیمت جاری است .
توبین نسبت این دو را Q می نامد.هرگونه تغییری در مقدار Qممکن است در اثر سرمایه گذاری در بازارهای مالی یا در نتیجه تغییر انتظارات سرمایه گذاران در بازده مورد انتظارشان در بازار سرمایه رخ دهد.در سال 1969 توبین در مقاله ای با نام«روش تعادل عمومی در نظریه پول»نتیجه گرفت که تغییر تقاضا در بخش مالی تنها با تغییر در Qامکانپذیر می شود. البته تغییر در ترجیحات افراد برای پول، اوراق قرضه وسهام نیز ممکن است باعث چنین تغییری شود.سیاست پولی تنها یکی از عناصری است که نرخ تورم وبیکاری را تغییر می دهد،ولزوماً مهمترین عامل نیست. این مطلب،به نوبه خود پاسخی به پول گرایان است.
جیمز توبین در نظریه«Qتوبین» فرض می کند که همه اطلاعات در مورد آینده به تصمیمات سرمایه گذاری شرکت مربوط است ،یعنی حجم سرمایه گذاری را می توان با Q

پیشبینی کرد.
یکی از معیارهای مهم ارزیابی عملکرد شرکت ها نسبت Q توبین می باشد این معیار در دهه 1970 مطرح
ودر دهه های 1980و 1990 به طور گسترده ای توسط محققین مورد استفاده قرار گرفت.
نسبت Q توبین از تقسیم ارزش بازار اوراق بهادار شرکت از هر نوع وبد

هی های بلند مدت به اضافه ارزش دفتری بدهی های کوتاه مدت بر ارزش دفتری دارایی های شرکت به دست می آید .شایان توجه است منظور از اوراق بهاد

ار سهام عادی ،سهام ممتاز وانواع اوراق قرضه منتشرشده می باشد.
شیتو وادیت در تحقیق خود از نسبت Qتوبین بعنوان فرصت رشد استفاده کرده اند و آنرا حاصل تقسیم ارزش بازار دارایی های شرکت بر ارزش دفتر دارایی ها فرض کرده اندوبیان می نمایند که اگر ارزش بازار فقط منعکس کننده ارزش ثبت شده دارایی های شرکت باشد آنگاه1 =Qخواهد شد ،اگر1<Q باشد نشانه این است که ارزش بازار بیشتر از ارزش ثبت شده دارایی ها شرکت خواهد بود و توبین بالا مشوقی است برای سرمایه گذاری کردن در شرکت می باشد،اگر 1>Qباشد نشانه این است که ارزش بازار کمتر از ارزش ثبت شده دارایی های شرکت است (شیتو وادیت،2008،ص28)1 گرونینگ(2008،ص34)2 بیان کرد Qتوبین معیاری پیشرو در اندازه گیری عملکرد مالی است که استفاده زیادی از آن در مطالعات گوناگون شده است ، این نسبت قادر است مشخص کند شرکت از نظر مالی در آینده چگونه عمل خواهد کرد(گرونینگ،2008،ص34)3 چانگ در تحقیق خود Qتوبین را تعریف کرد که این نسبت برابر ارزش بازار اوراق بهادار شرکت به ارزش جایگزینی دارایی های مشهودش است (چانگ،1994،ص15)4

رابطه (1-2)نحوه محاسبه Qتوبین:

Tobins q=(Stock PriseNomber of shares outstanding)+(Assets-Common Equity)
Assets
به اعتقاد توبین با افزایش ارزش جایگزینی دارایی ها وتجهیزات ،ضریب Qکاهش خواهد یافت در چنین مواقعی شرکت تمایل پیدا می کند به اینکه ،به جای ساخت یا خرید تجهیزات وماشین آلات اقدام به تملک شرکت های دیگر نماید . تئوری پیشنهادی توبین در بین صاحب نظران اقتصادی ومالی دهه 1990 مقبولیت فراوانی یافت .امروزه نیز ضریب Q توبین در بررسی وتحلیل وضعیت مالی شرکت ها مورد استفاده قرار می گیرد. بدین معنی که سرمایه گذارانی که قصد خرید سهام شرکتی را دارند،قبل از مبادرت به انجام این کار ابتدا ضریب Qرا برای آن شرکت محاسبه می کنند،ضریب Q بالاتر نشان دهنده این است که ارزش
جایگزینی تأسیسات وماشین آلات آن شرکت پایین بوده وبالعکس. لذا در شرایط مساوی شرکت هایی که از ضریب Qبالاتری برخوردارند مناسب تر می باشند . وی معتقد بود که این نسبت می تواند برای برآورد وجوه سرمایه گذاری آتی وبه تبع آن به عنوان یک شاخص خوب برای شرایط کلی اقتصاد مورد استفاده قرار گیرد.در واقع هدف وی برقراری یک رابطه علت ومعلولی بین شاخص Qتوبین ومیزان سرمایه گذاری انجام شده توسط شرکت بوده به طوریکه اگر شاخص Qتوبین محاسبه شده برای شرکت بزرگتر از عدد یک باشد ،شرکت انگیزه زیادی برای سرمایه گذاری ورشد دارد واگر این نسبت کوچکتر از یک باشد ،نشان دهنده آن است که شرکت وضعیت مطلوبی ندارد وسرمایه گذاری در آن متوقف خواهد شد بنابراین بدیهی است اگر از تمامی فرصت های سرمایه گذاری به طور مطلوب بهره برداری شود ارزش نهایی Qبه سمت عدد یک تمایل پیدا می کند.سپس توبین عنوان کرد که با استفاده از این نسبت می توان عملکرد شرکت ها را بطور مطلوبتری اندازه گیری کرد. مدل Qتوبین در واقع توسط جیمز توبین و ویلیام برنارد در سال 1968 ارائه شد. آنها سعی می کردند تا توضیح دهند که چگونه بازارهای مالی،سرمایه- گذاری رانظم بخشیده و اینکه چگونه می توان به یک سرمایه گذاربرای یافتن بازارهای جذاب و غیرجذاب ،از نقطه نظر ارزش یاری رساند. براساس این مدل ،یک شرکت در صورتیکه ارزشش در بازار بالا رود اقدام به سرمایه گذاری بیشتر خواهد کرد ودر حالتی که ارزش آن کاهش یابد،از سرمایه گذاری خود خواهد کاست .
تسنگ وتانگ بیان کردند که باید به این نکته توجه کرد که ازنسبت Qتوبین در بررسی های سرمایه گذاری غیر پولی و عملکرد شرکت استفاده وسیعی شده است ولی تلاش کمی برای بکارگیری این نظریه در ارزیابی سرمایه انسانی انجام گرفته است،چون ارزش بازار وارزش جایگزینی سرمایه انسانی به طور مستقیم قابل اندازه گیری نیست.
2-6-2 معایب نسبت Q توبین:
الف) محاسبه ارزش جایگزینی دارایی های شرکت مشکل می باشد.
ب) تعیین ارزش بازار سهام شرکت های که عضو بورس اوراق بهادار نیستند

ویا سهام شرکت های که عضو بورس اوراق بهادار هستند ولی سهامشان دادو ستد نمی شود مشکل است .
ج) در مخرج کسر دارایی های نامشهود در نظر گرفته نمی شود بنابراین عملکرد شرکتی که سرمایه گذاری زیادی در دارایی های نامشهود کرده اغراق آمیز می باشد.
3-6-2 مزایای نسبت Qتوبین:
الف) سادگی محاسبه برای استفاده کنندگان وتحلیلگران مالی.
ب) سهولت دسترسی به اطلاعات مورد نیاز برای محاسبه آن «در مدل ساده Q».
ج)در ایران به علت عدم وجود اوراق قرضه وسهام ممتاز منتشره توسط شرکت ها ،محاسبه آن ساده است.
د)معیاری است که بیشتر مبتنی بر اطلاعات بازار است بنابراین نقاط ضعف معیارهای مبتنی بر سود حسابداری را ندارد.(صالحی، 1380،ص148)1
7-2 پیشینه تحقیق
1-7-2تحقیقات در خارج از کشور
– کاپوپولس ولازاریتو تأثیر ساختار مالکیت بر عملکرد شرکت را مورد بررسی قراردادند؛یافته تحقیق آنها نشان می دهد که ساختار مالکیت متمرکز به گونه ای مثبت با سود آوری بالا شرکت ارتباط داردوبرای کسب سودآوری بالاتر به مالکیت با پراکندگی کمتر نیاز است(کاپوپولس ولازاریتو،2007)2
– تحقیات بروس وکینی بیانگر آن است که بین قیمت سهام ،سودآوری شرکت وبهبود عملیات با سطح سرمایه گذاری نهادی یک رابطه مثبت وجود دارد(بروس وکینی،2006)3
– مطابق با تعریف بوش سرمایه گذاران نهادی، سرمایه گذاران بزرگ نظیر بانک ها،شرکت های بیمه، شرکت های سرمایه گذاری و ; هستند. عموماً این گونه تصور می شود که حضور سرمایه گذاران نهادی ممکن است به تغییر رفتار شرکت ها منجر شود . این امر از فعالیت های نظارتی که این سرمایه گذاران انجام می دهند، نشأت می گیرد.در خصوص چند و چون تاثیر سرما یه گذاران نهادی برشرکت ها دیدگاه ها ی مختلفی وجود دارد . بارتو و سا یرین معتقدند که مالکان نهادی سرما یه گذاران حرفه ای بوده که دارای تمرکز بلندمدت هستند. با توجه به حجم سرما یه گذاری و کار بلد بودن مالکین نهادی، حضور آنها موجب نظارت بر مدیریت می شود . این موضوع می تواند به جا ی تمرکز بر اهداف کوتاه مدت سودآوری موجب توجه به حداکثرسازی ارزش بلندمدت شرکت شود.(قربانی،آرش1385)1
– شلیفر و و یشنی بیان کردند که وجود سرما یه گذاران نهادی بزرگ، به دلیل افزایش نظارت موثر، اثرمثبت برارزش شرکت خواهد داشت . همچنین برکلی وهولدرنس شواهدی ازبازده- های مازاد مثبت نزد یک به تاریخ اعلام تحصیل سرمایه گذاری عمده سرمایه گذاران نهادی یافتند. پیش بینی اثر مثبت سرما یه گذاران نهادی عمده بر ارزش شرکت ناشی ازاین فرض اس

ت که ا ین سرمایه گذاران انگیزه و توانا یی نظارت کارآمد برافراد درون سازمان را دارند. این نظارت کارآمد احتمال اخذ تصمیمات غیربهینه را از سوی افراد درون سازمان کاهش می دهد.با این وجود پوند نقشی چند گانه برای سرما یه گذاران نهادی متصور بوده و دوفرضیه متضاد در مورد ارتباط بین سطح سرمایه گذاری نهادی و ارزش شرکت مطرح کرد .او نقش سرما یه گذاران نهادی عمده و انگیزه های اقتصادی آنها برای اجرای کارآمد فرآ یند یادگیری را بررسی کرد . فرضیه نظارت کارآمد بیان می کند که با سرما یه گذاری بیشترسهامداران نهادی، نظارت کاراتری توسط آنها اعمال می شود و اختلافات عقیده ومشاجرات نما یندگی به احتمال قوی بر طرف می گردد. این فرضیه رابطه مثبتی بین ارزش شرکت و سرما یه گذاری نهادی پیش بینی می کند. در مقابل ، فرضیه همگرایی منافع بیان می دارد که سهامداران نهادی بزرگ اتحاد و پیوستگی استراتژیکی با مدیریت دارند . این فرضیه بین ارزش شرکت و سرمایه گذاری نهادی رابطه منفی پیش بینی می کند.کرمی ،غلامرضا ،عمرانی حامد،1389)2
– نویسی و نا یکر در تحقیقی با استفاده از نظریه های پوند به بررسی رابطه بین مالکیت نهادی و ارزش شرکت در نیوزلند پرداختند. یافته های تحقیق آنها حاکی از این است که سرمایه گذاران نهادی انگیزه های بیشتری برای نظارت بر مدیریت دارند و بنابراین حضورشان رابطه مثبت بر ارزش شرکت خواهد داشت ولی در سطوح بالای مالکیت،سرمایه گذاران نهادی ممکن است هیأت مدیره را به اخذ تصمیمات غیربهینه ترغیب کنند. به عبارت د یگر، تملک سهام ازطریق سرمایه گذاران نهادی در سطوح پا یین تر مالکیت،رابطه مثبتی با ارزش شرکت دارد که این یافته با فرضیه نظارت کارآمد سازگار است . بااین وجود با افزایش مالکیت سهام، تأثیر آن بر ارزش شرکت منفی می شود که این یافته نیزمطابق با فرضیه همگرایی منافع است. در نتیجه ارتباط بین ارزش شرکت و نهادها تا یک سطح مشخص تملک سهام رابطه مثبت بر ارزش شرکت دارد و مالکیت سهام فراتر از آن سطح، تاثیر منفی بر ارزش شرکت خواهد داشت.
– نخستین پژوهش در زمینه چرخه عمر شرکت ها در حوزه حسابداری توسط آنتونی ورامش(1992( انجام گرفته است. آنها در تحقیق خود پس از طبقه بندی شرکت ها به مراحل رشد، بلوغ و افول ، ارتباط بین معیارهای عملکرد، چون رشد فروش و مخارج سرمایه ای با قیمت بازار سهام را بررسی نمودند .هدف آنها در این تحقیق، بررسی واکنش بازار به اطلاعات حسابداری منتشر شده در مراحل مختلف چرخه عمر بود. یافته های آنها نشان می دهد که ارتباط معناداری میان معیارهای عملکرد و قیمت بازار سهام در مراحل مختلف چرخه عمر وجود دارد، به طوری که میزان مربوط بودن معیارهای رشد فروش و مخارج سرمایه ای از مرحله ظهور تا افول روند نزولی دارد

.
– سوجیانیس(1996) به بررسی رابطه بین مخارج وعایدات آتی شرکت ها در (R&D) تحقیق و توسعه مراحل مختلف چرخه عمر پرداخت . یافته های وی نشان می دهد که در شرکت های در مرحله ظهور، رشد، بلوغ و افول بترتیب94/58، 22/69، 37/61و 17/32 درصد تغییرات عایدی توسط مخارج تحقیق و توسعه (R&D) تبیین می شود . نتایج این تحقیق نشان می دهد که رابطه معناداری بین توان توضیحی (R&D) مخارج تحقیق و توسعه و مراحل مختلف چرخه عمر وجود دارد.
– بلیک (1998) به بررسی توان توضیحی افزاینده الگوهای ارزش گذاری مبتنی بر اقلام تعهدی درمقایسه با الگوهای ارزش گذاری مبتنی برجریانهای نقدی پرداخت. یافته های وی نشان می دهد که توان توضیحی الگوهای ارزشگذاری مبتنی براقلام تعهدی و جریانهای نقدی در مراحل مختلف چرخه عمر تفاوت معناداری با یکدیگر دارند . درمرحله رشد و افول الگوهای ارزش گذاری مبتنی برجریان های نقدی مربوطترهستند و درمرحله بلوغ عکس این موضوع صادق است.
– جنکینز وهمکاران (2004) به بررسی تأثیرچرخه عمرشرکت برمیزان مربوط بودن اجزای سود پرداخت.یافته های وی نشان می دهد که میزان مربوط بودن اجزای سود بسته به اینکه شرکت در کدام مرحله از چرخه عمر قرار دارد، متفاوت است.
– زو (2007) در پژوهشی با طبقه بندی شرکت ها به مراحل رشد، بلوغ و افول به بررسی تأثیر چرخه عمر بر میزان مربوط بودن معیارهای ریسک پرداخت.یافته های وی نشان می دهد که میزان مربوط بودن و نیز توان توضیحی افزاینده معیارهای ریسک در مراحل مختلف چرخه عمر تفاوت معناداری بایکدیگر دارند. توان توضیحی افزاینده معیارهای ریسک در مرحله افول، دارای بیشترین مقدار و درمرحله بلوغ دارای کمترین مقدار هستند.
– کالونکی و سیلولا (2008) میزان استفاده از سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت در مراحل مختلف چرخه عمر شرکت را بررسی کردند. یافته های آنها نشان می دهد به علت تغییر در نیازهای اطلاعاتی مدیریت،میزان استفاده از سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت در مراحل مختلف چرخه عمر متفاوت است . میزان استفاده از سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت درشرکت های در مراحل بلوغ و احیا نسبت به مرحله رشد بیشتر است.
2-7-2 تحقیقات در کشور ایران
– حسینی نقش سهامداران نهادی را به عنوان یکی از مهمترین معیارهای نظام راهبری شرکتی بر بازده سهامداران بررسی کرده یافته های این تحقیق نشان داد با وجود آنکه تعدادسهامداران نهادی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بسیار زیاد می باشد ولی هیچ گونه رابطه معناداری بین سهامداران نهادی وبازده وجود ندارد .در حالی که براساس نتایج بدست آمده از تحقیقات در سایر کشورها رابطه مثبت ویا حتی منفی بوده است(حسینی،1386)1
– رحمانی نیا به بررسی رابطه بین مالکیت نهادی بر عملکرد شرکت ها پرداخت ؛به طور کلی یافته های تحقیق شواهدی قوی در ارتباط تأثیر مثبت سرمایه گذاران نهادی بر عملکرد شرکت فراهم می آورد به عبارت دیگر سرمایه گذاران نهادی سبب بهبود عملکرد ودر نتیجه افزایش ارزش شرکت می شوند بدین ترتیب سرمایه گذاران نهادی پرتفوی خود را به صورت کارآمد مدیریت نموده ودر پی افزایش ارزش آن هستند . مالکین نهادی برای تحقق این منظور مدیران شرکت سرمایه پذیر را به اخذ تصمیمات بهینه وبه تبع آن بهبود عملکرد شرکت ترغیب می کنند (رحمانی نیا،

1388)2
– حساس یگانه وهمکاران در تحقیقی به بررسی نقش نظارتی سرمایه گذاران نهادی از این منظر که آیا مالکیت نهادی بر ارزش شرکت تأثیر دارد پرداختند بین سطح سرمایه گذاران وارزش شرکت رابطه معنادار مستقیمی وجود داردکه مؤید فرضیه نظارت کارآمد بوده وبیان می دارد که سرمایه گذاران نهادی محرک هایی برای بهبود عملکرد شرکت دارند(حساس یگانه وهمکاران،1387)3
– نوروش وابراهیمی کردلر در مطالعه به بررسی رابطه بین سهامداران نهادی وتقارن اطلاعات پرداختند یافته های تحقیق آنان نشان می دهد در شرکت هایی که مالکیت نهادی بیشتری دارند در مقایسه با شرکت هایی که مالکیت نهادی کمتری دارند قیمت های سهام اطلاعات سودهای آتی را بیشتر در برمی گیرد این نتیجه را ایشان به حرفه ای بودن سهامداران نهادی ربط داده اند که دارای توانایی ومزیت نسبی در پردازش اطلاعات هستند (نوروش وابراهیمی کردلر،1384)1
– غلامرضا کرمی در تحقیقی به بررسی بین مالکیت نهادی ومحتوای اطلاعاتی سود پرداخت براساس نتایج تحقیق تعدادمالکیت نهادی سبب ارتقاءمحتوای اطلاعات سود شرکت نمی شود وممکن است آنرا تنزل بخشد در حالیکه سطح مالکیت نهادی محتوای اطلاعاتی سود را کاهش نمی دهد بلکه امکان دارد سبب افزایش آن نیز بشود(کرمی،1387)2
– مرادزاده فروهمکارانش درتحقیقی به بررسی رابطه بین مالکیت نهادی ومدیریت سود پرداختند به طور کلی نتایج تحقیقات آنان بیانگر وجود رابطه منفی معنادار بین سطح مالکیت نهادی وتمرکز آن با مدیریت سود می باشد(مرادزاده فروهمکارانش،1388)3
– زنجیر دار وفراهانی در تحقیقی به بررسی رابطه بین ساختار مالکیت و ارزش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند نتایج تحقیق بیانگر این موضوع بود که بین سطح سرمایه گذاری نهادی وارزش شرکت رابطه وجود ندارد .ولی بین تعداد سرمایه گذاران نهادی ومالکیت مدیریتی بر ارزش شرکت رابطه ای وجود دارد(زنجیردار وفراهانی ،1389)4
– در ایران، تحقیقات اندکی درزمینه چرخه عمرشرکتها درحوزه حسابداری صورت گرفته است.قربانی(1385) رابطه سود و جریانهای نقدی باارزش شرکت در چارچوب چرخه عمر را بررسی نمود. یافته های وی نشان می دهد که درمراحل رشد و افول رابطه جریانهای نقدی با ارزش شرکت قوی ترازرابطه سود با ارزش شرکت است و در مرحله بلوغ، عکس این موضوع صادق است.دهدار(1386) به بررسی تأثیر چرخه عمر بر توان توضیحی افزاینده اجزای سود و جریانها- ی نقدی پرداخت. یافته های وی نشان می دهد که در مراحل رشد و بلوغ الگوهای ارزش گذاری مبتنی بر سود و اقلام تعهدی در قیاس با الگوهای مبتنی بر جریان های نقدی عملیاتی، سرمایه گذاری و تأمین مالی، حاوی توان توضیحی افزاینده بیشترهستند و درمرحله افول، عکس این موضوع صادق است.
– کرمی وعمرانی در تحقیقی به بررسی تأثیر چرخه عمر بر میزان مربوط بودن معیارهای ریسک
وعملکرد پرداختند نتایح این تحقیق نشان می دهد که میزان مربوط بودن معیارهای ریسک وعملکرد ونیز توان توضیحی افزاینده معیارهای ریسک در مراحل مختلف چرخه عمر (رشد،بلوغ وافول)تفاوت معناداری بایکدیگر دارند (کرمی وعمرانی،1388)1
– کرمی وعمرانی در تحقیقی دیگر به بررسی تأثیر چرخه عمر شرکت ومحافظه کا

ری بر ارزش شرکت پرداختند نتایج حاصل از این بررسی نشان می دهد که سرمایه گذاران اهمیت (وزن )بیشتری به خالص داراییهای عملیاتی و سود عملیاتی غیرعادی شرکتهای در مرحله رشد نسبت به شرکتهای در مراحل بلوغ و افول می دهند. همچنین نتایج نشان می دهد که در مراحل رشد و بلوغ، سرمایه گذاران اهمیت(وزن) بیشتری به خالص داراییهای عملیاتی و سود عملیاتی غیرعادی شرکتهای محافظه کارنسبت به شرکتهایی که از رویه های حسابداری متهورانه استفاده می کنند می دهند و در مرحله افول عکس این موضوع صادق است(کرمی وعمرانی،1388)2


برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود کارآموزی کامپیوتر مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود کارآموزی کامپیوتر مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز در pdf دارای 63 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود کارآموزی کامپیوتر مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود کارآموزی کامپیوتر مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود کارآموزی کامپیوتر مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز در pdf :

بخشی از فهرست دانلود کارآموزی کامپیوتر مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز در pdf

پیشگفتار 1
مقدمه 2
میزان رضایت دانشجو از این دوره 3

فصل اول :( آشنایی کلی با مکان کارآموزی )

تاریخچه مرکز بهداشت شهرستان شیراز: 5
آشنایی با وظایف و نحوه ارائه خدمات در مرکز بهداشت شهرستان 7
وظایف مرکز بهداشت شهرستان 9
معرفی واحدهای عرضه خدمات در شهرها 10
آشنایی با وظایف و نحوه ارائه خدمات در پایگاه بهداشت شهری 12
آموزش کارکنان 14
شرایط و نحوه شرکت در آزمون مهارتهای هفتگانه کامپیوتر 16
مدارک لازم جهت ثبت نام و شرکت در آزمون 17
خبرهای بهداشتی و پزشکی 18
چارت سازمانی 22
فصل دوم: ( ارزیابی بخشهای مرتبط با رشته علمی کارآموزی )

فصل سوم :( آزمون آموخته‌ ها، نتایج و پیشنهادات )

گزارش کار کارآموز 26
بخش اول : نصب ویندوز XP 26
نصب ویندوز XP بدون دریافت شماره سریال 32
بخش دوم : آشنایی با آنتی ویروس و نصب آن 35
طرز کار برنامه ای ضد ویروس 35
قابلیت های نرم افزارهای ضد ویروس 36
بهترین آنتی ویروس دنیا 37
نگاهی به بهترین آنتی ویروس ها 37
عملیات مخفیانه ویروس در کامپیوتر 42
نکاتی برای جلوگیری از ورود کرمها به سیستم 44
آموزش نصب و استفاده و رجیستر قوی 46
بخش سوم : آموزش نرم افزارهای کاربردی 56

این پروژه شامل گزارش ها ، و تجربیاتی است که در این مرکز بهداشت شهدای والفجر شیراز به مدت 240 ساعت کارآموزی ، ثبت شده است و مقایسه اطلاعات و تئوری های مختلف صورت گرفته است
تاریخچه مرکز بهداشت شهرستان شیراز:
استان فارس یکی از پیشگامان اجرای طرح فراگیر نظام شبکه های بهداشت و درمان در سراسر کشور، بوده است. این طرح، ابتدا برای نمونه در فسا به اجرا درآمد و از سال 1362 پس از آماده سازی منطقه، در شهرستان شیراز آغاز گشت.
از آنجائیکه این مرکز از امکانات بالقوه ای جهت مدیریت شبکه برخوردار بود، بعنوان مرکز بهداشت شهرستان شیراز انتخاب گردید و واحدهای مختلف ستادی در مرکز بهداشت استان فارس، با تفکیک فعالیتهای شهرستان از استان، بصورت ادغام یافته در نظام شبکه ای کار خود را در مرکز بهداشت شهرستان شیراز با مدیریت دکتر کریم نادر، از مجریان طرح نظام شبکه بهداشت و درمان فسا آغاز کردند.
پس از گذشت 8 سال، شهرستان شیراز از نظر نظارت بر امور بهداشتی به دو منطقه تقسیم شد و مرکز بهداشت شهرستان شیراز با عنوانهای شهدای انقلاب و شهدای والفجر، عهده دار مدیریت و برنامه ریزی بهداشتی مناطق مذکور گردید. اما به دلیل کمبود امکانات فیزیکی، دوباره ادغام یافت و تا سال 1383 همچنان به فعالیت خود به صورت واحد ادامه داد. با افزایش جمعیت و گسترش شهرستان و مراکز بهداشتی درمانی شهری و روستایی تحت پوشش و به منظور ارائه خدمات بهینه به مردم و رسیدگی بهتر به امور بهداشت و درمان در مراکز، مجددا در مردادماه سال 1384 به دو مرکز بهداشت شهدای والفجر و شهدای انقلاب تقسیم گردید و نواحی تحت پوشش و مراکز تابعه مشخص شد.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله حاشیه نشینی و تنظیم خانواده در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله حاشیه نشینی و تنظیم خانواده در pdf دارای 20 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله حاشیه نشینی و تنظیم خانواده در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله حاشیه نشینی و تنظیم خانواده در pdf

چکیده

مقدمه

تعریف مفاهیم

ترجیح جنسی

احترام اجتماعی

تامین اجتماعی در دوران سالخوردگی

مرگ و میر و حاشیه نشینی

تحصیلات و باروری

عدم دسترسی به مراکز بهداشتی و تنظیم خانواده در مناطق حاشیه نشین

فاصله گذاری بین موالید

آشنایی با وسایل و روشهای جلوگیری از بارداری

نتیجه گیری

پیشنهادات

منابع

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود مقاله حاشیه نشینی و تنظیم خانواده در pdf

1ـ آقاجانیان، اکبر و امیرهوشنگ مهریار (1358) تاثیر میزان مرگ و میر بر شیوع استفاده از وسایل و روشهای جلوگیری از حاملگی در جوامع روستایی ایران، شیراز، مرکز جمعیت شناسی

2ـ آقا، هما (1376) بررسی باروری در ایران و رابطه آن با شاخص های اقتصادی، اجتماعی، شیراز، مرکز جمعیت شناسی

3ـ افتخاری، علی (1353)، کارنامه هفت ساله تنظیم خانواده در ایران، شیراز، مرکز جمعیت شناسی،

4ـ جهانفر، محمد(1377) جمعیت و تنظیم خانواده، انتشارات دهخدا، چاپ اول، تهران

5ـ توسلی، غلامعباس (1376) جامعه شناسی شهری، دانشگاه پیام نور

6ـ تقوی، نعمت الله (1376) مبانی جمعیت شناسی، انتشارات پژوه، تبریز

7ـ فتح زاده، حیدر(1380) بررسی عوامل جمعیتی، اجتماعی و اقتصادی موثر بر استفاده از وسایل و روشهای جلوگیری از بارداری در شهرستان اهر، دانشگاه شیراز

8ـ نتایج طرح زاد و ولد 1370 سازمان ثبت احوال کشور

9ـ نتایح طرح نمونه گیری باروری سال 1373 سازمان ثبت احوال کشور

10ـ نتایج طرح اندازه گیری رشد جمعیت سال 1380 مرکز آمار ایران

11ـ نتایج طرح آمارگیری از سالمندان سازمان ثبت احوال کشور (1374)

 تعریف مفاهیم

حاشیه نشین: شامل تمام کسانی است که در محدوده فضایی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهر حضور و سکونت دارند ولی نحوه اسکان ومعیشت آنها از جامعه شهری کاملاً متمایز است و در نتیجه با جامعه  شهری هماهنگ نشده اند

تنظیم خانواده: عبارت از روشهایی است که به افراد یا زوجها کمک می کند تا از طریق بکارگیری آنها از حاملگی های ناخواسته جلوگیری کنند و فرزندان را در زمان دلخواه بدنیا آورند و فاصله بین حاملگی را تنظیم کنند و تعداد فرزندان خود را به دلخواه تعیین نمایند

باروری طبیعی: عبارت از تعداد فرزندانی است که زنان در طول دوران بارداریشان به طور بالقوه بتوانند بدنیا بیاورند

 ترجیح جنسی

 تولد پسر در ایران، بویژه در مناطق روستایی، به دلیل تأثیر و تأثر خانواده از فرهنگ سنتی، نسبــــت به فرزند دختر مرجح است. نتایج طرح زاد و ولد اجرا شد ه توسط سازمان ثبت احوال کشور نشان داد که تمایل به داشتن فرزند بیشتر در بین مادرانی که تمام فرزندانشان دختر بوده 92 درصد بوده است در حالیکه این نسبت در بین مادران دارای فرزند پسر به هفتاد درصد پاسخگویان ذیربط تقلیل یافته است. جالب توجه است اگر اضافه کنیم که طبق نتایج همین بررسی تمایل به داشتن فرزند بیشتر در بین مادرانی که دارای 4 فرزند پسر   بوده اند به 9/22 درصد آنها بالغ شده است در حالیکه در بین مادران دارای 4 فرزند دختر این رقم 3/49 درصد بالغ شده است و نشان میدهد که حدود نصف این گروه از زنان به امید داشتن فرزند پسر علیرغم داشتن 4 فرزند باز هم مایل به بچه دار شدن و حاملگی بوده اند. این بررسی نشان داد که در عمق گرایش خانواده ها تحسین و رضایت از تولد فرزند پسر وجود دارد

با افزایش شهرنشینی شدت این امر هر چند کاهش یافته ولی هنوز هم تفاوت هایی قانونی، عملی و نظائر این ها چون ارث، دیه، گواهی، شهادت و هویت فرزند پسر از مزایای بیشتری برخوردار است

این تفاوت های اجتماعی به تقویت مبانی ترجیح جنسیت در انتخاب فرزند کمک می کند. بدیهی است درمواردی که والدین دارای فرزند دختر باشند تمایل به افزایش حاملگی وجود خواهد داشت همچنین هنگامیکه افزایش تعداد فرزندان پسر موجب مباهات است این پدیده تقویت می شود


 احترام اجتماعی

 همچنانکه گفته شد علیرغم تلاش ها و مساعی قابل توجهی که برای حقوق زن و ارتقاء آن به سطح مرد در کشور صورت گرفته است، هنوز هم عدم تعادل بین زن و مرد وجود دارد. اما در مناطق حاشیه نشین به دلیل تاثیرپذیری اکثر خانواده ها از مرد سالاری، زنان در هنگام بارداری بطور سنتی از نوعی احترام اجتماعی اطرافیان برخوردار می باشند آیا این وضعیت خود مشوق افزایش حاملگی است؟

 تامین اجتماعی در دوران سالخوردگی


برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله رایگان صادرات فرش ترکیه در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله رایگان صادرات فرش ترکیه در pdf دارای 4 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله رایگان صادرات فرش ترکیه در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله رایگان صادرات فرش ترکیه در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله رایگان صادرات فرش ترکیه در pdf :

ترکیه که با استفاده از فناوری پیشرفته و بازاریابی کارآمد در سال‌های اخیر جایگاه مهمی برای تولیدات فرش ماشینی خود باز کرده، در صدد رساندن سقف صادرات خود به یک میلیارد دلار در سال جاری میلادی است.
رسیدن صادرات سه ماه اول سال جاری میلادی فرش ماشینی این کشور به بیش از میلیون دلار، امید دست اندرکاران بخش صنایع فرش در این کشور برای رسیدن به هدف یک میلیارد دلاری در پایان سال جاری میلادی را افزایش داده است.
ابراهیم ییلماز رییس اتحادیه صادرکنندگان فرش ترکیه در گفتگو با روزنامه اقتصادی دنیا گفت: اعضای این اتحادیه می‌کوشند تا به هدف بزرگ خود که دستیابی به مقام اولی در صادرات فرش ماشینی جهان است، در کوتاه مدت برسند.
هم اکنون بلژیک با صادرات حدود میلیون دلار مقام اول را در صادرات فرش ماشینی در جهان دارد.
بررسی آمارهای مجمع صادرکنندگان ترکیه نشان می‌دهد این کشور در سه ماه اول سال گذشته میلادی /میلیارد دلار صادرات داشت که /میلیون دلار آن را صادرات فرش ماشینی تشکیل می‌داد.
این رقم در سه ماه اول امسال به /میلیارد دلار و صادرات فرش نیز به /میلیون دلار رسید که حدود میلیون دلار آن را فرش دستبافت تشکیل می‌داد.
در سه ماه اول سال گذشته سهم فرش در صادرات ترکیه برابر /در صد بود که در سه ماه امسال به /در صد افزایش یافت.
بنا بر این صادرات فرش ترکیه در سه ماه امسال در مقایسه با سه ماه سال گذشته در صد افزایش نشان می‌دهد.
این در حالی است که کل صادرات ترکیه در مقایسه دو دوره یاد شده / در صد افزایش دارد.
شهر غازی آنتپ واقع در جنوب شرق ترکیه که به صورت مرکز تولید و صادرات فرش ماشینی ترکیه در آمده، به تنهایی بخش مهمی از فرش ماشینی صادراتی این کشور را تولید می‌کند.
بزرگترین بازار صادراتی فرش ماشینی ترکیه را به ترتیب آمریکا، کشورهای اتحادیه اروپا، قزاقستان، جمهوری آذربایجان، ازبکستان، رومانی، عربستان سعودی، روسیه، لهستان، اوکراین، عراق، تاجیکستان و فلسطین اشغالی تشکیل می‌دهند.

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایـران1370در1384 در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایـران1370در1384 در pdf دارای 212 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایـران1370در1384 در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایـران1370در1384 در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایـران1370در1384 در pdf :

بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایـران1370-1384

توسعه فناوری ارتباطات و اطلاعات و نگرش نوین به این توسعه از طریق مکانیسم اینترنت و صفحات وب متغیر‌های جدیدی را در زندگی جاری جامعه ایرانی در طول دهه اخیر پدید آورده که بر استراتژی برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی دولت جمهوری اسلامی تأثیر گذار شده است. این تغییر و دگرگونی مبتنی بر شیوه‌های ارتباطی و بهره‌جویی از گونه‌های این ارتباط در فضای مجازی با

انعکاس نظریات متنوع است. تغییرات مزبور چالش‌های چندی را برای سیاستگزاران اجرایی در جامعه اندیشمند و به نحو طبیعی در ساختار فرهنگی، فنی و شکوفایی اقتصادی فراهم آورده که با موازین فعلی اقتصاد صنعتی دولت در تقابل واقع شده و بر این قرار بسیاری از متفکرین مسائل اجتماعی سعی در همگرایی این موضوع با فرصتهای حاصله دارند. تغییر در مبانی سنن اطلاعاتی

موجبات ظهور روش‌های جدیدی از تبادل نظریات در تکوین توسعه ملی را فراهم آورده که با توجه به سازگاری نوین طرح‌های ملی در چارچوب فناوری ارتباطات و اطلاعات قابلیت همخوانی دارد. بر این مبنا انطباق این سیاستگزاری با توجه به جامعه ایرانی از منظر دولت جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر فرایند و مفهوم نوینی از توسعه اجتماعی تلقی می‌شود که در بخش‌های مختلف این پایان نام

ه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.
برنامه «توسعه کاربری فنّاوری اطّلاعات و ارتباطات ایران» (تکفا) اولین برنامه فراگیر ملی در بکارگیری یک فنّاوری پیشرفته برای توانمند‌سازی کلیه بخش‌های کشور در جهت رشد و توسعه و ارایه خدمات بهتر و نوین به مردم می باشد، این برنامه در کلیه قلمرو‌ها از جمله آموزش‌وپرورش، آموزش عالی، بهداشت و درمان، تجارت و انواع خدمات دولتی و;.. می‌باشد. مشابه این برنامه در اغلب کشور‌های جهان با هدف دستیابی به رشد و توسعه سریعتر و پایدار در طی دهه اخیر بر پا شده است و علیرغم مشکلات بسیار زیاد در اجرای این برنامه‌ها هر روز اعتبارات بیشتری را به آن اختصاص می دهند تا زمینه رشد خود را تقویت نمایند.

روند تحولات فعلی ادامه تحولات کلان تاریخی بشر است. تحول انقلاب کشاورزی به انقلاب صنعتی و سپس به انقلاب اطلاعاتی گسترده‌تر از آن است که بتوان آن را دستاورد گروهی خاص قلمداد کرد. همانطور که انقلاب کشاورزی دستاورد مستقیم تمدنهای خاور میانه و نتیجه کل میراث بشری بود که بعدا عالمگیر شد و دیگر متولی خاصی ندارد، انقلاب اطلاعاتی نیز نتیجه طرح و برنامه خاصی نیست. پیشتازان آن همه جایی و هیچ جایی هستند. طبقه تازه و ارباب رایانه به مرز خاصی تعلق ندارد. از طرفی، اگر تولید تمدن کشاورزی به زمین وابسته بود و تولید صنعتی به سرمایه و مواد خام، که همه تمام شدنی است، تولید تمدن اطلاعاتی به نبوغ، ابتکار و خلاقیت بشری وابسته است. نیروی کار از یک سو پایان ناپذیر است و از سوی دیگر، برخلاف سرمایه و زمین، معادله جمع جبری صفر برآن حاکم نیست که نفع یکی زیان دیگری باشد، پرسش اختصاصی راجع به ایران این است که با این پدیده و عصر جدید چگونه باید برخورد کردونقش دولت در بسترزائی آن در جامعه ایران چگونه باید باشد ؟
ب) بررسی پیشینه و ادبیات تحقیق
در مورد بررسی نقش دولت در زمینه سازی توسعه فن آوری اطلاعاتی با مطالعه موردی ایران

بصورت پراکنده مورد بررسی قرار گرفته است که در این زمینه می توان به تالیفات, مقالات و به شرح زیر اشاره نمود:
از جمله می توان به پایان نامه آقای علیرضا سمیعی ، در دانشکده حقوق علوم سیاسی دانشگاه تهران ((1379)) با عنوان «نقش دولت وجامعه مدنی در فرایند توسعه در ایران در سال 1357 تا 1378 » اشاره کرد .

و نیز پایان نامه دیگر به پارادوکس های دولت تحصیلدار در ایران می پردازد که نوشته آقای حمید قلی از دانشکده تربیت مدرس است که در سال ((1380))دفاع شده است و نیز پایان نامه دیگر تحت عنوان راهبردها وراهکارهای پیاده سازی دولت الکترونیک در ایران است که نوشته آقای مهدی غضنفری از دانشکده علم وصنعت ایران است که در سال ((1381))دفاع شده است

ج) هدف پژوهش:
با توجه به حیطه نظارت وگستره قلمرو دولت در جامعه وامکانات مادی ومعنوی که در اختیار دارد تا چه حد توانسته است بستر علمی وفرهنگی واجتماعی برای ورود کشور به عصر اطلاعات وارتباطات و استفاده از فن آوری اطلاعات فراهم کند
ثانیاً اقداماتی که دولت در زمینه توسعه شبکه های رایانهای واینترنتی وتعامل با شهروندان از طریق سیستم های الکترونیکی انجام داده است بصورت کار بردی بررسی شود

ثالثاً امروزه فراگیر شدن استفاده از فن آوری های اطلاعاتی وارتباطاتی نظیر اینترنت وپست الکترونیکی منجر به تشکیل سازمان های نوین شده که با اشکال سنتی متفاوت است لذا تکنولوژی اطلاعات برای موفقیت در برنامه های توسعه اقتصادی وسیاسی واجتماعی ضرورت دارد بنابر این برای توفیق کشور در عرصه های اطلاعات وتجهیز لوازم آن حیاتی است
د) پرسشهای پژوهش
روند تحقیق و تلاش علمی و سازماندهی پژوهش به منظور پاسخگویی به سوال اصلی و فرعی ذیل صورت می گیرد ؟
1) دولت درایران چه نقشی در توسعه فن آوری اطلاعاتی دارد
هـ) فرضیه های تحقیق :
1 – فرضیه اصلی: دولت نقش محوری در توسعه فن آوری اطلاعات در ایران دارد
2- فرضیه فرعی : دولت هیچ نقش اساسی و محوری در توسعه فن آوری اطلاعات در ایران ندارد
( به خاطردولتی بودن اقتصاد یا سیطره دولت برفضای اقتصادی وفرهنگی یا به خاطر ساخت دولت رانتیه چنین وضعیتی وجود دارد)

و) تعاریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرها:
متغیرهای مستقل و وابسته که در این پایان نامه بکار گرفته شده است عبارتند از
1- دولت، که به عنوان متغیر مستقل مطرح شده است

2- توسعه فن آوری اطلاعاتی، که به عنوان متغیر وابسته مطرح شده است
در این پژوهش به ترتیب با مفاهیم دولت و توسعه و فن آوری اطلاعات ارتباط دارم که هر کدام بصورت موردی تعریف می گردند.
1- دولت :” گروه انسانی که در درون چهار چوب فضایی معین با هم تشکیل جامعه ای سیاسی می دهند که در آن قدرت متعالی و بر تر بر کلیه اعضاء و گروههــــای اجتماعی وابسته به آن جامعه اعمال می شود و تشکیلات معینی اعمال حاکمیت و حفظ نظم عمومی را بر عهده داشته باشد دولت را تجسم می بخشد .

2- توسعه : توسعه پدیده ای چند وجهی و دارای مفاهیم سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی است . توسعه روندی در جهت نوسازی به منظور تغییر واقعیت اجتماعی موجود است . به یک معنی توسعه را می توان به مانند فراگردی نگریست که طی ان شرایط زندگی بهبود می یابد . لیکن برای وقوع چنین رویدادی باید جریان آگاهانه به قصد انجام دو وظیفه اصلی بوجود آید. اول به کارمندانی لایق و مسول که با کارائی و صرفه جوئی قادر به تامین اهداف توسعه باشند ، تربیت شوند . دوم، قوه در ک و صلاحیت مدیران دولتی بهبود یابد و ضمناْ شهروندان به صورت شرکای کارساز در توسعه مالی در آیند .برای نیل به این اهداف باید توسعه اداری ، آموزشی و

سازمانی توام باپیشرفتهای سیاسی حقوقی، اجتماعی و ; اقتصادی صورت گیرد .
3- فن آوری اطلاعات: فن‌آوری اطلاعات (Information Technology – IT) مجموعه‌ای است از سخت‌افزار، نرم‌افزار، ارتباطات راه دور و محصولات هوشمند که یک یا ترکیبی از 5 کارکرد زیر را ایفا می‌کند:

-تبدیل اطلاعات از یک فرم به فرم دیگر Conversion
ذخیره سازی اطلاعات Storage
پردازش اطلاعات Processing
مبادله اطلاعات Communication
– همگرایی اطلاعاتConvergence
فناوری اطلاعات (IT) به منظور افزایش سرعت و دقت فعالیتهای مختلف اجت

ماعی و اقتصادی و در نتیجه بالا بردن بهره وری آنها است؛ خصوصاً سازمانهایی که بخشهای مختلف آن در مناطق جغرافیایی پراکنده و دور از یکدیگر قرار گرفته¬اند. و یا موسساتی که موظف به انجام کارهای متنوع و متعدد هستند، بسیاری از مشکلات خود را از طریق این فناوری رفع میکنند. فناوری اطلاعات به منزله یک سلاح و ابزار جدید برای فعالیت در جهان معاصر محسوب میشود که دم استفاده از آن انزوای کشور و در نهایت حذف شدن از جامعه جهانی را به دنبال

خواهد داشت. تجارب گوناگون سازمانهای مختلف در سطح دنیا نشان میدهد که فناوری اطلاعات به راحتی بسیاری از مشکلات سیستمهای اطلاعات محور را رفع میکند. فناوری اطلاعات قابلیت های زیادی در رفع مشکلات سازمانها دارد.
فن آوری اطلاعاتی در تعریف محدودش به سخت افزارونرم افزار های کامپیوتری وبه مشخصات فیزیکی ITمانند الکترونیک ، دیجیتال ، چاپگر ،ارتباطات از را دور ، پردازشگر ها و غیره مربوط می شود در تعریف جامع ، فن آوری اطلاعات به چگونگی استفاده از تجهیزات مربوط می شود یعنی کاربرد فن آوری برای تجارت ، جمع آوری داده ها وتولید اطلاعاتی است .
شاخص های اصلی برای فن آوری اطلاعات یا عملیاتی کردن فن آوری در این پایان نامه عبارتنداز: 1- دولت الکترونیک 2- تجارت الکترونیک 3- بانکداری الکترونیک 4- نشر الکترونیک می باشد
1-دولت الکترونیک:

دولت الکترونیکی شیوه ای برای دولتها به منظور استفاده از فن آوری جدید می باشد که به افراد، تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی ،اصلاح کیفیت خدمات و ارائه فرصتهای گسترده تر برای شرکت در فرآیندها و نهادهای مردم سالار را فراهم می سازد. یا دولت الکترونیکی عبارت است از استفاده از تکنولوژی (فناوری )مخصوصا کاربردهای مبتنی بر وب سایتهای اینترنتی برای افزایش دسترسی و ارائه خدمات و اطلاعات به شهروندان شرکای تجاری ، کارکنان و سایر موسسات است ودولت الکترونیکی آغاز عصر مجازی یا موج چهارم است
دولت الکترونیک به مفهوم استفاده سهل و آسان از فناوری اطلاعات به منظور توزیع خدمات دولتی بصورت مستقیم به مشتری ،به صورت 24ساعته و 7روز هفته می باشد.

2- تجارت الکترونیک :
تجارت الکترونیکی بر پردازش و انتقال الکترونیکی داده‌ها, شامل متن, صدا و تصویر مبتنی می‌باشد. تجارت الکترونیکی فعالیتهای گوناگونی از قبیل مبادله الکترونیکی کالاها و خدمات,‌ تحویل فوری مطالب دیجیتال, انتقال الکترونیکی وجوه, مبادله الکترونیکی سهام, بارنامه الکترونیکی, طرحهای تجاری, طراحی و مهندسی مشترک, منبع یابی, خریدهای دولتی, بازاریابی مستقیم و خدمات بعد از فروش را در بر می‌گیرد

3- بانکداری‌ الکترونیک‌:

بانکداری‌ الکترونیک‌ شامل‌ انواع‌ کانال‌های‌ ارتباطی‌ میان‌ بانک‌ و مشتری‌ حقیقی‌ و حقوقی می‌شود. برخی‌ از سرویس‌های‌ آن‌ شامل‌: 1- بانکداری‌ مبتنی‌ بر وب‌ و اینترنتی‌2- بانکداری‌ مبتنی‌ بر فناوری‌ تلفن‌های‌ همراه‌ 3- بانکداری‌ مبتنی‌ بر تلفنی‌ 4- بانکداری‌ کیوسکی‌ 5- بانکداری‌ به‌ کمک‌ فکس‌ 6- پیام‌ کوتاه‌ 7- بانکداری‌ مبتنی‌ بر دستگاه‌ خودپرداز 8- بانکداری‌ مبتنی‌ بر دستگاه‌های‌ 9 ح‌ج‌چ – بانکداری‌ مبتنی‌ بر کارت‌های‌ هوشمند و;می‌شود
4- نشر الکترونیکی:
نشر الکترونیکی فرایند تولید و اشاعه‌ی اطلاعات از طریق ابزار الکترونیکی را نشر الکترونیکی می‌گویند، که شامل آنچه که در محیط وب عرضه شده و نیز گونه‌های غیرچاپی مانند خبرنامه‌ی الکترونیکی، دیسک نوری، کتاب‌های الکترونیکی و سایر موارد مرتبط با این

حوزه می‌شود.

ز) روش تحقیق و گردآوری داده ها:
در این تحقیق از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است،از این رو ضمن بیان تعریف دولت ونقش آن در توسعه فن آوری اطلاعاتی توضیح داده شده است . همچنین گردآوری داده ها به طور عمده از طریق روش های کتابخانه ای و اسنادی وسایت های اینترنتی صورت پذیرفته است. همچنین از کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه و دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامی کرج و دفتر مطالعات بنیاد شهید وامور ایثارگران در تهران و سایتهای مختلف اینترنتی مطالبی مفید و شایان توجه جمع آوری شده است.
در نهایت سعی شده، از روش مصاحبه با مسئولین بنیاد شهید وامور ایثارگران در تهران بهره گیری شود که مواردی در تحقیق گنجانده شده است

ح) حدود و قلمرو پژوهش:
از نظر زمانی: نقطه آغاز پژوهش از زمان 1384-1370 است که در این زمینه به تشریح نقش دولت ونقش آن در توسعه فن آوری اطلاعاتی توضیح داده شده است همچنین از نظر قلمرو مکانی: منطقه جغرافیایی ایران است که مورد بحث و بررسی قرار می گیرد که در این رهگذر به جایگاه توسعه فن آوری اطلاعاتی اشاره خواهد شد.
ط) موانع، مشکلات و محدودیتهای تحقیق:
یکی از عمده موانع و مشکلات این تحقیق کمبود منابع به روز فارسی وجدید در مورد توسعه فن آوری اطلاعاتی است.

ی) سازماندهی پژوهش:

این پایان نامه از شش فصل تشکیل شده است. در فصل اول به کلیات

تحقیق پرداخته شده است و در فصل دوم به مباحث چهارچوب نظری پایان نامه اهتمام گردیده است که از چهار گفتار تشکیل شده است
گفتار اول مربوط به مباحث مفهومی و نظری توسعه است که در (الف) نظریات توسعه گرایی( رهیافت نوسازی )و، نظریات وابستگی ( رهیافت رادیکال) توضیح داده شده است ودر (ب) مباحث نظری پیرامون دولت ونقش آن در فرایند توسعه تشریح گردیده است در گفتار دوم به دیدگاه های مختلف پیرامون دولت وماهیت آن در جهان سوم اشاره گردیده است و گفتار سوم به مباحث نظری ومفهومی اطلاعات وفناوری اطلاعات مربوط است که از (الف)و(ب)و (ج)تشکیل می شود که (الف) مربوط به اطلاعات است و(ب) مربوط به فن آوری اطلاعات است و(ج) مربوط به وظایف وفواید فن آوری اطلاعات است وگفتار چهارم به مباحث نظری ومفهومی دولت الکترونیک مربوط است
فصل سوم مربوط به تاریخچه سیر توسعه اطلاعات در جهان است که درگفتار اول تاریخچه گنجانده شده است گفتار دوم به ارتباطات ونقش آن در توسعه پرداخته شده است و گفتار سوم به توسعه فناوری اطلاعات مربوط است وگفتارچهارم چالش های اصلی توسعه فناوری اطلاعات وارتباطات درایران و جهان سوم پرداخته است فصل چهارم مربوط به ایران و فناورى اطلاعات و ارتباطات

است در این فصل به سوال وفرضیه پایان نامه پرداخته شده است وشامل سه گفتار است گفتاراول به فناورى اطلاعات و ارتباطات در ایران اشاره دارد ونیز به توسعه کاربری فنّاوری اطّلاعات و ارتباطات تکفایک وتکفادو اشاره شده است گفتار دوم به مدیریت فناوری اطلاعات در ایران پرداخته است واین مجموعه را توضیح داده است وگفتار سوم مربوط به معرفی و عملکرد انجمن شرکت های انفورماتیک ایران است فصل پنجم از سه گفتار تشکیل شده است گفتاراول مربوط به تعاریف و

مفاهیم دولت الکترونیک وموضوعها واهداف والزامات ،پشنیازهای، ساختار ،کاربردها و رویکردهای دولت الکترونیک است و گفتار دوم به دولت الکترونیکی در ایران می پردازد و گفتار سوم به تحقق دولت الکترونیکی در ایران پرداخته است . فصل ششم از سه گفتار تشکیل شده است و گفتار اول مربوط به تجارت الکترونیکی است گفتاردومربوط به مدلهای گوناگون و منظرهای تجارت الکترونیکی ،توجیه اقتصادی ،موانع ورویکردهای تجارت الکترونیک را مد نظر قراردارد گفتار سوم در (الف ) به

بانکداری‌ الکترونیک ‌می پردازد و در(ب) به بانکداری الکترونیک در ایران پرداخته شده است ودر (ج)به توضیح مرکز شتاب‌ مربوط است و در (د) به نشر الکترونیکی اشاره می کنیم در آخر یک نتیجه گیری کلی صورت گرفته است و پیشنهادات و توصیه های پایان نامه درج شده وسپس منا بع وماخذ آورده شده است .

1

فصل دوم

چهار چوب نظری

گفتار اول
مباحث مفهومی و نظری توسعه

الف : مروری بر مباحث نظری پیرامون توسعه
مفهوم توسعه یکی از مفاهیمی است که بیشترین بحث و جدال را در متون علوم سیاسی و اقتصادی پدید آورده است . فقط زمانی می توان به طرح راهبردهای خاص توسعه یا انتقاد از آنها پرداخت که مفهوم توسعه با دقت ، مشخص ، وتعریف گردد فقط دراین زمان است که می توان فواید و نقایص بینشها و نظریات توسعه را بررسی کرد .

ا ز یک دیدگاه می توان نظریات موجود در زمینه ها ی رشد و توسعه را به دو دوسته کلی تقسیم نمود ، دسته اول نظریات توسعه گرایی (کمیت گرا ) و دسته دیگر نظریات وابستگی ( کیفیت گرا ) می باشند که در ذیل به اختصار به شرح آنها می پردازیم .
الف-1-: نظریات توسعه ( رهیافت نوسازی )
جوهر اصلی توسعه گرایی این است که روند های طبیعی اقتصاد بطور عادی باعث رشد و توسعه در اغلب کشور ها می گردد ، بشرط آنکه موانع ذاتی اجتماعی و سیاسی در جوامع سنتی از میان بر داشته شود .” اقتصاد جهانی عامل مهمی در امر توسعه اقتصادی است، به در جه ای که ارتباط میان جهان صنعتی و جهان سوم افزایش یابد .جهان سوم ، بهره بیشتری در توسعه ساختاری و رفاهی خواهد برد. این نظریه مهمترین عامل توسعه را سازماندهی و بازدهی اقتصاد داخلی با تاکید بر نقش محوری دولت می داند.(1)
تئوریهای رشد اقتصادی در اولین دهه بعد از جنگ جهانی دوم الگوی غالب تئوریهای توسعه به شمار می رفت ، پس از دهه 60 تئوری نوسازی جایگزین تئوری رشد گردید . این تئوری از کیفیت کاملا” متفاوتی بر خوردار بود چرا که فرایند نوسازی در غرب در صدد تدوین تئوری ای بود که بتواند رشد اقتصادی راهمیشه با سایر ابعاد اجتماعی و فرهنگی به مطالعه بکشد.(2)

1- محمود،سریع القلم ، توسعه جهان سوم نظام بین الملل ،چاپ سوم ،تهران:نشر سفیر، 1375،صص 21-20
2-تودارو ،مایکل ،توسعه اقتصادی در جهان سوم ،ترجمه غلامعلی فر جانری ،چاپ دوم ،تهران :سازمان برنامه و بودجه ‘1366 ،ص 116
نظریات نوسازی که ریشه در تفکرات محققات غربی دارد ، به تکامل خطی جوامع جهان سوم و نیز به عوامل درونی توسعه اعتقاد دارند . بر حسب تئوریهای نوسازی ، فرایند توسعه چونان مسیر واحدی است که که تمامی کشور ها دیر یا زوداز آن گذر خواهند کرد.
بعنوان مثال: نظریه تراوشگرایی معتقد است که کشور های جهان سوم فاقد عناصر و خصوصیات توسعه هستند ، از این رو در واقع توسعه کشور های عقب مانده نتیجه تراوش عناصر و ارزشهای دموکراتیک ، نهاد های فرهنگی ، سرمایه و تکنولوژی غربی به این کشور ها می باشد (1) در این رابطه بر خی بر تراوش دانش ، مهارت ، سازمان ، تکنولوژی و سرمایه بعنوان عامل اصلی توسعه تاکید می ورزند.(2)

از لحاظ اقتصادی رهیافت مدرنیزاسیون بر پایه مفروضات نئوکلاسیک قرار دارد که می گوید ، اقتصاد بازار آزاد، چه داخلی و چه بین المللی و روح عملکرد اقتصادی موجب رشد و بخصوص شالوده ریزی خیز اقتصادی است (3)
بدهی است که بازارهای اقتصادی در خلاْ عمل نمی کنند از اینرو ، تئوری مدرنیزاسیون بر دگرونی ارزشهای شالوده ای اجتماعی و فرهنگی یک ملت از سنتی به مدرن به عنوان عامل اصلی در تسهیل خیز اقتصادی متمرکز است .(4)
در مورد قلمرو سیاسی نظریه پردازان توسعه گرا ابتدابر دموکراتیزه کردن به عنوان وسیله ای برای قطع ید قدرت نحبگان سنتی تکیه می کردند(5) اما بعدا بر نهادی کردن سیاست یا توانایی دولت درنیل به مقاصد عمومی و کنترل بی ثباتی سیاسی تاکید ورزیدند(6)

با هانیتگتون نگرش نهاد مجددا” به عنوان موضوع اصلی تحلیل سیاسی و متغیر عمده تمامی مطالعات مربوط به دگرگونی مطرح می شود ، وی نهادینه کردن را معیار منحصر بفرد توسعه سیاسی دانسته است (7)

1- رونالد ، چیلکوت، نظریات توسعه و توسعه نیافتگی ،ترجمه احمد ساعی ،تهران: نشر علوم نوین ، 1375-صص 15-14
2- یوسف، نراقی ، توسعه وتوسعه نیافتگی،تهران:شرکت سهامی انتشار، 1370 ،ص 155
3- گیلدر 1984، هاگن 1980 ، روستو 1960
4-پارسونز، 1951 و بر 1958
5-الموند و پاول 1966
6- کارل ،لمکو ،جاناتان وکلارک، قدرت دولت و توسعه اقتصادی واجتماعی ،اطلاعات سیاسی ،سال دوم شماره 11,شهریور ماه ,1376, ص7
7- برتران ،بدیع، توسعه سیاسی,ترجمه احمد نقیب زاده، تهران:نشر قومس ،1376، ص 82
از نظر هانیتگتون توسعه یافته ترین کشور ها دموکراسیهای غربی هستند که پیچیده ترین و مولد ترین اقتصاد ها را دارند . بنابراین توسعه اقتصادی و سیاسی وابسته و مکمل یکدیگرند . بر اساس

رکود اقتصادی در غالب نقاط جهان سوم نتیجه موانعی است که در ساختار های سنتی اجتماعی ، هنجار های فرهنگی و نهادهای سیاسی در سر راه فعالیت و تحرک اجتماعی ایجاد می کند ، بنابراین گذار از جامعه سنتی مشوقها و سرمایه انسانی لازم را برای آغاز رشد و نوسازی پیگیر فراهم خواهد ساخت(1)
این دورنمای توسعه و بخصوص تکیه بر آن بر عوامل داخلی به منطله موجبات توسعه ( و تلویحا” گناه عدم توسعه ) از سوی نظریه وابستگی به شدت مورد چالش قرار گرفته است. درذیل به

بررسی این نظریات می پردازیم :

الف -2- : نظریات وابستگی ( رهیافت رادیکال)

یکی از بر جسته ترین نظریه های توسعه ، بخصوص نزد نظریه پردازان جهان سوم ، تئوری وابستگی است طرفداران نظریه وابستگی ( که عمدتا مؤلفان مارکسیست یا ناسیونالیست کشورهای جهان سوم هستند ) یا این استدلال که ساختار نظام بین الملل به شدت فرصت های توسعه برای کشور های جهان سوم را زایل می کند ، مفروضات اساسی نظریه مدرنیزاسیون رازیر سؤال می برند.
وابستیگی به گفته نظریه پردازان وابستگی ، عارضه توسعه کاپیتالیستی مرکز ( کشور های توسعه یافته صنعتی ) و توسعه نیافتگی حاشیه ( کشور های کم توسعه یافته ) است که مبتنی بر یک روند تکامل تاریخی و گسترش نظام سر مایه داری جهانی می باشد . بدین ترتیب جوامع جهان سوم تسلیم نوع پیچیده تری از امپریالیسم اند که از موقعیت پیرامونی انها در نظام اقتصادی سر چشمه می گیرند که زمام ان در دست تعداد اندکی از قدرتهای مرکزی است .این نوع سلطه ( که الزاما تبعات سیاسی هم دارد ) تاثیر چشمگیری بر توسعه جوامع زیر سلطه دارد ، از اینرو ژرژ بالاندیه متفکر فرانسوی یاآور می شود که درک توسعه نظامهای سیاسی جدید ، جز در پرتو تحلیل قوه محرکه خارجی میسّر نیست(2)

1-.لمکو ،جاناتان وکلارک،پیشین،ص7
2- برتران ،بدیع ، توسعه سیاسی،پیشن ،صص5-164

علاوه بر این وابستگی به انحرافات ساختاری اقتصاد های حاشیه ای ، مشکلات مربوط به مداخله خارجی در اقتصاد سیاسی کشور های در حال توسعه ، وجود فشار و سر کوب در این کشورها ، پیوند ها ی نخبگان و طبقات حاکم این کشور ها با سرمایه داران بین المللی تاکید می ورزد. که در واقع همه این عوامل به ضرر رشد اقتصادی توسعه ، و برابری در کشور های حاشیهای تمام میشود.

به همین جهت بسیاری از نظریه پردازان این مکتب معتقدند توسعه زمانی امکانپذیر است که بخش بازار داخلی در کشورهای پیرامونی قدرت داشته باشد تا بطور مستقل از حرکات و نوسانات بخش خارجی رشد نماید در همین رابطه دوس سانتوس نیز متذکر می شود که فرایند توسعه باید از چهار مرحله زیرین عبور کند :
1- تغییر مسیر گرایش توسعه از خارج به داخل
2- جابجائی در ترکیب قدرت
3- گرایش اقتصاد به داخل
4- توسعه سیاسی (1)

بدین ترتیب پیروان مکتب وابستگی در صددند پیوند میان کشور های جهان سوم و جهان غرب را به صورت روابط استثمار گونه اقتصادی که از خارج به جوامع جهان سوم تحمیل می شود و با آهنگ توسعه هماهنگی ندارد توصیف کنند (2)

در مجموع می توان گفت در حالیکه خط مشی مبتنی بر نو سازی بر این فرض استوار است که نیرو های بازار موجب توسعه می شود و با عوامل سیاسی و اجتماعی که بر عملکرد بازار مؤثر است به مثابه متغیر های اصلی خود رفتار می کند ، نظریه وابستگی بیشتر بر ساختار اقتصادی جهانی ، روابط طبقاتی و قالبهای سیاسی در درون کشورها تاکید می کند .
در اینجا لازم است اشاره ای هم به نظریه برینگتون مور داشته باشیم . ظاهراْ نظریه مور در قالب هیچیک از تقسیم بندیهای موجود قرار نمی گیرد . بهر صورت وی در تحقیق خود تصویر جالبی ا ز تبیین ساختاری توسعه ارائه می دهد نویسنده با الهام از بینش مارکسیسم ، عوامل داخلی توسعه وعقب ماندگی

1- سید حسین ، سیف زاد ، نوسازی ودگر گونی سیاسی ،چاپ دوم ،تهران: نشر قومس ، 1373 ، صص 20-219
2- قوام ،عبدلعلی ،نقد نظریهای نوسازی وتوسعه سیاسی ،تهران :انتشارات دانشگاه شهید بهشتی ، 1374 ، ص 152

را عوامل اصلی می داند و انواع گوناگون ساختار اجتماعی و اقتصادی و ریشه ها و نتایج سیاسی گوناگون آنها را مورد برسی قرار می دهد ، بویژه شیوه استثمار مازاد اقتصادی طبقات تولید کننده بوسیله طبقات حاکمه که یکی از مهمترین ویژگیهای هر ساخت اجتماعی است ، یکی از عوامل اساسی تعیین کننده راه نوسازی به شما می رود . بهر حال مور سه مسیر اصلی گذار از جوامع ما قبل مدرن به مدرن رابدست میدهد : اول انقلاب کلاسیک بورژوازی ، ویژگی اساسی این راه نو

سازی سرمایه دارانه عدم ائتلاف و وقوع منازعه میان طبقه جدید و اشرافیت زمین دار بوده است ، راهی که انگلیس ، فرانسه و آمریکا طی کردند .دوم انقلاب از بالا ، یا نوسازی فاشیستی که به علت ضعف بورژوازی به ائتلاف با طبقه زمیندار منجر می شود ، مسیری که آلمان و ژاپن آن را پیمودندو سوم انقلاب از پائین یا نوسازی کمونیستی که با شورشهای عظیم دهقانی همرا بوده است (1)
اثر مور بسیاری متنفذ و به مفهومی شدیدآن الهامبخش بوده و هست ، وی در الگوی خود نشان می دهد که توسعه یک روند هموار وساده نیست . بلکه پر از تضاد ها ، پیچیدگیها و انقلابات است . مور در این تحقیق هم اهمیت و هم ویژگی تاریخ را نشان م یدهد و از این رو ضربه ای بر فرهنگ گرایی ، توسعه خطی ، نژاد محور و فرجامگرایانه یا هر نظریه ای که روند تاریخی طبقات جامعه را نادیده می گیرد ، وارد می سازد.با وجوداین نظریه مور نیز مثل دیگر نظریه های جامعه شناسی توسعه خالی از ایراد و انتقاد نیست.اولین ایرادی که به نظریه مور وارد است ، این است که نظریه

وی را نمی توان تعمیم داد ، با توجه به اینکه این نظریه مدل تغییر درونی است ، بسیاری از عوامل سیاسی ، فرهنگی و تاثیرات خارجی بر جوامع کوچک را نادیده می گیرد، از اینرو قابل اعمال بر این جوامع نیست .
باآشکار شدن نارسائیهای نظریات توسعه ، در سالهای اخیر، تئوریهای تازه ای درباره توسعه پیدا شده است که صراحتاْ الگوهای اصلی توسعه رااز بابت جهت گیریهای غربی و ناسازگازی آن با تجربه بسیاری از کشور های در حال توسعه مورد انتقاد قرار می دهد ، این مکاتب فکری( همچون مکتب پست مدرنسم ) معتقدند که به تعداد ملت – کشور ها راههای توسعه وجود دارد و تاْکید می ورزند خط فاصل ترسیم شده بین جوامع سنتی و مدرن از طرف نظریه پیردازان سنتی نادرست است .

1- برینگتون ‘مور، ریشه های اجتماعی دیکتاتوری و دموکراسی ‘ترجمه حسین بشیریه‘تهران :1369 ‘شرکت سهامی انتشار،صص 15-14

در همین رابطه بشیریه پس از تقسیم مباحث کلی و نظری در باب مساله توسعه و نوسازی به سه دسته مدرنیسم( یکسان انگاری) ، پست مدرنیسم (یکتا انگاری) و دیدگاه دیالکتیک تاریخ ، معتقد است رهیافت سوم نسبت به دو رویکرد دیگرتوانایی بیشتری در تبیین و توضیح واقعیات اجتماعی کشورهائی نظیر ایران را دارد . حرف اساسی نظریه دیالکتیکی در مورد تاریخ این است که پدیده

های اجتماعی در حال ترکیب با یکدیگرند ، هیچ تمدنی در انزوای مطلق بسر نبرده است ، تمدنها با یکدیگر تلفیق شده اند ، از این رو ترکیب و تلفیق، زمینه اصلی تکامل است ، بنابراین مطابق دیدگاه دیالکتیکی ، اصول اساسی چه در روابط ملت ها چه در روابط مذاهب ، چه در روابط تمدنها و فرهنگها ، اصل ترکیب (ترکیب گذشته و حال ، سنت و تجدد ، ;..) است .(1)

تردید نیست که توسعه پدیده ای چند وجهی و دارای مفاهیم سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی است . توسعه روندی در جهت نوسازی به منظور تغییر واقعیت اجتماعی موجود است . به یک معنی توسعه را می توان به مانند فراگردی نگریست که طی ان شرایط زندگی بهبود می یابد .

لیکن برای وقوع چنین رویدادی باید جریان آگاهانه به قصد انجام دو وظیفه اصلی بوجود آید. اول به کارمندانی لایق و مسئول که با کارائی و صرفه جوئی قادر به تامین اهداف توسعه باشند ، تربیت شوند . دوم، قوه در ک و صلاحیت مدیران دولتی بهبود یابد و ضمناْ شهروندان به صورت شرکای کارساز در توسعه مالی در آیند .برای نیل به این اهداف باید توسعه اداری ، آموزشی و سازمانی توام باپیشرفتهای سیاسی حقوقی، اجتماعی و ; اقتصادی صورت گیرد .

ب: مباحث نظری پیرامون دولت و نقش آن در فرایند توسعه

شناخت دولت ساخت و ترکیب نقش و وظایف خصوصیات و عملکرد آن برای بررسی روند تکامل اجتماعی به ویژه در کشور های دنیای سوم و همچنین برای تنظیم

1- حسین ،بشیریه، دولت عقل ،تهران :1374,موسسه نشر علوم نوین ،صص 94-285
طرح های را هبردی اقتصادی سیاسی اجتماعی این کشورها ضروری است از این رو ابتدا به بررسی نقش دولت در توسعه جوامع اروپایی می پردازیم و سپس ضمن ارایه دیدگاههای مختلف پیرامون نقش دولت در توسعه کشورهای پیرامونی به بررسی مقایسه ای تجربه توسعه در نظام های نامبرده خواهیم پرداخت .

ب-1-: دولت و روند توسعه در جوامع اروپائی

در اروپا دولت نوساز ابتدا در هیئت دولت مطلقه ظاهر شد بسیاری از کشورهای پیشرفته سرمایه داری در مراحل آغازین توسعه تجربه دولت های مطلقه را داشته اند که البته این نوع دولتها تفاوتهای ماهوی با دولتهای استبدادی دیکتاتوری و تمامیت خواه دارد .واژه دولت مطلقه و سلطنت مطلقه در میانه سده نوزدهم در اروپا رایج شد و منظور دقیق از آن نوع حکومتی بود که در انتقال

جامعه در فئودالیته به سرمایه داری اولیه نقش اساسی داشت و به این منظور اصلاحات اقتصادی ، اداری، دیوانی و مالی قابل ملاحضه ای انجا داد. به اعتقاد و بر دولت موقعی موفق به تو سعه و تجدد شد که به هر گونه پاتریمونیالیستی پایان بخشید و به طور قطع اعمال کار ویژه های دولتی ، لشکری و کشوری را از پیوند های خصوصی جدا ساخت(1) . «. مهمترین ویژگیهای چنین دولتی {

دولت مطلقه} در اروپا تمرکز و انحصار درمنابع و ابزار های قدرت دولتی ، تمرکز وسایل اداره جامعه در دست دولت متمرکز ملی ، پیدایش ارتش جدید ناسیونالیسم و تاکید بر مصلحت دولت ملی بود ;. نهاد های نمایندگی و پارلمان در دولت مطلقه تنها جنبه صوری داشتند و قدرت اساساْ دارای خصلتی بوروکراتیک بود(2)
به طور کلی دولتهای مطلقه با در هم ش

کستن ساختا رهای فئودالی و نیروهای ارتجاعی و ایجاد تمرکز و وحدت اقتصادی شرایط لازم برای انباشت اولیه ثروت را فراهم نمودند و سرانجام در نتیجه انقلابهای بورژوایی فروپاشیدند .طبعاْ شکل دولت مطلقه به دلایل محلی و تاریخی در کشور های مختلف گوناگون بود . تاریخ فرانسه نمونه آشکار و بر جسته ای از تمرکز قدرت در دست دولت و سیاست های

1- برتران ‘بدیع وبیرون بوم ‘پیر‘جامعه شناسی دولت ‘ترجمه احمد نقیب زاده،تهران :انتشارات باز،1379، ص 38
2- حسین ‘بشیریه،جامعه شناسی سیاسی ،نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی ،تهران : نشر نی1374، صص 3-301
مداخله گرایانه آن در جهت نوسازی را به نمایش می گذارد . در این کشور ، از هوک کاپه تالوئی چهاردهم ، از انقلاب فرانسه ناپلئون سوم و رژیم گلیست و دولت بی وقفه سلطه خود را بر جامعه مدنی گسترش داد و تا حدی مستقل شد و توانست یک حوزه بسته و یک ماشین عظیم اداری را برا ی سلطه بر پیرامون خود به وجود آورد و و;. چنین شیوه ای درآغاز با سیاست مرکانتالیسم کلبرتی(1) و ساخت کارگاهها سلتنتی زیر نظارت دولت که نشاندهنده نقش کلیدی دولت در امر

صنعتی شدن بود به شکل نهادینه ای درآمد; مطلق گرایی،نهادهایی را بوجود اورد که منادی همان دولتی بودند که در فرانسه شکل گرفته بود.دولت مظلقه به تدریج به عنوان دستگاههایی با سیاست های مداخله گرایانه و ارشادی ظاهر شد. و توانست با در اختیاردرگفتن کار ویژه های متعددی از قبیل ، تمرکز امور نظامی،مکانیسمهای تامین مالی ، تشکیل پلیس قوی و گسترش امنیت ، تقویت بورو کراسی عقلانی و تربیت کارمندان متخصص و ; به عنوان نماینده حاکمیت ملی و با قدرتی بلا منازع فرایند صنعتی شدن را به پیش ببر د. (2)
در آلمان به علت «ضعف سلطنت مطلقه » ، بوروژوازی هنوز به صورت طبقه ای سیاس

ی در نیامده بود ، و از همین رو مجبور بود با اشرافیت حاکم ائتلاف کند . سلطه انحصاری اشرافیـــــت زمین دار هم مانع توسعـــه بورژوازی و سرمایه داری شد و همزمان با ان مانع توسعه بروکراسی عقلانی ». پس از سال 1848 بورژوازی ضعیف آلمان خود را به حکومت بسیمارک تسلیم کرد ، نظام دولت مطلقه بسیمارک جامعه سنتی پروس و قدرت مطلقه پونکر را درهم شکست و خود وظیفه بورژوازی را به عهده گرفت .(3)
به طور کلی در مقایسه با انگلیس که نخستین کشور اروپائی بود که اقدام به صنعت گستری کرد. آلمان در فرایند صنعتی شدن خود نیازمند میزان بیشتری از مداخله دولت بود .بدین ترتیب روس اجرای یک سیاست مرکانتالیستی نظیر فرانسه را سر لوحه خود قرار داد . و به برکت انقلاب از بالا توانست بدون اصلاح ساختار های اقتصادی و با استفاده از میلیتاریسم که بین طبقات بالا راپیوند می داد

1-کلبر ،وزیر لوئی چهاردهم و کلبرتیسم (Colbertism) در غرب به معنای مداخله دولت در امور اقتصادی می باشد .
2- برتران ،بدیع وبیرون بوم ،پیر ،جامعه شناسی دولت ،پیشین ،صص7-163
3- حسین ،بشیریه ،جامعه شناسی سیاسی ،پیشین ،صص 3-302

به نوسازی و تجرد خود بپردازد. در انگلستان ، بر خلاف فرانسه که طبق دیدگاه و بر عنوان نمونه آرمانی دولت و نقش کلیدی آن در تنظیم جامعه مدنی وپیشبرد فرایند صنعتی شدن شناخته می شود، به علت ضعف دولت و بورکراسی، روند صنعتی شدن تا حدود زیادی تحت تاثیر جامعه مدنی صورت پذیرفت . روند تاثیر گذاری متقابل طبقات اجتماعی و مداخله آنها در امور مرکز همراه با

مکانیسمهای نمایندگی مانع شکل گیری دولت شد ;. در حالیکه در سایر کشور ها تاخیر اقتصادی باعث شکل گیری یک دولت قوی شده است ( فرانسه و آلمان ) ، در بریتانیا توسعه سریع سرمایه داری و بازار ، دولت رابا تاخیر روبرو ساخت و سبب شد تا جامعه مدنی سلطه خود را حفظ کند ; انگلستان این بازار است که حرف اول را می زند و نه دولت ، در حالی که در فرانسه یا پروس بر عکس ، این دولت است که بازار را سازمانددهی می کند. خود تنظیمی از طریق جامعه مدنی هم به ظهور مکانیسماهای نمایندگی کمک می کرد و هم به ظهور بازار و این همه وجود یک دولت قوی را غیر ضروری می ساخت .

بدین ترتیب کشور های فرانسه و انگلیس دو مدل کلاسیک و در عین حال متفاوت توسعه را پیش روی ما می گذارد که در اولی وجود دولتی قوی ، کار امد و توسعه خواه و در دومی جامعه مدنی مستقل و توسعه گرا ، فرایند صنعتی شدن و توسعه را به تکامل رسانده اند .

ب-2- : دولت و روند توسعه در کشورهای پیرامون

اهمیت نقش دولت در تعیین سر نوشت جوامع جهان سوم غیر قابل انکار است. در عرصه اقتصادی ، دولت با در دست داشتن منابع طبیعی ، مؤسات تولیدی و توزیعی انحصارات صنعتی ، مالی و ; یکه تاز میدان است و در عرصه اجتماعی همه جا حاکمیت دولت ملموس است ، روابط میان طبقات و اقشار اجتماعی به جای اینکه توسط سازو کار های آزاد اقتصادی ، سیاسی بر قرار شود ، عمدتا ْ از طریق دولت وبواسطه دولت تعیین می گردد ،علاوه بر اینها دولت دراین جوامع بزرگترین مؤسسه اشتغال اجتماعی به شمارمیرود ، مبارزه اجتماعی نیز در رابطه با دولت و تقریبا ْ بدون استثناء در تقابل با دولت انجام می گیرد .«دراین جوامع دولت هیچگاه قادر به ایفای نقش میانجی نیست ، زیرا دولت علی رغم نقش بورژوازی اش، علی رغم وجود مجلس قانونگذاری ، پذیرش صوری تفکیک قوا ، و حتی وجود احزاب و سندیکاهای کارگری و صنفی در برخی از کشور ها ، نه تنها عمدتا سه قوه مجریه ،مقننه و قضائیه را در خود متمرکز می کند ، بلکه بعنوان سرمایه دار ، زمیندار و نماینده مستقیم اقشاری از جامعه ( کارمندان دولت) در مبارزات اجتماعی و طبقاتی راساْ ذینفع است و از اینرو هیچگاه و در هیچ مورد قادر به اتخاذ مواضع «ماوراء طبقاتی »« میان طبقاتی » یا « داوری» جهت حفظ روابط مسالمت آمیز میان طبقات و اقشار اجتماعی نیست . »(1)
لذا ، هیچگونه بررسی و نظریه پردازی درمورد کشورهای «دنیای سوم » نمی تواند بدون توجه به نقش و ماهیت دولت به تحلیل ساختهای اقتصادی و یا مکانیسم ها ی وابستگی موفق گردد، از آن گذشته نقش تعیین کننده دولت در جوامع جهان سوم ایجاب می کند که نیروهای مترقی به منظور اعمال حاکمیت مردم به سر نوشت خویش ، هرچه بیشتر در جهت کاهش قدرت اقتصادی ،

سیاسی و اجتماعی دولت بکوشند ،بر خلاف تصویر رایج ، مبارزه ضد امپریالیستی ،مبارزه برای استقلال و دمکراسی، نه از طریق انتقال قدرت ازیک نیروی اجتماعی به نیروی دیگر ، بلکه بر عکس از طریق تحدید هرچهبیشتر قدرت حکومت و واگذار کردن امور مردم به دست خود امکان پذیر است .
در کشور های جهان سوم ، قدرت حکومت تا حدود زیادی از ضعف جامعه ناشی می شود . به این معنا که به دلایل متعدد طبقات ،گروهها ، شئون ، و نیروهای اجتماعی بویژه از نظر اقتصادی به ضعف و نارسائی دچارند و توانایی لازم برای پیشبرد فرآیند توسعه ندارند . ناچاردرچنین شرایطی

تنها نیروی موجود و سازمان یافته دراین جوامع دولت است که درعرصه های مختلف اقتصادی و سیاسی فعال مایشاء است . از سوی دیگر دربسیاری از این کشور ها ، گستره قدرت دولتی از میزان منطقی و ضروری آن فراتر رفته و به رشد بی رویه دستگاه دولت ونهاد های وابسته به آ ن( از جمله بوروکراسی ) انجامیده است ، در چنین شرایطی مشارکت شهروندان نادیده گرفته می شود و جامعه مدنی و حوزه خصوصی افراد در معرض دست اندازی دولت قرار می گیرد ، دراین وضعیت اگر ، نخبگان سیاسی با تقویت نهادهای مدنی، زمینه لازم رابرای مشارکت سیاسی و اجتماعی شهروندان فراهم نکند، نظا م سیاسی به بی ثباتی وفقدان مشروعیت دچار خواهد شد .

1-اورس،تیلمان ،ماهیت دولت در جهان سوم ، ترجمه بهروز توانمند تهران :انتشارات آگاه،1362، صص7-5
به بیان دیگر ، دولت مدرن بر فراز زیر ساخت گسترده ای از نهادهای جامعه مدنی قرار دارد. حال انکه دولت عقب مانده در غیاب نهادهای جامعه مدنی شکل می گیرد وچون بادی وظایف انها را نیز انجام بدهد لذا رشد بی رویه می کند ، « این نوع رشد ناموزون دولت که حمزه علوی آنرا سندروم » حکومت بیش از حد توسعه یافته می نامند به دولت اجازه می دهد تاحدودی مستقل ازساخت و بافت اجتماعی عمل کند(1)

شوارتزنبرگ ، جامعه شناس فرانسوی در دو فصل از کتاب جامعه شناسی سیاسی خود تحت عنوان «کم توسعه یافتگی و زیادی قدرت » و «توسعه یافتگی و کمی قدرت» به توضیح توسعه نیافته را با ویژگی زیادی قدرت توصیف می کند و خاطر نشان میکند که این زیادی قدرت که در واقع همان حضور همه جانبه دولت در همه زمینه هاست به این دلیل چشمگیر است که دخالت دولت برای رفع نقایص متعدد اقتصادی و ; عمدتا بازور و خشونت همرا است . وی وظایف سنگین نظ

امها ی سیاسی را در اینگونه کشورها بر می شمارد ومعتقد است .بر خلاف کشور های غربی این نظام ها باید با مسائل متعددی بر خورد کنند و همزمان انقلابها ی ملی ( ایجاد و تثبیت یک ملت )، انقلاب قدرت(ایجاد اقتدار دولتی )، انقلاب مشارکت (ایجاد احزاب و ; ) و انقلاب رفاهی ( برآوردن تقاضاها ) را به انجام برسانند. در حالتی که دولتها در جوامع توسعه یافته که این مراحل راپشت سر گذاشته اند و از جامعه ای همگن و اقتصادی توانمند بر خوردارند ، نیازی به اعمال خشونت و حضور مداوم در صحنه های اجتماعی ندارند و بسیاری از عرصه ها را بدست بخش خصوصی ر

ها کرده و حوزه مدنی را به ضرر حوزه نظامی گسترش داده اند (2).
درهر صورت در کشور های در حال توسعه علی رغم مقید شدن قدرت به قانون در ظاهر ، ساخت دولتی اقتدار طلب پدید می آید و بدلایل با بهانه های مختلف اعم از ایجاد وحدت ملی و هویت ملی واحد،تسریع وتوسعه اقتصادی و;، منابع اجبارگسترش یافته و بصورتی انحصاری در دست حکومت متمرکز گردیده ، در این کشور ها روی هم رفته نهاد های اجبار آمیز نیز در غیاب نهادهای جامعه مدنی ضعف و سر کوب

1- سعید ، حجاریان، ناموزونی فرآیند توسعه سیاسی در کشورهای پیرامون ،فصلنامه راهبرد ، شماره 2، زمستان 1372،ص 49
2- احمد، نقیب زاده ، مشارکت سیاسی،احزاب وانتخابات ،مجموعه مقلات همایش دفتر مطالعات وتحقیقات وزارت کشور ، تهران ،نشر سفیر، 1378 ، صص 6-35
آنها نیرومند و متمرکز گردیده اند(1) یکی از ویژگی های نظام سیاسی در بخش عمده جهان سوم آن است که ساختارسیاسی درعین آنکه بر اساس ایده هایی شکل گرفته که از بنیاد جهان بینی و فرهنگ بومی بر خسته اند ، دستگاههای سیاسی حاکم بر جامعه را به سازمانها و ابزارهایی مجهز کرده است که باز فرآورده ی جامعه بومی و قدرت اقتصادی و تکنولوژیک آن نیستند و الگوهای سازمانی شان از جای دیگر آمده ،همچنین ابزارهای تکنولوژیک قدرتشان .لذا از نظر بر پا کردن « دولت ملی » و اقتصاد سیاسی متناسب با آن کامیاب شده و مردمان آن هنوز به هویت خود دررابطه با دولت آگاهی نیافته اند ، درنتیجه دولت با این ابزار ها جامعه را در اختیار می گیرد ولی از آنجا که پیوند ارگانیک باآن ندارد راههای خشونت و سر کوب رابر می گزیند تا بحرانی درونی خاموش کند و خود نیز در درون خود ، از آن انضباط و سلامت اخلاقی و آرمانخواهی بر خوردار نیست که بتواند پیکره جامعه را نظم و سامان بخشد (2)
بطور کلی در رابطه با نقشی که دولت پیرامونی می تواند در پیشبرد توسعه اقتصادی و اجتماعی در این جوامعه ایفا کند نظریات متفاوتی در متون توسعه وجود دارد ، این نظریات در سه دیدگاه کلی قابل بررسی می باشد(3)

1-دیدگاه اول که دیدگاه خوش بینانه است مربوط به دهه های 1960 و 1950 م می باشد ، نظریه پردازان این دیدگاه معتقد بودند که دولت می تواند و باید دارای نقش عمده و مثبتی در توسعه اقتصادی داشته باشد.
2-دیدگاه دوم که دیدگاه بد بینانه است ، معتقد است تا آنجا که می توان باید از مداخله دولت در اقتصاد جلوگیری نمود.این دیدگاه که به دیدگاه دولت حداقل معروف است دولت در جهان سوم را مانع جدی توسعه اقتصادی می داند.
3- دیدگاه سوم که دیدگاه بینابینی است می کوشد تا با توجه به هر کشور در حال توسعه ، بطور جداگانه دریابد که نقش دولت به چه شکل (مثبت یا منفی ) و تا چه اندازه بوده است . این دیدگاه

معتقد است دولت در برخی کشور های توسعه مانع اصلی

1- علی اکبر ،علیجانی ، مشارکت سیاسی ،تهران:نشر سفیر ، 1377 ، صص 3-70
2- داریوش ، آشوری ، ماو مدرنیت ، تهران: موسسه فرهنگی صراط ، 1376، صص 27و126و92
3- امیر محمد ، حاجی یوسفی ،استقلال نسبی دولت یا جامعه مدنی در جمهوری اسلامی ایران ، فصلنامه مطالعات راهبردی ، سال اول ، شماره دوم ، زمستان ،1377 ، ص89
توسعه اقتصادی بوده است در حالی که در برخی دیگر عامل اصلی توسعه بوده است. براساس این نگرش ، دولتهای مانع توسعه را می توان دولتهای غارتگر (Predatory States) و دولتهای عامل توسعه را می توان دولتهای توسعه گرا (Developmentalist) نامید. در حال حاضر بسیاری از محققان توسعه به دیدگاه سوم گرایش یافته اند.
در پایان به مروری فهرست وار از ویژگی های مشترک حیات سیاسی در جوامع پیرامون بسنده می کنیم :
– بیشتر دولتهای جهان سوم خصوصیات و تمایلات تمرکزگرایانه ، اقتدار طلبانه ،دیکتاتوری و سر کوبگرانه دارند .
– اکثر دولتهای جهان سوم بسیار بیشتر از دولتهای سرمایه داری پیشرفته در امو

ر اقتصادی و اجتماعی مداخله می کنند.
– در بیشتر جوامع جهان سوم دولتهایی مستقرند که در عرصه روابط بین الملل و در مقایسه با کشور های پیشرفته بسیار ضعیف هستند
– عدم ثبات دستگاههای حکومتی، اختناق شدید ، بر خوردهای سیاسی قهر آمیز میان دولت و نیروهای سیاسی مخالف ،عدم کارایی دستگاهها ی حکومتی ،اقدامات متناقض دولت ، تمرکز شدید وظایف اقتصادی و سیاسی در دست دولت ، و نهایتاْ اینکه دولت در جوامعه پیر

امون با مشکلات عدیده دولت سازی و ملت سازی مواجه می باشد .
آنچه درجمع بندی نهایی می توان گفت اینست که دولت در کشور های پیرامونی به دلایل متعددی از قبیل : ضعف و ناتوانی طبقات اجتماعی و نهاد های مدنی ،استقلال نسبی دولت از طبقات، نقش تاریخی استعمار ، وابستگی به نظام بین المللی و فرهنگ سیاسی خاص این کشور ها ، از قدرت بی حد و حصری بر خوردار است ، اما این قدرت فزاینده دولت غالباْ فردی است ، پایگاه اجتماعی گستردهای ندارد و مهمتر از آن «نهادینه» نشده است .به همین دلیل نیز قدرت دولت آثار لازم را در جامعه از جهت پیشبرد فرایند توسعه درپی نداشته است.

گفتار سوم
دیدگاه های مختلف پیرامون ماهیت دولت در جهان سوم

بطور کلی نظریاتی که تاکنون بررسی شدند همگی د راین نقطه مشترک بودند که به دولت نه به عنوان کانون مسائل جهان سوم ، بلکه بعنوان یک موضوع فرعی نگریسته و آنرا مورد کاوش قرار داده بودند.در زیر به بررسی و ارزیابی نظریات صاحبنظران مختلفی می پردازیم که طی چند دهه اخیر به دولت و سیاست درجهان سوم بصورت یک موضوعی مطالعاتی مستقل پرداخته اند .
الف : حمزه علوی و نظریه استقلال نسبی دولت در جوامع پیرامونی
برای فهم ماهیت دولت درجهان سوم تحت عنوان دولتهای استعماری که تفاوتهای ماهوی با دولتهای استعمارگر دارند ، تلاش های متعددی صورت گرفته است ، یکی از این تلا ش ها که تاثیر بسیاری درمتون مربوط به توسعه بر جای گذاشته است مربوط به حمزه علوی متفکر پاکستانی است . استدلال اصلی او چنین است که بر خلاف نظریه اول مارکس مبنی بر اینکه دولت صرفاْ

نقش کمیته اجرایی بورژوازی {نظریه ابراز انگارانه} را دارد، دولت پسا استعماری در جهان سوم ، قدرت متمرکز و نهادینه شده و یک طبقه خاص برای استثمار و سر کوب دیگر طبقات نبود ، بلکه باید این توانایی را می داشت که نسبت به کلیه طبقات اجتماعی داخلی اعمال قدرت نماید (1) وی معتقد است دولت درجوامع جهان سوم استقلال عمل بیشتری نسبت به دولت بناپار تیستی دارد. از اینرو نقش مهمی در اقتصاد و توسعه اقتصادی دارد، از سوی دیگر وی تصریح می کند که دولت درجهان سوم بر خلاف نظریه فونکسیونالیستی بعنوان خادم کل جامعه عمل نمی کند و رابطه مکمل و کارکردی با بقیه اجزای جامعه ندارد ، بلکه دریک رابطه پر تعارض با بخشهای مختلف جامعه

است .
علوی برای توضیح و توجیه ادعاهای خود به تشریح مفصََل طبقات اجتماعی می پردازد ، او می گویدطبقات حاکم وپیوندهای طبقات در جوامع پسا استعماری بسیار پیچیده تر ازکشورهای پیشرفته سر مایه داری است ، از دید وی وجود انواع شیوه های تولید ما قبل سرمایه داری درکنار شیوه تولید سرمایه داری علت اساسی تنوع و پیچیدگی ساختار طبقاتی دراین جوامع اســت .وی درادامه یاد آور می شود که نهاد نظامی – بورکراتیک که به دست دولت استعماری در پاکستان ایجاد شده بود و بعد از استقلال نیز پابر جا مانده است ، در واقع ابزاری در دست سه طبقه مسلط و در عین حال رقیب ( پورژوازی ملی-بورژوازی متروپل و طبقه زمیندار) کشور بشمار می رود .(1)

1- امیر محمد ، حاجی یوسفی ، دولت ،نفت وتوسعه اقتصادی در ایران ، تهران :انتشارات مرکزاسنادانقلاب اسلامی ، 1378 ،ص 113

از دیـــــــدگاه علوی خود مختاری دولتهای جهان سوم به دستگاهها و کارگزاران دولتی امکان و فرصت بی سابقه ای برای پیگیری منافع خودشان می دهد ، چنین دولتهایی با عنوان توسعه اقتصادی بخش زیادی از منابع اقتصادی ملی و منافع خارجی را در انحصار و خدمت خود قرار می دهند . مطابق نظر وی دولت درجوامع پیرامونی به دیکتاتوری تمایل دارد . زیرا ساختار پیچیده طبقاتی و فقدان یک طبقه بالای مشخص ، دولت را هم با طبقات فرودست و هم فرادست رو در رو قرار می دهد و سر انجام به سر کوبگری ، افزایش می کنند. بطور کلی در نظر علوی دولت در جهان سوم بناچار د رچهار چوب ضرورتهای ساختاری سرمایه داری بین المللی عمل می کند .و دو ویژگی ذکر شده یعنی ساختار بسیار توسعه یافته دولت و نقش اقتصادی نسبتا مستقل آن نه تنها نشان دهنده اهمیت دولت در جوامع پسا استعماری است ، بلکه ماهیت متفاوت آنرا از آنچه در مورد دولت در نظریه مارکسیستی ارتدکس آمده نشان می دهد.
از نقد بینش ابزاری دولت ، سنتی نظری توسعه یافته که علاوه بر حمزه علوی با کولین لیز ، جان سائول ، عیسی یوجی و جکسون و رزبرگ عجین شده است .آثار آنها مربوط به دولتهای آسیایی و افریقایی بعد از استعمار است.
در ادامه نگاهی گذرا به نظریات این نویسندگان خواهیم افکند.نظریه علوی در مورد دولت در جوامع پسا استعماری سؤالات و انتقادات زیادی را بر انگیخت . جان سائول یکی از محققانی است که با توجه به ماهیت دولت درتانزانیا به بررسی نظریه علوی پرداخت .

1- احمد ، ساعـــــــی ، مسائل سیاسی –اقتصادی جهان سوم ، تهران:انتشارات سمت ،1377،
وی مفهوم استقلال نسبی دولت پسا استعماری را مورد تردید قرار داد. به اعتقاد او ویژگی سوم دولت پسا استعماری مربوط به نقش ان در ایجاد شرایط ضروری برای وحدت و تمامیت ارضی و کسب مشروعیت است . سائول با توجه به کشور مورد مطالعه اش(تانزانیا) معتقد است که ماهیت و میزان استقلال نسبی از تاثیرات طبقات مختلفی که ریشه در فرایند تولیدی جامعه دارند مساْله ای مناقشه آمیز است.بدین ترتیب میان سه طبقه ای که علوی نام می برد موازنه بر قرار نیست و دو طبقه بومی از بورژوازی متروپل اهمیت کمتری دارند (1) .علاوه بر انتقادات سامئول

، محققان دیگری نیز به بررسی نظریه علوی و انتقاد از ان بویژه مساْله دولت پسا استعماری با ساختار بسیار توسعه یافته پرداخته انند. این نویسندگان با توجه به ضعف دولتهای پسا استعماری در افریقا معتقدند ساختار دولت نه تنها بسیار توسعه یافته نیست ، بلکه بر عکس بسیار توسعه نیافته است. برای مثال به اعتقاد جکسون و رزبرگ ، دولتهای افریقائی صرفاْ یک نام و عنوان بوده و واقعیت چندانی ندارند این دو با تقسیم بندی دولتها به حقوقی و تجربی معتقدند دولتهای افریقایی صرفا از لحاظ حقوقی دولت بوده و صرفنظر از کار گزارانی که در این دولتها خدمت می کنند ، هیچ وجود تجربی و واقعی ندارند (2)
از دیگرصاحبنظرانی که از منظری مارکسیستی به تبیین تحولات سیاسی کشور های پیرامونی پرداخته است عیسی شیوجی (3) می باشد.
ولی با محور قرار دادن تانزانیا بعنوان حوزه مطالعاتی بر این باور است که ، قبل و پس از انقلاب طبقه مسلط در این کشور ها بورژوازی متروپل بوده و یک بورژوازی ملی واقعی امکان ظهور نداشته است .
در این شرایط خرده بورژوازی تنها طبقه قادر به هدایت جنبش استقلال است . بنا براین نقش مترقی بر عهده می گیرد و سر انجام قدرت دولتی راقبضه می کند و از ان پس دولت نقش فعال مایشاء را در مبارزات طبقاتی ایفا ی نماید . این خرده بورژوازی به سبب آنکه فاقد بنیادی اقتصادی است

1- امیر محمد ، حاجی یوسفی ، استقلال نسبی دولت یا جامعه مدنی در جمهوری اسلامی ایران،پیشن ، ص73

2- امیر محمد،حاجی یوسفی،دولت ،نفت وتوسعه اقتصادی در ایران ،پیشن ، ص 115
Shiuji-3

می کوشد به نحوی به منابع اقتصادی دست یابد . از این رو با انگیزه نفع شخصی وسیالیسم را در برنامه ریزی خویش می گنجاند و به ملی کردن یکسری از بنگاههای اقتصادی مبادرت می ورزد . این ، راه را برای ظهور دست کم بطور بالقوه یک بورژوازی دیوانسالار هموار می کند. این طبقه هر چند مالک و سایل تولید نیست ، اماکنترل مؤثری برانها اعمال می کند(1)
بطور کلی مطابق این بینش دولت به علت بر خورداری از ویژگی استقلال نسبی می تواند به سازماندهی طبقات پرداخته و انها را به خود وابسته نماید ،این نکته بویژه در مورد رژیمهای پویولیست صادق است که طبقات فرودست را حول الگویی از صنعت جانشین واردات سازمان م

ی دهند و غالباْ به گونه ای موفقیت آمیز می کوشند مانع تشکل مستقل پرولتاریا پیرامون منافع طبقاتی خود شوند (2)
ب : تیلمان اورس و نظریه دولت پیرامونی
تیلمان اورس در کتاب ماهیت دولت درجهان سوم بر آنست تا نظریه ای عام در خصوص جهان سوم تدوین کند. او بحث خود را با ویژگیهای دولت د رجوامع سر مایه داری آغاز می کند.وی دولت بورژوازی را تبلور ظاهری منافع کل جامعه بر اساس نظام سر مایه داری تولید وتوزیع می داند . به عبارت دیگر وی دولت را تضمینی برای شرایط عام باز تولید سرمایه داری می داند. بنظر تیلمان اورس برای شناخت ساخت دولت در جوامع پیرامونی باید ویژگیها و الزامات سرمایه داری در این جوامع رابشناسیم . وی دو ویژگی ، باز تولید وابسته به بازار جهانی و تعدد ساختی صورتبندی اجتماعی را از خصوصیات مشتکر میان تمام کشور های پیرامونی می داند.
از دیدگاه تیلمان اورس ، خواسته های اقتصادی و اجتماعی جوامع مرکزی از طریق بخش های اقتصادی حاکم بر جامعه پیرامونی نیز بوسیله بورژوازی خارجی و مددکاران داخلی آن بر ساختهای سیاسی جوامع پیرامونی تحمیل می گردد، دولت پیرامونی توان مقاومت درمقابل تعدیات محدود کننده بازار متکی به جوامع خارجی را ندارد. برای این دولت تنها این امکان می ماند که صرفا ْ بر چگونگی تحقق منافع

1- hiuigi,Issa.(1976),class,struggle,in,tazania,(LondonHeineman) .p.p.75
2- روکس ،بروف،رایان ، نظریات توسعه نیافتگی ، ترجمه محمد هاشمی گیلانی ، تهران

: نشر سفیر ، 1369 ،ص 198 .
بورژوازی خارجی تاثیر بگذارد بی آنکه هرگز قادر باشد خلاف منافع آنها گام بردارد.این دخالت در انتقال منافع بورژوازی خارجی به محیط اقتصادی درون مرزی یکی از وظایف عمده دولت پیرامونی کاپیتالیستی راتشکیل میدهد .اورس وظایف دیگر دولت پیرامونی این گونه بر می شمارد :
1- تضمین ادغام جوامع در بازار جهانی
2-تضمین قوانین عام مبادله (وظیفه استمرار نظام سر مایه داری د رجوامع پیرامونی )این وظیفه موجب دخالت همه جانبه دولت در اقتصاد می شود.این دخالت تعارضات بخشهای مختلف ا

قتصاد را به داخل دولت منتقل می سازد از اینرو مداخلات مداوم دولت زمینه ساز بحرانیهای خاتمه ناپذیر نیز هست.
3-تضمین نیروی کار و نهایتا تضمین شرایط عام و مادی تولید (تامین زیر بناهای اقتصادی وهمچنین تولید بر خی محصولات اساسی مصرفی ).
از دید اورس دولت پیرامونی جهت انجام وظایف فوق به ابزاری همچون پول ، قانون ، ایدئولوژی و زور مجهز می باشد . دولت برای هر گونه دخالت استراتژیکی در فرایندهای اجتماعی به پول نیاز دارد ، زیرا بدون آن سایر ابزار قابل تامین نیست. با وجود این چون درجوامع پیرامونی روابط اجتماعی پولی نشده است پول ابزار مؤثری نخواهد بود.

همچنین بدلیل تعدد صورتبندی اجتماعی و نابرابری موقعیت ها و خارج بودن بخش مسلط اقتصادی از حوزه قانون ، این ابزار هم چندان کارامد نیست، استفاده از ایدئولوژی نیز در بلند مدت با عملکرد دولت پیرامونی باعث کاهش مشروعیت نظام می شود از اینرو تنها ابزار مفید و کار امد و در عین حال ساده تر برای حل بحرانهای موجود در این جوامع زور (قهر) می باشد که البته کاربرد قهر نیز نشان از ضعف و ناتوانی حکومت درحل بحران توسط دیگر ابزار را دارد.
اورس یا دآور می شود که دولت پیرامونی موجبات پیدایی یک طبقه اجتماعی دولتی را فراهم می سازد و این بدلیل فقدان یک نیروی اجتماعی مستقل است که بتواند تکامل (بورژوازی) راپیش ببرد.بنابراین این وظیفه را دولت بعهده می گیرد که این امر باعث تسلط دولت بر بخش مهمی از سیستم اقتصادی می شود . از سوی دیگر بدلیل فقدان نهادهای مدنی و مستقل (احزاب ، اتحادیه های صنفی و ;) و واسط بین مردم و حکومت ، دیکتاتوری به شکل رایج حکومت در می آید.و بدین ترتیب نهاد های دمکراتیک دراین جوامع جنبه صوری پیدا می کند.(1)
ج : اودانل و نظریه دولت اقتدار گرای دیوان سالار
گیلرمو اودانل در کتاب نوسازی و اقتدار گرایی دیوانی در صدد برقراری رابطه ای میان مراحل مختلف تاریخ سرمایه داری درآمریکای جنوبی و تناوب نظام های سیاسی مختلط و انحصار گر می باشد .
به نظر اوائل ،دولت در جوامع نوگرا یک نیروی سیاسی است نه تنها به این دلیل که از جناحهای

مختلف نخبگان و جامعه مدنی استقلال نسبی دارد.بلکه همچنین به این دلیل که بر آنها سلطه نیز دارد دولت دیوان سالار اقتدا گرا نیروی متحدی است که درتمام عرصه های فعالیت وارد می شود ، فراتر از سیاست وارد بهر های زندگی اقتصادی ، فرهنگی ، ایدئولوژیک و خانوادگی می شود . این امر الزاماْ به ماهیت سرکوبگر دولت دیوان سالار – بورکراتیک بر می گردد ، وی برای فرو نشاندن مقاومت توده ها به سر کوب متوسل می شود (2)
اودائل خصایص اینگونه حکومتها را به شرح ذیل توصیف می کند(3)
1-حاکمیت بورکراتیکها ، در این نوع حکومت ها مناصب عالی حکومتی را افرادی تصاحب می کند که

تجربه و عملکرد موفقیت آمیزی در سطوح بالای سازمانهایی همچون ارتش ، ادارات دولتی و شرکتهای خصوصی داشته اند .
2- انحصار سیاسی ، دولت از طریق سر کوب و اعمال کنترل بر انجمنهای صنفی و اتحادیه های کارگری راههای دسترسی به حکومت را مسدود می کند.
3-انحصار اقتصادی ، محدود کردن تقاضای نامحدود بخش عمومی از دیگر ویژگیهای این نظاهاست .
4-سیاست زدایی ، تقلیل مسائل اجتماعی به درجه مسائل فنی ، رژیم اقتداگرا بشدت ضد مشارکت توده هاست. از این لحاظ رژیم معتقد است رابطه مردم با حکومت نوعی ارتباط حمایتی –تبعی است نه حاکی از قبول مشارکت فعالانه
5-تعمیق سرمایه داری وابسته ، حرکت به سمت تولید کالاهای واسطه ای و سرمایه ای و ورود به بازار صادرات صنعتی .
1-اقتباس و تلخیص از اورس، تیلمان ، ماهیت دولت در جهان سوم ، ترجمه بهروز توانمند ، تهران:انتشارات آگاه، 1362
2-اعطاس ، 1374،پیشین ،صص 3-142
3- احمد،ساعی ، مسائل سیاسی –اقتصادی جهان سوم ، پیشین ،ص 217
از نظر اودانل این دولتها در واقع محصول ائتلاف سرمایه خارجی ، بورژوازی ملی ، نظامیان و بورکراتیکها ( اتحاد مثلث) علیه بحرانهای اقتصادی و سیاسی و علیه جنبشهای طبقات متوسط و پائین بودند.
بر طبق دیـــدگاه او دانــل نظامهای اقتداگرای دیوان سالار در مرحله اولیه تعمیق صنعت به شدت به کمکهای فنی و مالی خارجی نیازمندند. بنابراین چاره ای جز وابستگی به عوامل و سر مایه خارجی ندارند اما در مراحل بعدی که به تناست سیاست تعمیق صنعت میزان رشد اقتصادی بالا می رود ، این دولتها از خود مختاری بیشتری در مقابل سر مایه های خارجی بر خوردار می شوند. مدعی

نمایندگی منافع ملی می شوند و چه بسا برای تحکیم مشروعیت خود به تدریج به سمت بخشهای مردمی و طبقات سر کوب شده روی آوردند.بر عکس اگر این امر (سیاست تعمیق صنعت) با موفقیت همراه نباشد ، با فعال شدن بخشهای مردمی و چرخش بورژوازی به سمت آنها و همچنین حمایت بخشی از نظامیان از این نیروها دولت اقتدارگرا با استحاله و فروپاشی مواجه می گردد و تبدیل به نوعی پوپولیسم می شود .
بطور کلی امتیاز چنین تحلیلی این است که نشان می دهد چگونه توسعه سرمایه داری می تواند موجد رفتا رهای اقتدارگرایانه باشد و به نگرشی ( بدبینانه ولی معتبر ) بینجامد که آسیبهای وارده بر الگوی دموکراسی را چونان بحرانهایی که با انجام توسعه از بین نمی روند نمی پندارند.(1)
د: خاورمیانه و الگوی دولت رانتیر(2)

ویژگی های خاص فرهنگی ، اجتماعی کشورهای خاورمیانه ( بخصوص جوامع عرب)، همراه با در آمدهای سرشار نفتی توانائی الگوهایی که تاکنون بر شمردیم را در تبیین ساختار سیاسی و ماهیت دولت در این منطقه به چالش طلبیده است .فقدان هیچگونه جنبش مردمی مستمر و اصلاح طلبانه و نیز عدم گرایش این کشورها به سمت دموکراسی ، باعث شده است تا بسیاری از صاحب نظران و محققان به نقش در آمد ثابت نفتی به عنوان عامل تداوم بخش حکومت خودکامه واستبدادی دراین منطقه توجه نمایند (3)

1- برترانل-ل بدیع، ‘توسعه سیاسی‘ترجمه احمد نقیب زاده‘ پیشین ،ص 172
Rentire State-2
3- جیاکومو ، لو چیانی ، درآمد ثابت نفتی ، بحران مالی دولت وگرایش به دموکراسی ،فصلنامه خاور میانه ، سال دوم ، شماره دوم ، تایستان ، 1374،ص424 .

آدام اسمیت میان رانت و دیگر منابع درآمد مانند مزد و سود (1) تفاوت گذاشته است

.
بنظر وی رانت به شیوه ای متفاوت از دستمزدها و سود در ترکیب قیمت کالاها داخل می شود ، و دستمزدها و سود های بالا یا پائین سبب بالا رفتن قیمت می شود ، اما رانت بالا یا پائین مسبب قیمت بالاوپائین نیست بلکه نتیجه آنست(2)

بطور کلی زمانی که از رانت سخن می رود منظور در آمدی است که از مواهب طبیعی عاید گردد، بدین ترتیب میتوان دریافت که رانت در آمدی است که بدون تلاش بدست می آید و دربرابر مفاهیمی چون سود و مزد بکار می رود که نتیجه تلاش و فعالیت اقتصادی است.در تعریف دولت رانتی

ر گفته اند : هر دولتی که قسمت عمده در آمد خود را از منابع خارجی رانت دریافت کند دولت رانتیر نامیده می شود.برای تشخیص این امر آستانه 42% را در نظر گرفته شده است. بدین معنا که هر کشوری که 42% پائینتر از کل در آمدش از رانت خارجی باشد ، دولت رانتیر قلمداد می شود (3)

در یک دولت رانتیر تنها در صد بسیار کمی از نیروی کار درگیر تولید رانت می باشند .بنا براین اکثر افراد جامعه دریافت کننده یا توزیع کننده رانت ،هستند.
مطابق نظر مهدوی ویژگی متمایز کننده دولت رانتیر اینست که در امدهای نفتی که حکومت کشور تولید کننده و صادر کننده نفت دریافت می کند ، ارتباط بسیار ناچیزی با فرایندهای تولید در اقتصاد های داخلی آنها دارد ، بعبارت دیگر داده های اقتصاد داخلی به غیر از مواد خام اهمیت چندانی ندارد (4) اهمین رانتی که مستقیماْ به خزانه دولت ریخته می شود توسط نویسندگانی چون کاتوزیان ،فیلیپ راوکینز، کایرن چودری و حازم بیلادی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.اولین تاثیر عمده رانت بر روی دولت این است که استقلال آن را از جامعه افزایش می دهد و دولت به علت دارا بودن قدرت انحصاری در استفاده از رانت ، از آن برای حفظ و تداوم قدرت انحصاری خود استفاده می نماید.تاثیر دوم رانت برروی دولت

1-Wage ،و Profit
2-امیر محمد ، حاجی یوسفی،رانت ،دولت رانتیر ورانتیرسیم ، اطلاعات سیاسی واقتصادی ، سال دوازدهم ، شماره 5و6 بهمن واسفند ، 1376 ،ص3-152
3- امیر محمد ، حاجی یوسفی ، دولت ،نفت وتوسعه اقتصادی در ایران ،پیشن، ص 37
4-Mahdary, H. (1970)patterns and problems of Economic Deve lopmentm in Rentier states : The case of Iran (oxford university prss).p.p.

اینست که بواسطه وجود رانت ، توانایی و کار ویژه استخراجی و درباره توزیعی دولت تضعیف می شود. از لحاظ تاثیر رانت بر روابط دولت و جامعه نیز الگوی رانتیریسم می تواند با جلب همکاری نخبگان و گوههای حاکم در جامعه اغلب شکل پاتریمونیالیستی و یا نوپاتریمونیالیستی به خود بگیرد.بعبارت دیگر ارتباطات فامیلی و خانوادگی آشکارا اساس کار قرار می گیرد ،در عرصه

دیوانسالاری هم می توان از رشد حجیم دیوانسالاری و سازمان اداری رانتیر بعنوان یکی از تاثیرات رانت بر روابط دولت و جامعه یاد کرد(1)
از جنبه تاثیر بر اقتصادی نیز رانت باعث حاکم شدن نوعی روحیه رانتی(2) در کشور شود.
این روحیه ، یعنی کم ارزش شدن کار و کوشش و فعالیت اقتصادی باعث پیدایی وضعیتی می شود که چاتلوس آنرا اقتصاد چرخشی (3) نامیده است.
وی این اصطلاح را درمقابل اصطلاح اقتصاد تولیدی بکار می برد . دولت رانتی بعلت منابع رانتی که در اختیار دارد تلاش می کند تا از طریق توزیع رانت به کسب مشروعیت پرداخته و در نتیجه به دنبال این نیست که استقلال نسبی جامعه مدنی (یعنی افزایش آزادیها و مشارکت سیاسی ) را افزایش دهد . چنانکه « ببلاوی » می گوید : سیاست در جوامع تحت کنترل دولت رانتیر ناپدید

می گردد ، نه تنها چونان موضوعی برای بحث جدی بلکه حتی به شکل غیر رسمی و در خفا نیز مطرح نمی شود.این غیر سیاسی شدن باعث می شود تا جامعه مدنی از هر نوع ادعا نسبت به دولت دست بر دارد زیرا جامعه برای تاثیر گذاری بر سیاست قدرتی در خود نمی بیند ، این استقلال دولت از جامعه مدنی ریشه در آمدهای عظیم نفتی دارد چنانکه لوچیانی م ینویسد : دولت رانتیر می تواند در میان اهداف خود هدف توسعه کشوررا نیزدر نظر گیرد،اما معمولا چنین نیست ، زیرا توسعه پیش شرط حیات و بقای دولت رانتیر نمی باشد.
بنابراین دولت رانتیر وابسته به مالیات نیست و نتیجه مستقیم آن (استقلال) اینست که دولت نیازی نمی بیند تا پاسخگوی جامعه باشد.عبارت مشهور بدون نمایندگی و حکومت دمکراسی ، نباید از جامعه مالیاتی گرفته شود ، در دولت رانتیر وارونه گشته و تبدیل به عبارت بدون اخذ مالیات ، نمایندگی و حکومت دموکراسی نیز ضروری نیست ، می گردد.

1- امیر محمد ، حاجی یوسفی ، دولت ،نفت وتوسعه اقتصادی در ایران ،پیشن، ،صص 40-39

Rentire Mentalit-2

Circularation Economy-3
بنابراین چنین بنظر می رسد این دولتها تنها درصورتیکه با بحران مالی مواجه گردند و به نحوی مجبور به اخذ مالیات از جامعه شوند یا نیازمند مشارکت اقتصادی آن شوند دمکراسی به مساله فوری و جدی مبدل می گردد.
بطور کلی هدف از نظریاتی که تا اینجا مورد بررسی قرار گرفت ، ارائه یک چهار چوب نظری ، مفهومی جهت آشنائی و نیز تبیین و توضیح هر چه بیشتر ماهیت دولت و سیاست در جهان سوم بود.

گفتار سوم
مباحث نظری ومفهومی اطلاعات وفناوری اطلاعات

الف : اطلاعات

اطلاعات یعنی اطلاعات خام یا داده ها ی پرورده شده ای که شکل و ساختار دارد به عبارتی سازمان یافته است .واژه Information از فعل لاتین Informo وinformare به معنی شکل دادن به چیزی است . واژه Information از نظر علم بیان ساخت بخشیدن به توده یا ماده نامنظم را تداعی میکند.ساخت بخشیدنی که به ماده بدون حیات و نامربوط معنی و حیات بدهد (1)

اطلاعات نهاده های ملموسی یا غیر ملموسی هستند که عدم اطمینان ما را در باره یک حالت یا یک رخداد کاهش می دهد . (2)
اطلاعات ، داده های پردازش شده ای است که برای دریافت کننده معنی دار بوده و ارزش واقعی آن در تصمیمات جاری و آتی مشاهده می شود. (3)
اطلاعات نتیجه ای از تجزیه و تحلیل ، دستکاری و ارائه متفکرانه داده ها به شکلی هست که قدرت تصمیم گیری را افزایش خواهد داد.(4)
اطلاعات عبارت است از عاملی مفهومی که ساختار و آرایشی خاص دارد و در رفتار عمومی سیستم و تعامل ان با محیط خارج و داخل ایجاد تشخص و وحدت می کند . بر خی از اطلاعات به عنوان آنترپی منفی یا د کرده اند . این صاحب نظران بر این باورند که وجود اطلاعات ، ار افزایش آنتروپی مثبت که در هم ریزنده و نا متعادل کننده سیستم است جلوگیری
می کند. به دلیل چنین نقشی، اطلاعات عمر خاصی دارند و از نظر استفاده کنندگان مختلف دارای ارزش های نسبی براساس موقعیت ها هستند .(5)
الف-1- : ضرورت اطلاعات
اطلاعات می تواند فرایند تصمیم گیری را د ر مورد ساختار ، فن آوری و نوع آوری متحول نماید .و همچنین اطلاعات همانند یک رگ حیاتی برای دولت ها است دولت ها را باید به گونهای طرح ریزی کرد تا بتوان اطلاعات کافی و صحیح به مدیران ارائه نمود .ولی پیش از پرداختن به طرح سازمانی ،دولت ها و فن اوری باید مفهوم اطلاعات را درک کرد . (6)

1-رضائیان، همان ،ص 23

2)Lucas JR,Henry,information systems: Concepts for Management ,Mc Graw Hill , Singapore , 1990,p 28
3)David ,G.B & M,olsan,Management Information systems ,2and ,Mc Graw Hill ,USA,1985 ,p.6
4)Long,Ibid,P.10
5- غلامرضا،خاکی، سیستم های اطلاعاتی برای مدیران بیمارستان ، تدبیر شماره 63 ، تیر ماه 1375، ص 21
6-دفت، ریچارد آل،تئوری و طراحی ساختار ،ترجمه : علی پارسائیان و محمد اعرابی ، دفتر پژوهش های فرهنگی ، ج 2 ، تهران -1377 ، ص 571 .
الف-2- : ارزش اطلاعات

با توجه به فرایند تصمیم گیری می توان نتیجه گرفت که اطلاعات نقش تعیین کننده و موثری در تصمیم گیری دارد این موضوع را به این ترتیب نیز می توان مطرح کرد .که ارزش اطلاعات به موارد زیر بستگی دارد :
1 توسط چه کسی مورد استفاده قرار می گیرد ؟
2 در چه زمانی مورد استفاده قرار می گیرد .؟
3 در چه موقعیتی مورد استفاده قرار می گیرد.

با این مفهوم اطلاعات نیز مانند هر کالای دیگری در اقتصاد برای افراد مختلف ، در زمان ها ی مختلف و موقعیت های متفاوت با توجه به ویژگی هایی که دارد ، ارزش خاصی خواهد داشت . لذا ، این ویژگی اطلاعات است که ارزش آن را برای افراد مختلف تعیین می کند. بدین لحاظ ” Senn ” معتقد است که ارزش اطلاعات در هر پیام ، منسوب به ارزشی است که ان (پیام )بر کل اطلاعات یا دانش افراد می افزاید. (1)

الف-3- : معیار ها ی مفید بودن اطلاعات

کیفیت اطلاعات (Information Quality )
هرچه اطلاعات صحیح تر باشد کیفیت آن بیشتر است و مدیران مطمئن تر می توانند در تصمیم گیری بر آن تکیه کنند.البته کیفیت ، بیشتر به هزینه بالاتری برای جمع آوری اطلاعات است .
به موقع بودن اطلاعات (Information Timeliness):
ب رای کنترل موثر، اقدام اصلاحی باید قبل از اینکه انحراف از برنامه با استاندارد بیشتر گردد ، انجام پذیرد . بنابراین اطلاعات فراهم شده توسط یک سیستم اطلاعاتی باید به دست شخص مناسب ، در زمان مقتضی ، برای اقدام برسد.
میزان (کمیت)اطلاعات (Information quantity):
مدیران به سختی می تواننند تصمیمات صحیح و به موقعی ، بدون داشتن اطلاعات کافی اتخاذ کنند مدیران اغلب با اطلاعات غیر مفید و نا مربوط اشباع می شوند و چنانچه اطلاعاتی بیش از آنچه که بتوانند از ان استفاده موثر بنمایند بدستشان برسد ، احتمالا از ان

1- سید ضیاء الدین ، قاضی زاده فرد، اطلاعات : مفاهیم ، چرخه ، ارزش ، ویژگی ها ، طبقه بندی و انواع آن .دانش مدیریت ،سال دهم ، شماره 8-37 ،تابستان و پائیز 1376 –صص6-115 .
اطلاعات چشم پوشی می کنند در این رابطه مجله ” Industryweek” می نویسند ‹‹داده ، چالش سازمانی قرن آتی (قرن 21) است ، موفقیت رقابتی و حتی بقای سازمان به توانایی تبدیل سریع داده ها به اطلاعات با مفهوم و قابل درک بستگی دارد››.

مربوط بودن اطلاعات (Information Revolance ):

اطلاعاتی که به دست مدیران دولتی می رسد باید با مسئولیت ها و وظایف انها درار تباط باشد . (1)

الف-4- : سازماندهی اطلاعات:
اطلاعات ، مادامی که مرتب و سازمان یافته نباشد، هنوز داده به حساب می آید . داده ها برای اینکه هدفمند شوند باید متشکل ،مرتب و سازمان یافته باشند . بنابراین اصلا روشن نیست که انواع خاصی از اطلاعات ، در چه شکلی معنا دار است و بخصوص در چه فرمی از سازمان ، و برای چه شغل خاصی ، معنا دار خواهد بود . و همین اطلاعات ممکن است برای اهداف و مقاصد متفاوت ، سازمان دهی و ترتیب متفاوتی را داشته باشد (2)
حالا پس ازشناخت اطلاعات و درک ان بحث فن آوری اطلاعات را شروع می کنیم .
الف-5- : مشخصات عصر اطلاعات
شش ویژگی قابل تمییز عصر اطلاعات از اعصار پیشین عبارتند از :
1 جامعه ای مبتنی بر اطلاعات ظهور یافته است
2 وابستگی شرکت های تجاری به فن آوری اطلاعات ، جهت کاری که انجام می دهند .
3 فرایندهای کار جهت افزایش بهره وری تغییر یافته اند .
4 فن آوری اطلاعات ابزاری را برای تفکر مجدد ،یا مهندسی مجدد ،در زمینه فرایند های مرسوم کسب و کار فراهم آورده است.
5 موفقیت در کسب و کار به مقدار زیادی با اثر بخشی فن اوری اطلاعاتی مورد استفاده ، تعیین می شود .
6 فن آوری اطلاعات در بسیاری از محصولات و خدمات مورد استفاده قرار می گیرد . (1)

1- علی ، یزدان ، سیستم های اطلاعاتی ،تدبیر ، شماره 97 ، آبان 1378 ص 89
2- پیتر اف، دراکر، چالش های مدیریت در سده 21 ، ترجمه : محمود طلوع ،تهران:موسسه خدمات فرهنگی رسا ،1378 ،صص 8-157
الف-6- : عصر اطلاعات عصر دگرگونی ها

چرخه دگرگونی همواره تند امروزی ، بی تردید در گذشته سابقه نداشته است . دگرگونی ، امروزه سریعتر ،غیر معمول تر و اساسی تر از هر زمان دیگری در گذشته است .برخورد های تکنولوژیکی و فشار های رقابتی و فرهنگی ،گردابی را بوجود آورده اند که در قلب این گرداب ،مدیریت ، خلاقیت ، واکنش در برابر دگرگونی و صدمه دیدن آن قرار گرفته است . سه محرک عمده یعنی فن آوری و بویژه فن آوری اطلاعات ، تغییر نقش دولت در اقتصاد و جهانی شدن عواملی هستند که سرعت دگرگونی ها را بیشتر کرده و می کنند .(2)

درعصر حاضر دولت ها باید با شجاعت تمام خود را متحول کنند .چرا که بدلیل توسعه فوق العاده فن آوری ، اطلاعات و ارتباطات سازمان ها امروزه شاهد تغییرات دگرگونی اساسی و شدیددرمحیط خود هستند .تغییراتی که بر خلاف گذشته در راستای روند گذشته و حال نیست (3)
درحال حاضر در سراسر دنیا ساختار تجارت ، متاثر از کاربری اطلاعات بشدت تغییر یافته است و ورود به صحنه رقابت جهانی ، نیازمند دارا بودن سیستم های بهینه اطلاعاتی ،ارتباطی بین المللی است که به دولت هاکمک می کند بتواند امکان ترکیب منابع مختلف را فراهم آورده و تغییرات

استراتژیک عمده ای را در درون خود به وجود اورد. پویا شدن اقتصاد جهانی مفاهیم سنتی سابق یعنی زمان ، رقابت و حدود جغرافیایی را دستخوش تغییر کرده است . نگرش جدیدی که پیش روست ، می رساند که خواسته ها ی اقتصاد پویا ،مستلزم ایجاد ساختار های جدید اجتماعی ، سبک های جدید مدیریتی و رهیافت های نوین در خلاقیت های دولتی است. اینها همگی ناشی از سیل عظیم تولید و گردش اطلاعات در عصر حاضر است . (4)

1)Ibid,PP 6-7
2- جیمز و نیتین نوریا چمپی ، ، با شتاب به پیش ،ترجمه، محمود طلوع مکانیک تهران :انتشارات رسا ،1377-ص 5
3-همان
4- فرشید ،محمد نژاد ،تکنولوژی اطلاعات و مهندسی مجدد منابع انسانی ، تدبیر ،شماره 94 ، مرداد 1378 ، صص 40-39

ب : فن آوری اطلاعات

از فن آوری اطلاعات تعاریف متعددی شده است که در ذیل تعدادی از انها را متذکر می شویم اداره صنایع و بازرگانی انگلستان فن آوری را اینگونه تعریف می کند : تحصیل ، پردازش ، نگه داری ، و توزیع اطلاعات صوتی ،تصویری، نوشتاری و عددی توسط یک دستگاه میکرو الکترونیکی محاسباتی و اطلاع رسانی .(1)
فن آوری اطلاعاتی در تعریف محدودش ، به بعد فنی یک سیستم اطلاعاتی اطلاق می شود.که سخت افزار ، نرم افزار ، پایگاه داده ها و شبکه ها و دیگر دستگاه های جانبی را در بر می گیرد. فن آوری اطلاعاتی می توان به عنوان زیر سیستم یک سیستم اطلاعاتی در نظر گرفته شود .بعضی مواقع اصطلاح فن آوری اطلاعاتی مترادف با سیستم اطلاعاتی یا حتی در تعریفی جامع به مجموعه ای شامل مجموعه ای از چندین سیستم اطلاعاتی ، کاربران و مدیریت یک سازمان اطلاق می شود. (2)

فن آوری اطلاعات یا IT در تعریف محدودش به سخت افزار و نرم افزار های کامپیوتری و به مشخصات فیزیکی IT مانند الکترونیک ، دیجیتال ، چاپگر، ارتباطات از راه دور ، پردازشگر ها و ; مربوط می شود .در تعریف جامع فن آوری ارتباطات به چگونگی استفاده از تجهیزات مربوط می شود یعنی کاربرد فن آوری برای فرایند ها ی تجاری ، اداری ،جمع اوری داده ها و تولید اطلاعاتی که برای مدیران دولت با ارزش است . (3)

فن آوری اطلاعات به اقلام و توانائی های بسیار متنوعی اطلاق می شود که درایجاد (تولید)، ذخیره و توزیع داده و اطلاعات بعلاوه در ایجاد دانش مورد استفاده قرار می گیرد و سه جزء اصلی آن کامپیوتر ها ، شبکه های ارتباطی و معلومات خاص (Know-how) می باشد (4)

1- کل،جی ای ،تئوریها و فرایند مدیریت ، ترجمه : سهراب خلیلی شورینی ، انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی ، تهران ،1376 ،ص 406
2)Turban,Efraim & Others,Information Techlology for Management ,john Wiley &sons Inc ,USA,2nd ed ,1999,p 19

3)Daniels ,n.carolina, Information Techlology:The Mangegement Challeng,Addison Wesley Inc,USA,1994,p 12
4)senn,Ibid ,p12
فن آوری اطلاعات را می توان بعنوان فن آوریهای محاسباتی و ارتباطات راه دور که امکانات خود کار استفاده از اطلاعات را فراهم می کند ،تعریف کرد.بااین تعریف IT بیانگر تجهیزات به معنای سخت افزار و نرم افزار قابل لمس می باشد (1)
اصطلاح فن آوری اطلاعاتی برای توصیف فن آوریهایی بکار می رود که ما را در ضبط ،ذخیره سازی ، پردازش ، بازیابی انتقال و دریافت اطلاعات یاری می کند.این اصطلاح فن آوریهای نوین مانند کامپیوتر ، انتقال از طریق فکس ، میکرو گرافها ، ارتباطات از راه دور ، میکروالکترونیکها و همچنین فن آوریهای قدیمی تر نظیر سیستم های بازرگانی اسناد ، ماشین های محاسباتی مکانیکی ،چاپ و حکاکی را در بر می گیرد. (2)

ب-1- : اجزاء فن آوری اطلاعات

فن آوری اطلاعات در برگیرنده سه جزء اصلی است که عبارتند از :
1-کامپیوتر ها 2- شبکه های ارتباطی 3-معلومات خاص
ترکیب این اجزاء به روش های معین ، فرصتهای مفید و سودمندی را بوجود می آورد. (3)

ب-1-1- : کامپیوتر :
از نظر لغوی کامپیوتر از کلمه انگلیسی Compute به معنی حساب و محاسبه کردن گرفته شده و با افزودن r به معنی محاسبه کننده به کار رفته است . در اصطلاح ، کامپیوتر وسیله محاسباتی الکترونیکی است که کلیه عملیات محاسباتی رابا سرعت زیاد ، هزینه کم و دقت بالایی انجام می دهد.(5)
در تعریفی دیگر یک کامپیوتر یک سیستم الکترونیکی است که می تواند برای دریافت ، پردازش ، ذخیره سازی و نمایش داده ها و اطلاعات مورد استفاده قرارگیرد .(6)

1)هیکز، ریچارد ،باز آفرینی دولت در عصر اطلاعات ، ترجمه :محمد ابویی اردکان ، نمایه پژوهش ، سال چهارم ، شماره 15 ،پائیز 1379 –ص 80
2)بهان ، کیت و دیانا هولمز، آشنایی با تکنولوژی اطلاعات ، ترجمه ‘ مجید آذرخش و جعفر مهرداد ،انتشارات سمت ، تهران ،1375 ، ص 5
3)senn,Ibid,p 14
5-کشتکار ملکی ، حبیب ا; ، کاربرد کامپیوتر در مدیریت و حسابداری، انتشارات سمت ، تهران ،1379 ، صص 8-7 .
6)senn,Ibid,p 15
انواع کامپیوتر ها :
1-1-1-: ریز کامپیوتر ها :

ریز کامپیوتر ها که گاهی بانام کامپیوتر های شخصی نیز معرفی می شوند در ابتدا به مثابه ماشین ها ی تک کاربر طراحی شده بودند .اما امروزه تغییرات سریع این دسته از کامپیوتر ها استفاده از انواع دیگر کامپیو.تر ها را تحت تاثیر قرار داده است. بطوری که مردم به استفاده از ریز کامپیوتر ها خیلی بیشتر از کامپیوتر های بزرگ و متوسط علاقه نشان می دهند. از ریز کامپیوتر ها می توان بطور مستقل استفاده و با آنها شبکه محلی ایجاد کرد.این کامپیوتر ها به عنوان یک ایستگاه کاری قابل بهره برداری هستند.تنوع تغییرات در ریز کامپیوتر ها خیلی سریع تر از سایر طبقات کامپیوتری اتفاق می افتد . امروزه ریز کامپیوتر ها در شکلهای گوناگون و با ویژگی های فراوانی به بازار عرضه می شوند. (1) مانند ریز کامپیوتر های چندین کاناله (2)،کامپیوتر های قابل حمل (3) و ;.
ب-1-1-2- :کامپیوتر های متوسط:
این دسته از کامپیوتر ها به عنوان کامپیوتر مرکزی تولید شدند و کاربران متعددی از طریق ترمینال به کامپیوتر مرکزی وصل می شوند که استفاده گوناگونی دارند.در این کامپیوتر ها نخست محدودیت ارتباطی وجود داشت ولی امروزه می توان بیش از 300 ترمینال با تنوع کاربردی به انها ارتباط داد ، این دسته از کامپیوتر ها با طبقات مختلف کامپیوتر ها ارتباط شبکه ای دارند و به یکدیگر سرویس می دهند .
1-3: کامپیوتر های بزرگ :
بزرگترین کامپیوتر ها ی تهیه شده با اهداف عمومی با ظرفیت حافظه های اصلی از 5 تا 500 مگا بایت هستند . قیمت این دسته از کامپیوتر ها از 2 تا 12 میلیون دلار است. کامپیوتر ها ی بزرگ همزمان به هزاران ترمینال ارتباطی در محیط های نرم افزاری سرویس می دهند .

ب-1-1-3- : ابر کامپیوتر ها:
بزرگترین نوع کامپیوتر ها ی تولید شده بانام ابر کامپیوتر ها معروفند که با سرعت ، ظرفیت و کارایی بسیار زیادی داده ها را بصورت موازی پردازش می کنند.
سخت افزار و نرم افزار :
کامپیوتر ها و اجزاء مرتبط آنها –از قبیل مانیتور ها ، چاپگر ها ، صفحه کلید دیگر

1-کشتارملکی ،پیشین ، صص 7-8
2)multichannel computers
3)notebook,portable,laptop,palmtop &penbased laptop computers

دستگاههای جانبی ،سخت افزار نامیده می شوند . سخت افزرار به خودی خود نمی تواند کاری انجام دهد بلکه هر جز (قسمت ) بایستی به یک بر نامه شامل ، دستوراتی که به کامپیوتر می گویند چگونه یک وظیفه خاص یا مجموعه ای از وظایف را انجام دهند مجهز شده باشد. نر م افزار به دستوراتی اطلاق می شود که سخت افزار را اداره می کند. کامپیوتر به درستی وظایفش را انجام نخواهد داد مگر اینکه بدرستی برنامه نویسی شده باشد – یعنی نرم افزار برای تمام قسمت ها درست ، صحیح و کامل باشد.(1)

ب-1-2- : .شبکه های ارتباطی:

یک قسمت اصلی از فن آوری اطلاعات ، ارتباطات ، یعنی ارسال و دریافت داده ها و اطلاعات از طریق یک شبکه ارتباطی است . یک شبکه ارتباطی در بر گیرنده مجموعه ای از ایستگاهها در مکانهای مختلف است که از طریق دستگاههای واسطه ای به هم مرتبط شده اند . این دستگاهها مردم را قادر می سازند تا داده ها ی اطلاعات را ارسال و دریافت دارند.
سیم ها و کابل های تلفن واسطه های ارتباطی متداول هستند.ارتباطات داده ای عبارت است از انتقال داده ها و اطلاعات از طریق یک واسطه ارتباطی. شبکه های ارتباطی د ر محصولات و خدمات بعلاوه در زندگی شخصی ما انقلابی راپدید آورده اند. شبکه های عمومی مانند مینی تل ، کامپو سرور ، اینترنت و شبکه گسترده جهانی (www) به اشخاص این اجازه را می دهد که بصورت الکترونیکی ، با دیگران از طریق کامپیوتر های شخصی ارتباط برقرار کنند.

ب-1-3- : معلومات خاص
فن آوری اطلاعات به خوبی معلومات خاص کاربرانش است. به عبارت دیگر افراد بایستی معلومات خاصی برای استفاده و منتفع شدن از فرصتهایی که این فن آوری ایجاد کرده ، داشته باشد .
معلومات خاص فن آوری اطلاعات (IT) شامل :
• آشنایی باابزار فن آوری اطلاعات (IT)
• بدست آوردن مهارتهای مورد نیاز برای استفاده از این ابزار .

1)senn,Ibid, p 18

• توافق نظر در زمینه فن آوری اطلاعات ، هنگام استفاده از ان جهت حل یک مشکل یا برای بدست اوردن سود از یک فرصت است. (1)

چ : وظایف فن آوری اطلاعات :

فن آوری اطلاعات واقعا چه کارهایی می تواند انجام دهد ؟. فن آوری اطلاعات (IT)می تواند شش وظیفه زیر را انجام دهد .
دریافت ، پردازش ،ایجاد ،ذخیره ،بازیابی و انتقال اطلاعات .
1-دریافت(capture):
گردآوری جزئیات تفصیلی فعالیتها در اغلب موارد مفید است.این فرایند که دریافت داده ها نامیده می شود. هنگامی که معتقدیم داده ها در اینده مفید خواهند بود ، انجام می پذیرد.
2-پردازش(Data processing):
فعالیتی است که اغلب باخود کامپیوتر مرتبط است ومعمولا هدف افراد و سازمانها از خرید کامپیو.تر پردازش اطلاعات است . وظیفه پردازش مستلزم تغییر شکل ، تجزیه و تحلیل ، محاسبه و ترکیب تمام شکل های داده یا اطلاعات است ، یکی از اولین کاربردهای تجاری کامپیوتر ، پردازش داده ها(Data Processing) بود که بر روی دریافت داده ها و تبدیل آنها به اطلاعات تمرکز داشت . پردازش اطلاعات (Information Processing)به تبدیل هر نوع اطلاعات به نوع متفاوتی از

اطلاعاتات اطلاق می شود . متن ها (گزارشات ،مراسلات )،صداها(صدای انسان ،موسیقی و آهنگ )و تصاویر(اطلاعات بصری از قبیل نقشه ها ،نمودار ها ، نقاشی ها و نقاشی های متحرک )همه می تواند پردازش شود .سیستم های چند رسانه ای (Multimedia systems) که نوعی از سیستم های پردازش اطلاعات هستند اخیرا مورد توجه قرار گرفته اند . انواع دیگر پردازش عبارتند از :
واژه پردازی (word Processing): ایجاد اسناد مبتنی بر متن شامل گزارشات ، خبر نامه ها و مراسلات .سیستم های واژه پردازی به افراد اجازه می دهد تا داده ها ، متون و تصاویر را وارد کامپیوتر کنند و آنها را بصورت جذاب و سودمند تغییر دهند .
پردازش تصویر(image Processing): تبدیل اطلاعات بصری (نمودار ها ، نقاشی ها و عکس ها

)بصورتی که بتواننند داخل سیستم کامپیوتری مورد استفاده قرار گیرند یا بین افراد و دیگر کامپیوتر ها انتقال یابد

1)IBID,P 20

پردازش صدا (voice Processing): عبارت است از : تغییر و ارسال اطلاعات صوتی
3ایجاد(Generation):
فن آوری اطلاعات مکررا مورد استفاده قرار می گیرد تا از طریق پردازش ، اطلاعاتی را ایجاد نماید . ایجاد اطلاعات به ساماندهی داده ها و اطلاعات به شکل مفید، خواه متن و صدا و خواه تصاویر بصری ، اطلاق می شود .
4ذخیره سازی (storage):
ذخیره سازی ، کامپیوتر را قادر می سازد تا داده ها و اطلاعات را جهت استفاده در آینده ،در خود نگه دارد ، داده ها و اطلاعات ذیره شده بر روی یک واسطه ذخیره سازی (برای مثال ،دیسک مغناطیسی ، یا CD-Rom) قرار میگیرد و کامپیوتر می تواندبه هنگام نیاز آن را بخواند .
5بازیابی(Retrieval) :
فرایندی که طی ان یک کامپیوتر ، داده ها و اطلاعات ذخیره شده را برای پردازش مجدد یا برای انتقال به یک کاربر دیگر مشخص و کپی می کند .
ارسال داده ها و اطلاعات از یک مکان به مکان دیگر انتقال نامیده می شود(Transmission). شبکه های ارتباطی جدید ما را قادر می سازد اطلاعات را در یک لحظه به سراسر جهان ارسال کنیم . دو شکل متفاوت برای انتقال اطلاعات وجود دارد :
• پست الکترونیکی(e-mail /Electronic mail): عبارت است از پذیرش ، ذخیره سازی و انتقال پیام های متنی و تصویری میان کاربران یک سیستم کامپیوتری .
• پیام صوتی (voice messaging): صورتی از پذیرش صدا که فرستنده پیام صوتی اش را از طریق گوشی تلفن وارد می کند ، اطلاعات صوتی انتقال می یابد، ذخیره می شود و بوسیله گیرنده بازیابی می شود (1).

ج-1- : فواید فن آوری اطلاعات
کامپیوتر های متصل به هم از طریق سیستم های ارتباطی 4 فایده اساسی برای کاربران ایجاد می کنند : سرعت ، ثبات ، دقت و قابلیت اعتماد .

1-سرعت(Speed):
کامپیوتر ها هر عملی را در کسری از ثانیه انجام می دهند .آنها بسیار سریعتر ااز

Senn,Ibid,pp 21-4

انسان هستند و می توانند حساب های پیچیده ، بازیابی اطلاعات ذخیره شده ، انتقال اطلاعات از یک مکان به مکان دیگر و ; را در یک لحظه انجام دهند .
2-ثبات (Consistency):
اغلب انسان ها به سختی کارشان را تکرار می کنند و.در واقع انجام یکباره بعضی کارها ابدا به سختی انجام کار به شکل یکنواخت نیست. برتری کامپیوتر(نسبت به انسان ) در تکرار پیوسته کارهاست. کامپیوتر قادر است در هر زمان، فعالیت ها را به شکل یکنواخت انجام دهد .

3-دقت(precision):
علاوه بر سرعت و ثبات ، کامپیوتر ها بی نهایت دقیق هستند .آنها می توانند تفاوت های بسیار جزئی را که انسان ها نمی توانند مشاهده کنند ،آشکار نمایند .توانایی کامپیوتر در کنترل کوچک ترین اختلافات منجر به دقت می شود.
4-قابلیت اعتماد(Reliability):
سرعت ،ثبات و دقت منجر به قابلیت اعتماد می شود . هنگامی که با سرعت ، پیئسته و با یک رویه یکسان پیروی می شود می توان انتظار نتایج مورد اعتماد را داشت یعنی می توان انتظار داشت که به صورت نتایج مشابهی را به وجود آورد .بطور کلی کامپیوتر ها قابلیت اعتماد بالائی دارند .همچنین شبکه های ارتباطی خیلی قابل اعتماد هستند و معمولا در موقع نیاز در دسترس اند(1).

1Senn,Ibid,pp 27-8

گفتار چهارم
مباحث نظری ومفهومی دولت الکترونیک

مقدمه :

دولت
واژه دولت (State) از ریشه لاتینی(Stare) به معنی ایستادن و به صورت دقیق تر از واژه (Status) به معنی واضح مستقر و پا بر جا گرفته شده است.(1)
لذا مجموعه معانی مندرج در مفهوم مقام و جایگاه (Stats) هم به وضعیت به طور کلی ، هم به نفس ثبات و تداوم و هم به لوازم استقرار وضعیت دلالت دارد . لذا اگر نظم لازمه ثبات و استمرار لازمه رفاه حال عامه است رابطه بین مفهوم (Stats) و رفاه عامه توسط دولت بوجود می آید
همه اینها سوالاتی است که به ماهیت دولت بر می گردد . در تعریف دولت آمده است : ” دولت به عنوان قدرت سازمان یافته ، شکل بندی اجتماعی هم این پدیده را در بافت و قالب خاص قرار می دهد و هم به آن سامان می بخشد (2)

وقتی از کلمه دولت سخن گفته می شود متبادر از آن در ذهن عمومی ، همان حکومت کنندگان هستند که در مقابل حکومت شوندگان قرار می گیرند . پدیده دولت مفهومی وابسته به پدید ه قدرت در یک جامعه می باشد . در تعریف دیگر از دولت آمده :” گروه انسانی که در درون چهار چوب قضایی معین با هم تشکیل جامعه ای سیاسی می دهند که در آن قدرت متعالی و بر تر بر کلیه اعضاء و گروههــــای اجتماعی وابسته به آن جامعه اعمال می شود و تشکیلات معینی اعمال حاکمیت و حفظ نظم عمومی را بر عهده داشته باشد دولت را تجسم می بخشد (3)

همانطور که در بالا توضیح داده شد آنچه که ازآن دولت الکترونیک یاد می شود از نظر لغوی ومفهومی صحیح نیست .بلکه باید حکومت الکترونیک گفته شود لیکن به دلیل اینکه واژه دولت الکترونیک بطرز وسیعی مصطلح گردیده ودر قوانین ودستورالعمل های دولت نیز این اصطلاح به کارگرفته شده است بنابراین مانیز ناچارا دراین پژوهش از همین اصطلاح استفاده می کنیم لذا تاکید می نمایم در تمام مراحل این پایان نامه هر جا نام دولت الکترونیک آمده است مراداز آن مفهوم حکومت الکترونیک است

1 اندرو ونیسنت ، نظریه های دولت،ترجمه دکتر حسین بشریه ، تهران :نشر نی ، 1376 ، ص 36
2 نیرا چاندوک ،جامعه مدنی و دولت ، ترجمه فریدون فاطمی و وحید بزرگی ، تهران،نشر مرکز ، 1377 ، ص 1
3 ابوالفضل ،قاضی ، گفتار ها ی در حقوق عمومی ،تهران : نشر دادگستر ، 1375 ، ص 15

تعاریف و مفاهیم دولت الکترونیک
با توجه به مطالب ارائه شده در مقدمه تعاریف مختلفی برای دولت الکترونیکی بیان شده از بین این تعاریف و مفاهیم به برخی از آنها که بیشتر کاربردی تراست اشاره می شود
1=دولت الکترونیکی شیوه ای برای دولتها به منظور استفاده از فن آوری جدید می باشد که به افراد، تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی ،اصلاح کیفیت خدمات و ارائه فرصتهای کسترده تر برای شرکت در فرآیندها و نهادهای مردم سالار را اعطا می کند

2=دولت الکترونیک :مفهوم دولت الکترونیک یعنی استفاده سهل و آسان از فناوری اطلاعات به منظور توزیع خدمات دولتی بصورت مستقیم به مشتری ،به صورت 24ساعته و 7روز هفته می باشد

در ادامه تعاریف از دید چند کشور و مرجع بین المللی مورد بررسی قرار می گیرد.
‹‹ اداره خدمات عمومی آمریکا ›› در مورد الکترونیکی می گوید :
‹‹ دولت الکترونیکی به مفهوم بهبود مستمر ارائه خدمات و حضور دائم و انجام امور اداری با استفاده از فناوری های نوین جهت برقراری ارتباطات داخلی و خارجی می باشد .در دولت الکترونیکی به جای اینکه امور اداری بوسیله شخص به صورت حضوریو یا تلفنی در ساعات اداری انجام گردد با استفاده از امکانات اینترنت تهیه کالا ارائه خدمات

و دستیابی به اطلاعات به صورت شبانه روزی و در کل ایام هفته امکان پذیر است .››3
دولت کانادا که از پیشتازان دولت الکترونیکی به شمار می رود عقیده دارد که :
‹‹ دولت الکترونیکی ، یک دولت دیجیتالی بدون دیوار است ، دولت الکترونیکی سازمانی مجازی است که خدمات دولتی رابه صورت Online به مشتریان یا متقاضیان ارائه می دهد و موجب مشارکت آنها در فعالیت های سیاسی می گردد.››4
دولت سنگاپور ، دولت الکترونیکی را به صورت زیر تعریف می نماید:
‹‹ دولت الکترونیکی ترکیب فناوری اطلاعات با فعالیت ها و فرایند ها ی دولتی در جهت بهبود فرایند های ارائه خدمات دولتی برای شهروندان ، نهاد ها و بخش های مختلمی باشد. دولت الکترونیکی به مفهوم کامپیوتری کردن خدمات اجتماعی به صورت یک مرحله ای و بدون توقف می باشد که دسترسی آسان به دولت به صورت Online را در بر خواهد داشت.به گونه ای که ارائه خدمات از مرز های سنگاپور فراتر رفته و بتوان به همه شهروندان سنگاپور ، خدمات مورد نیاز شان راارائه نمود.››5

1-http.gov.sg/
2-http://www.worldbank.com/e-gov/defintion.htm.
3.Darl M. West
4-Kellielunny,GovernmentEXecutiveMagazine.19May2000
5-http://www.MPO-fr.gov.ir/cm52/email.uspid=20
( 5)هفته نامه عصر ارتباطات سی اردیبهشت 1385 –www.persintel.com
دیدگاه بانک جهانی نیز در مورد دولت الکترونیکی به صورت زیر است :
• ‹‹ دولت الکترونیکی به کاربرد فناوری اطلاعات در سازمان های دولتی گفته میشود که توانایی ایجاد تغییر در نحوه ارنباط با شهروندان ، بخش تجاری و دیگر بخشهای دولتی وجود دارد و از این فناوری می توان در ابعاد مختلفی مانند ارائه بهتر خدمات دولت به شهروندان ، بهبود بخشیدن به چگونگی ارتباط با بخش تجاری ، توانمند نمودن شهروندان از طریق دسترسی آنها به اطلاعات و مدیریت کارای دولت ، استفاده نمود.››1

دارل ام وست 2 از دانشگاه براون عنوان می کند :
‹‹ دولت الکترونیکی ارائه Online اطلاعات ، داده ها و خدمات دولتی از طریق اینترنت یا دیگر تجهیزات دیجیتالی است .››3
همانگونه که ملاحضه می شود ، ریشه تمام این تعاریف از کابرد فناوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی در دولت و انجام فرایندهای دولتی و تعاملات دولت نشاْت می گیرد و تفاوت انها در اینست که در هر یک روی ویژگی خاص از دولت الکترونیکی تمرکز و تاکید بیشتری شده است.

.HYPERLINK: 1. http://WWW.eslahate.org

2-US General Accounting office Electronic Government,statement of david Mcclare,22may
3-http://www.Pco.bcp.gc.ca/clersp-me/adm-forum-2000-e.htm4

فصل سوم

تاریخچه سیر توسعه اطلاعات در جهان

گفتاراول
( تاریخچه )

الف : تاریخچه

بشر به دنیایی گام نهاده است که آگاهی در او، سر آغاز آزادی و رهایی می باشد .قدرت و قابلیت شگرف انسان در عصر حاضر مرهون دستیابی به پیشرفته ترین آگاهی هاست . تلاش بی وقفه و گسترده برای کسب دانش وآگاهی بیشتر ، دوره کنونی را به عصر ‹‹ انفجار اطلاعات ›› تبدیل کرده است (1).
اگر درمقاطعی تاریخی از حیات جهان ، پیدایش مفرغ ،آهن و آتش ، منشا تمدن در زندگی بشر قرار گرفت:اگر در دورانی ، خود گرایی و رنسانس ،با وسعت بخشیدن به دامنه تفکرات انسانها، افق تازه ای را فراروی انسان اندیشمند قرار داد: واگر در برهه ای از تاریخ ،پدیده ای همچون انقلاب صنعتی ، سیمای زندگی انسان را دگرگون ساخت ، بدون شک در عصر کنونی پدیده ای به نام اطلاعات ، سر نوشت جوامع این عصر را رقم زده و تاثیرات عمیق و دیر پای خود را بر همه عرصه ها ی زندگی بشر امروزین به جا نهاده است .(2)
امروزه اطلاعات عامل اصلی کسب قدرت است و تسلط واقعی ، تسلط اطلاعاتی است .(3) می گویند آنچه امروز به شکاف بین ‹‹ توسعه یافته ›› و ‹‹توسعه نیافته ›› معروف شده است .فردا در قالب صاحبان اطلاعات و محرومان از آن جلوه گر خواهد شد .(4)

تاثیر شگرفی که فن آوری اطلاعات در دو دهه اخیر بر کار و زندگی بشر نهاده است .در خلال تمدن چند هزار ساله او سابق ندارد (5).


برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله ارزیابی اثرات توسعه صنعتی بر محیط زیست در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله ارزیابی اثرات توسعه صنعتی بر محیط زیست در pdf دارای 81 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله ارزیابی اثرات توسعه صنعتی بر محیط زیست در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله ارزیابی اثرات توسعه صنعتی بر محیط زیست در pdf


مقدمه

فصل اول-نقش صنایع در رویکردهای زیست محیطی

1-1-  تاریخچه فعالیت صنعتی درایران13

2-1- توسعه صنعتی و محیط زیست 15

3-1- نمای عمومی فرایند تولید در واحدهای صنعتی 15

4-1- روشهای جلوگیری از آلودگی 16

5-1- وضعیت صنایع کشور از دیدگاه نوع صنعت و تعداد کارکنان22

6-1- فعالیت های زیست محیطی بخش صنعت و معدن 22

1-6-1-  ساختارهای حمایتی و هدایتی22

1-1-6-1- اقدامات زیست محیطی در سطح ستادی 23

2-1-6-1-  اقدامات زیست محیطی در شهرک های صنعتی23

3-1-6-1-  اقدامات زیست محیطی طرح تحقیقات صنعتی – اموزشی  اطلاع رسانی وزارت صنایع ومعادن24

2-6-1-  فعالیت های مهندسی مبتنی بر کنترل آلودگی 25

3-6-1- فعالیهای مبتنی بر پایش و پیشگیری از آلودگی 25

1-3-6-1-  ارزیابی اثرات توسعه 27

2-3-6-1-  سیستم مدیریت زیست محیطی 28

3-3-6-1-  بهره وری سبز 29

4-3-6-1- تولید پاکتر 29

5-3-6-1-  بازیافت مواد 30

6-3-6-1-  ممیزی محیط زیست 30

4-6-1-  فعالیتهای مبتنی بر تولید محصولات سازگار با محیط زیست 30

1-4- 6-1- زمینه سازی جهت کنترل آلودگی خودروهای تولید داخل 31

2-4-6-1- حذف و جایگزینی مواد مخرب لایه ازن 32

فصل دوم – راهبردهای زیست محیطی در صنعت 33

1-2- نادیده گرفتن مشکل 34

2-2- رقیق کردن34

3-2- کنترل آلودگی در انتهای خط 34

4-2- پیشگیری از آلودگی 38

5-2- شیوه های اصلی راهبرد تولید پاکتر 39

6-2- وی‍‍‍ژگی های رویکرد تولید پاکتر 40

1-6-2-تنوع و گستردگی 40

2-6-2- حفاظت محیط زیست 41

3-6-2- سادگی 41

4-6-2- خلاقیت و نوآوری 42

5-6-2- مقبولیت 42

6-6-2- بازدهی اقتصادی 43

7-2- مقایسه رویکرد کنترل آلودگی در انتهای خط و تولید پاکتر 44

8-2- تولید پاکتر و توسعه پایدار 47

9-2- دلایل سرمایه گذاری در تولید پاکتر 48

10-2- سیاست ها و اهرم های مورد استفاده برای هدایت صنایع به سمت تولید پاکتر 49

11-2- موانع و مشکلات اجرایی نمودن استراتژی های تولید پاکتر 50

1-11-2- موانع ناشی از فقدان درک صحیح 50

2-11-2- موانع ساختاری 50

3-11-2- موانع مربوط به کمبو الاعات 50

4-11-2- موانع فنی 50

5-11-2- موانع اقتصادی 50

فصل سوم –نگاهی اجمالی به محیط زیست 51

تاریخچه سازمان حفاظت محیط زیست 52

هدف53

وظایف اساسی سازمان 55

تشکیلات سازمان 55

1-3- دفاتر مستقل55

1-1-3- دفتر حوزه ریاست و دبیرخانه شورایعالی محیط زیست 55

2-1-3- اداره کل روابط عمومی و امور بین الملل55

3-1-3- اداره کل نظارت و بررسی 56

4-1-3-حراست 56

5-1-3- ادارات کل استان ها56

2-3- معاونت آموزش و پرورش و برنامه ریزی 56

3-3- دفتر آموزش زیست محیطی 56

4-3- دفتر طرح و برنامه و اطلاع رسانی 57

5-3- دفتر مشارکت های مردمی 57

6-3- معاونت محیط زیست انسانی57

1-6-3- دفتر ارزیابی زیست محیطی 59

2-6-3- دفتر بررسی آلودگی هوا 59

3-6-3- دفتر بررسی آلودگی آب و خاک 59

4-6-3- دفتر امور آزمایشگاه ها 59

7-3- معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی 59

1-7-3- دفتر زیستگاه ها و امور مناطق 61

2-7-3- دفتر امور حیات وحش و آبزیان62

3-7-3- دفتر موزه تاریخ طبیعی 64

4-7-3- دفتر محیط زیست دریایی 64

5-7-3-معاونت پشتیبانی و امور مجلس64

فصل چهارم-دستورالعمل اجرایی عملی تولید پاکتر 66

1-4- فاز اول –برنامه ریزی و سازماندهی 67

1-1-4- کسب توافق مدیریت واحد 67

2-1-4- تشکیل تیم پروژه 68

3-1-4- توسعه سیاست ها ، اقدامات و اهداف زیست محیطی 69

4-1-4- برنامه ریزی و ارزیابی تولید پاکتر 69

2-4- فاز دوم – پیش ارزیابی 69

1-2-4- توصیف شرکت و نمودارهای جریانی 70

2-2-4- بازرسی عینی و دقیق 71

3-2-4- انتخاب نقاط تمرکز 72

3-4- فاز سوم – ارزیابی72

1-3-4- جمع آوری اطلاعات کمی 73

2-3-4- موازنه مواد74

3-3-4- شناسایی گزینه های تولید پاکتر 74

4-3-4- ثبت و مرتب سازی گزینه ها 75

4-4- فاز چهارم – بررسی و مطالعات امکان سنجی 76

1-4-4- امکان سنجی اولیه 76

2-4-4- امکان سنجی فنی 77

3-4-4- امکان سنجی اقتصادی 78

4-4—4- امکان سنجی زیست محیطی 78

5-4-4- ملاحظات مراحل ارزیابی 80

6-4-4- انتخاب گزینه ها برای اجرای نهایی 80

5-4- فاز پنجم – اجرا و استمرار 80

1-5-4-آماده سازی یک برنامه اجرایی80

2-5-4- اجرای گزینه های منتخب 80

فهرست منابع 81

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله ارزیابی اثرات توسعه صنعتی بر محیط زیست در pdf

 1-    پرکینز ، هنری . (1376) . ” آلودگی هوا ” . انتشارات دانشگاه تهران

 2-    چاپ و نشر ایران . (1374) . ” جغرافیای استان تهران ”

 3-    شرکت کنترل کیفیت هوا . (1376 ) . ” طرح کاهش آلودگی هوای تهران ”

 4-    شرکت مطالعات حمل و نقل . (1378) . ” سرب از 0 تا 13 ” . شماره

 5-    شهرداری تهران . (1373 ) . ” آلودگی هوا و صدا ” . جلد سوم

 6-    کارکن ، محمدرضا . (1378 ) . ” آلوده سازی محیط موازین پیشگیری حقوقی ” . صنعت حمل و نقل . شماره

 7-    محرم نژاد ، ناصر . (1363) . مقدمه ای بر آلودگی هوا ” . نشر گلگشت

 8-    مهرابیان ، سهراب . ( 1373 ). ” عقاید تازه پیرامون لایه اوزون ” . صنعت حمل و نقل . شماره

 9-    وزارت نیرو و معاونت انرژی . (1376 ) . ” انرژی و محیط زیست ”

 1-1-  تاریخچه فعالیت های صنعتی در ایران:

سرزمین ایران بدلیل موقعیت جغرافیایی زیستی و وجود سرزمین های حاصلخیز، یکی از قدیمی ترین و قدرتمندترین تمدن های بشری بوده است. اگر تعریف جامع صنعت به صورت صورت ذیل مد نظر قرار گیرد

«صنعت به کلیه فعالیت هایی اطلاق می گردد که در جهت تغییر فیزیکی یا شیمیایی مواد از طریق فرآیندهای صنعتی به منظور تبدیل و یا آماده سازی این مواد به محصولات و خدمات قابل مصرف، صورت می پذیرد» ایرانیان باستان در شمار قدیمی ترین صنعت کاران و صاحبان فن قرار می گیرند. در این دوران بعلت شیوه زندگی و نوع اقتصاد و روابط اجتماعی، تولیدات صنعتی عمدتاً تامین کننده مایحتاج داخلی اقوام بوده است

در قرون شانزدهم و هفدهم بتدریج با توسعه جوامع و تحول وضعیت اقتصادی، اجتماعی، فعالیتهای تولیدی و صنعتی نیز گسترش یافت و کارگاه های صنعتی با تعداد کارگر زیاد که اغلب وابسته به حکومت و دربار بودند پدیدار گشتند. در همین دوره تحول شگرفی در صنعت جهان پدیدار گشت و رشد اقتصادی، صنعتی آنها به سرعت فزونی یافت. این زمان فرصت مناسبی جهت پیشرفت صنعتی ایران بود که متاسفانه بدلایل متعدد از جمله ضعف حکومتها، شیوه زندگی سنتی، قوم گرایی و ساختار اقتصادی چنین نشده و صنعت ایران تا یالها به همان صورت ابتدایی و غیر ماشینی و در حد تامین نیازهای داخلی، باقی ماند. در دهه 1260 هجری با جلب توجه سرمایه گذاری خارجی صنعت بصورت نوین و ماشینی بتدریج به ایران وارد شد

در ابتدای دهه 1300 با ظهور سلسله پهلوی و بدنبال تقویت و اقتدار حکومت مرکزی و افزایش درآمدهای دولت از طریق فروش نفت سرمایه گذاری دولتی در صنایع بشدت افزایش یافت. بطوریکه در طی مدت هفت سال از 1311 تا 1317 حدود 63 کارخانه جدید با بیش از 30 هزار کارگر در کشور راه اندازی شد و روند صنعتی شدن ایران از این دوران به صورت جدی تر ادامه یافت. از مهمترین ویژگیهای صنعت در این دوران می توان به توسعه صنایع مونتاژ، عدم توجه به تربیت نیروی متخصص داخلی و اتکاء به کارشناسان خارجی و تکیه بر درآمدهای نفتی اشاره کرد.(9)

پس از انقلاب اسلامی در سال 1357 اولین اولویت بخش صنعت رفع وابستگی و استقلال اقتصادی اعلام گردید. در این راستا برنامه ریزی هایی در برنامه اول توسعه صورت پذیرد که بعلت جنگ تحمیلی و محاصره اقتصادی با مشکلات زیادی روبرو شد ولیکن این اهداف در برنامه دوم توسعه تحقق یافت و اکنون نیز تمرکز اصلی برنامه سوم در بکارگیری کامل از ظرفیت های ایجاد شده در برنامه های اول و دوم توسعه می باشد

در نخستین برنامه پنجساله توسعه، 8000 میلیارد ریال شامل 15 میلیارد دلار سرمایه گذاری ارزی از سوی بخش خصوصی و دولتی در بخش صنعت انجام شد که حدود 50 درصد آن در زیر مجموعه صنایع کوچک و متوسط و مابقی در صنایع پتروشیمی و فلزات بود. سرمایه گذاری انجام شده و سایر برنامه های حمایتی و اصلاحی موجب شد که سهم بخش صنعت در تولید ناخالص مالی در سال 1374 به 17 درصد برسد. رشد سرمایه گذاری بخش صنعت در برنامه دوم سالانه 2/5 درصد پیش بینی گردید و عملکرد سالهای 1374 و 1375 نشان دهنده رشد 5 درصدی می باشد که خوشبختانه این امر تحقق یافته است.(6)

2-1- توسعه صنعتی و محیط زیست :

توسعه صنعتی فرآیندی است که پس از انقلاب صنعتی و خصوصا در قرن اخیر سرعت قابل توجهی یافته و اغلب کشورهای دنیا بطور اجتناب ناپذیری با آن مواجه بنده اند. در آغاز این دوره خروج دود تیره از دودکش کارخانه ها نشان اشتغال، رونق اقتصادی و قدرت بود و موجب افتخار دولتها و مردم می گردید. بتدریج با افزایش روند توسعه صنعتی و بدلیل محدود شدن ظرفیت پذیرش آلاینده ها توسط محیط زیست، مفهوم این نماد تغییر کرد بطوریکه امروزه، آلوده نمودن محیط زیست علاوه بر منع قانونی، عمل خوشایند و مطلوبی نبوده و توسط عموم و افکار عمومی نیز مورد اعتراض قرار می گیرد.(5)

صنایع نیز بناچار  متناسب با این کاهش توان خودپالایی محیط زیست و اعتراضات مردمی تغییر نمودند. چنانکه در چند دهه پیش، در طراحی و اجرای تکنولوژیها و طرحهای صنعتی، جایگاهی برای کنترل های زیست محیطی در نظر گرفته نمی شد در حالیکه امروز نه تنها صنایع براساس قوانین و مقررات ملزم به رعایت استانداردهای زیست محیطی هستند (و این امر بتدریج باعث شده تا پیش بینیهای زیست محیطی در طراحی تکنولوژی و اجرای طرحهای صنعتی در نظر گرفته شود)، بلکه بر اثر وجود اهرم هایی از قبیل تخفیفهای مالیاتی و استانداردهای بین المللی زیست محیطی، صاحبان صنایع نیز بطور داوطلبانه اقدام به کنترل آلودگی ها و انجام اصلاحات زیست محیطی می نمایند

 3-1- نمای عمومی فرآیند تولید در واحدهای صنعتی:

وضعیت توسعه صنعتی در تمام کشورها در مرحله یکسانی نمی باشد. کشورهای توسعه یافته با دستیابی به رشد اقتصادی مطلوب و دانش فنی مورد نیاز، اهمیت بیشتری به مسایل زیست محیطی می دهند در حالی که در کشورهای در حال توسعه بدلایل مختلف، هنوز آلودگیهای زیست محیطی ناشی از صنعت، کم و بیش وجود دارد. آنچه در این میان تمام جهان بسوی بهبود کیفیت زیست محیطی می باشد

مسایل و مشکلات عمده زیست محیطی را در صنعت می توان بدو صورت مصرف مواد اولیه و ایجاد آلودگی بیان نمود

بطور کلی تمامی صنایع دارای یک فرآیند یکسان شامل مصرف مواد اولیه و تولید محصولات نهایی می باشند. اما از نظر زیست محیطی، مواد ذیل دارای اهمیت است

اولاً ) مواد اولیه صنایع اغلب انواع مختلفی از منابع طبیعی می باشند که یا میزان ذخیره آنها ثابت است و یا قابل تجدیدند که در مورد اخیر نیز در صورت بهره برداری نامناسب قابلیت تجدید خود را از دست داده و به منابع تجدید ناپذیر تبدیل می شوند

ثانیاً ) محصولات نهایی حاصل از فعالیت کارخانه تنها شامل تولیدات برنامه ریز شده مورد نظر نمی باشد بلکه در کنار آنها غالباً محصولات فرعی ناخواسته ای نیز تولید می گردد. این محصولات ناخواسته فرعی، براساس نوع صنعت و فناوری تولید، متفاوت می باشند و به گونه های مختلف از قبیل پسماندهای جامد، پساب صنعتی، گازها و ذرات معلق، انرژی و صوت منتشر می شود. ورود مقادیر مختلف این محصولات فرعی ناخواسته صنعتی به محیط زیست، باعث ایجاد انواع آلودگیهای زیست محیطی در زمینه آب، خاک، هوا، صوتی و دیداری می گردد

 4-1- روشهای جلوگیری از آلودگی :

جلوگیری از این آلودگی ها به دو صورت عمده امکان پذیر می باشد

1-    اقدام جهت کنترل و تقلیل اثرات سوء مواد آلاینده پس از تولید

2-    کاهش انواع و میزان محصولات فرعی ناخواسته

روش اول با طراحی و اجرای سیستم های کنترلی جنبی و اقدامات اصلاحی در مدیریت فرآیند تولید، تحقق می یابد و روش دوم عمدتاً با استفاده از تغییر در مدیریت، طراحی فرآیند تولید و استفاده از فناوریهای جدید امکان پذیر می باشد

5-1- وضعیت صنایع کشور از دیدگاه نوع صنعت و تعداد کارکنان:

پراکنش صنایع در ایران در اثر عوامل متعددی از جمله قابلیتهای منطقه ای، زیر ساختها، سیاستگذاریها، امکانات آموزشی و خدماتی، موقعیت جغرافیایی، خدمات صنعتی، ویژگیهای منابع طبیعی و زیست محیطی بطور یکنواخت و همگن صورت نگرفته است. مطالعات انجام شده در زمینه نابرابریهای منطقه ای در ایران که رد سال 1370 توسط مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران انجام شد بیانگر وجود نواحی فعال صنعتی در برابر کم فعال می باشد

براساس این مطالعات علاوه بر اختلاف میان مناطق از نظر فعالیتهای اقتصادی، در درون هر منطقه نیز اغلب نابرابریهای چشمگیری وجود دارد که گاه از اختلافات میان مناطق نیز بیشتر است

بررسیهای انجام شده در مورد واحدهای فعالی صنعتی در دو مقطع زمانی 1367 و 1375 نشان می دهد که سهم استانهای بزرگ نظیر تهران، اصفهان، خراسان و آذربایجان شرقی چه از نظر تعداد کارگاههای صنعتی و چه از نظر تعداد شاغلان در این بخش همواره با اختلاف زیادی از سایر استانها بیشتر بوده است. در همین دوره سهم استانهایی نظیر کهگیلویه و بویر احمد، ایلام، اردبیل و کردستان در این زمینه ناچیز بوده است. به همین جهت و در راستای رفع مشکلات اقتصادی و اشتغال مناطق و استانهای محروم در سالهای اخیر با اعمال سیاستهای اتخاذ شده سعی گردید تا این عدم تعادل برطرف گردد. کاهش سهم اشتغال صنعتی استانهای تهران (از 8/36 درصد در سال 1367 به 3 /33 درصد در سال 1375) و اصفهان به نفع افزایش این سهم در استانهای محروم و غیربرخوردار و همچنین افزایش سهم اشتغال صنعتی به نسبت جمعیت استانهای مذکور حکایت از عملکرد مثبت سیاستهای اتخاذ شده دارد.(6)

پراکنش ناهمگون صنایع در سطح کشور و متمرکز کردن آنها در برخی مناطق و استانها پیامدهای منفی متعددی بدنبال دارد که علاوه بر افزایش بیکاری و کاهش رونق اقتصادی در سایر استانها موجب تشدید مهاجرت بین  استانی شده و با افزایش جمعیت مناطق صنعتی و مسایل اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی مشکلات زیست محیطی عدیده ای را نیز بدنبال داشته است

از آنجاییکه ظرفیت پذیرش محیط زیست محدود می باشد، تمرکز بی برنامه صنایع باعث تکمیل ظرفیت پذیرش محیط و ایجاد آلودگی می شود. چنین حالتی آلودگی مستقیم ناشی از صنایع می باشد در حالیکه اثرات ثانویه این تمرکز از طریق افزایش پیش بینی  نشده جمعیت، افزایش حمل و نقل و سایر خدمات در منطقه نیز بر محیط زیست اعمال می گردد

از دیدگاه زیست محیطی ویژگیها و مشکلات صنایع از دو دیدگاه خانواده صنعتی و تعداد واحدهای صنعتی در سطح کشور قابل تقسیم بندی است. خانواده های صنعتی با توجه به شباهتهای ساختاری دارای شاخصهای زیست محیطی کم و بیش یکسانی هستند، همچنین تعداد آنها، چگونگی پراکنش صنایع بزرگ و کوچک در رابطه با چگونگی امکان و توان سرمایه گذاری زیست محیطی و همچنین نظارت بر نحوه عملکرد آنها حایز اهمیت است

جدول شماره 2 نشان دهنده درصد تعداد کارگاه های صنعتی و همچنین درصد اشتغال ایجاد شده و ارزش محصول تولید شده توسط این واحدها در سال 1375 براساس تعداد کارکنان می باشد. همانطوری که در این جدول مشاهده می گردد کارگاههای کوچک (کمتر از شش نفر) با اختصاص 7/49 درصد از کل اشتغال بخش صنعت، 9/92 درصد از کل تعداد واحدهای صنعتی تحت نظارت وزارت صنایع را شامل می گردند

در حالی که صنایع بزرگ (بیش از پنجاه نفر) با 7/23 درصد از اشتغال، تنها 5/0 درصد تعداد واحدهای صنعتی کشور را به خود اختصاص داده است.(8)

تعداد واحدهای صنعتی کوچک و کم بودن تعداد واحدهای بزرگ از دیدگاه مدیریت محیط زیست مشکلاتی را در پی دارد

اولاً : واحدهای کوچک بدلیل سرمایه گذاری کم و توان پشتوانه مالی اندک اغلب برای سرمایه گذاریهای زیست محیطی با مشکلات زیادی مواجه هستند

ثانیاً : تعداد زیاد آنها باعث افزایش تعداد خروجیهای آلودگی به محیط زیست می گردد که علاوه بر اینکه موجب افزایش آلودگی محیط زیست می شود امکان نظارت زیست محیطی را نیز کاهش می دهد

علاوه بر این، برنامه های یکپارچه زیست محیطی و به اجرا در آوردن آنها برای این قبیل صنایع غالباً مشکل و گاه غیر عملی است

همانطوری که اشاره گردید، تقسیم بندی صنایع به گروه های هم خانواده می تواند نمایانگر وضعیت برخی شاخص ها در رابطه با محیط زیست باشد. چنانچه صنایع گروه های مشابه بدلیل همسانی و تشابه در فرآیندهای تولیدی و مواد اولیه مصرفی غالباً دارای جنبه های زیست محیطی کم و بیش همانندی می باشند

البته لازم به یادآوری است که مشکلات زیست محیطی در صنایع هم خانواده نیز براساس قدمت تکنولوژی مورد استفاده، نحوه و کیفیت مدیریت کارخانه و ملحوظ داشتن ملاحظات زیست محیطی در فرآیندهای مختلف تولید و همچنین میزان سرمایه گذاری های انجام شده بابت رفع مشکلات و روش های تقلیل اثرات سوء متفاوت می باشد

6-1- فعالیتهای زیست محیطی بخش صنعت و معدن ایران:

 1-6-1-   ساختارهای حمایتی و هدایتی:

بخش صنایع و معادن با تدوین استراتژی جهت دستیابی به توسعه پایدار صنعتی و معدنی براساس استفاده بهینه از مزیتهای نسبی بخش مطالعات طرح های جامع را جهت توسعه اقتصادی کشور در قالب توسعه پایدار تهیه کرده است. از عمده ترین اهداف زیست محیطی این طرح ها شناسایی روش های نوین بهره برداری از مواد اولیه و ذخایر معدنی با روش های پیشرفته منطبق بر ملاحظات زیست محیطی بمنظور تعیین زمینه های فرآوری و تداوم رشد سریع و پیوسته فعالیت های صنعتی و معدنی توام با حفظ سرمایه های زیست محیطی کشور و همچنین ارتقاء سطح دانش فنی، مهارت و نوآوری در حوزه مهندسی و مدیریت زیست محیطی بمنظور افزایش سطح تکنولوژی همسو با تکنولوژیهای پیشرفته در جهت توسعه خوداتکایی در طراحی و ساخت تجهیزات و خدمات مهندسی مزبور و نهایتاً دستیابی به جایگاه مناسب زیست محیطی همگام با توسعه صنعتی و معدنی بوده است

بر این اساس اقدامات ذیل صورت پذیرفته است

 1-1- 6-1- اقدامات زیست محیطی در سطح ستادی:

از سال 1375  با توجه به آیین نامه اجرایی تبصره 82 قانون برنامه سوم توسعه، دفتر محیط زیست وزارت صنایع تاسیس گردید که بعنوان محل تمرکز فعالیتهای زیست محیطی وزارتخانه، پیگیری امور مربوطه را عهده دار شد و با تعیین محورهای فعالیت مرتبط با صنعت و معدن در وزارتخانه، ساختار اساسی عملکرد زیست محیطی وزارتخانه تعیین گردید. مهمترین اقدامات این بخش، ایجاد جایگاه کارشناسی در ادارات صنایع و معادن استانها و سایر سازمانها و شرکت های تحت پوشش و یکنواخت سازی روند تدوین قوانین و مقررات زیست محیطی متناسب با تواناییهای موجود در کشور و خواسته های سازمان محیط زیست و همچنین واحدهای صنعتی و معدنی می باشد

 2-1-6-1-  اقدامات زیست محیطی در شهرکهای صنعتی:

از سال 1377 و با توجه به لزوم پی ریزی فعالیت کارشناسی زیست محیطی در شهرکها، دفتر محیط زیست در شرکت شهرکهای صنعتی ایران تاسیس گردید. از آن زمان مطالعات لازم جهت اجرای طرحهای جمع آوری فاضلاب صنایع مستقر در شهرکها و سپس تصفیه آن در دستور کار این دفتر قرار گرفت و نتیجه این امر در حال حاضر، احداث و بهره برداری بیش از 38 شبکه جمع آوری فاضلاب صنعتی، طراحی و شروع عملیات احداث شبکه جمع آوری برای 27 شهرک صنعتی دیگر، شروع عملیات طراحی و ساخت تصفیه خانه فاضلاب صنعتی جهت 32 شهرک صنعتی و همچنین ایجاد سیستم مدیریت فضای سبز برای 15 شهرک صنعتی می باشد.(6)

علاوه بر موارد فوق، توجه ویژه ای به تصفیه فاضلاب در شهرکهای صنعتی تخصصی صورت پذیرفته است که بعنوان نمونه می توان به اتمام مطالعات تفضیلی پایلوتی و شروع ساخت تصفیه خانه چرمشهر ورامین اشاره نمود (این طرح از نظر حجم عملیاتی، بعد از تصفیه خانه شهر صنعتی البرز، بزرگ

ترین طرح تصفیه خانه کشور است) و نکته قابل تامل در طرح پیش بینی مدولهای مختلف می باشد که این موضوع در نوع خود منحصر بفرد بوده و بر این اساس هر مدول متناسب با توسعه شهرک احداث می گردد. از سوی دیگر با توجه به مصوبه شورایعالی محیط زیست در خصوص اجرای پروژه ارزیابی زیست محیطی اثرات توسعه (EIA) جهت شهرکهای صنعتی با وسعت بیش از یکصد هکتار، این پروژه در بیش از 5 شهرک صنعتی (از قبیل چناران، ایوانکی و ازنا) بانجام رسیده است

 3-1-6-1- اقدامات زیست محیطی طرح تحقیقات صنعتی، آموزش و اطلاع رسانی وزارت صنایع و معادن:

 

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
دانلود مقاله سیستم مدیریت منابع بنگاه از دیدگاه ذینفعان در pdf

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله سیستم مدیریت منابع بنگاه از دیدگاه ذینفعان در pdf دارای 12 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله سیستم مدیریت منابع بنگاه از دیدگاه ذینفعان در pdf   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله سیستم مدیریت منابع بنگاه از دیدگاه ذینفعان در pdf ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله سیستم مدیریت منابع بنگاه از دیدگاه ذینفعان در pdf :

سیستم مدیریت منابع بنگاه از دیدگاه ذینفعان

چکیده :
سیستم مدیریت منابع بنگاه ERP یک بسته نرم افزاری است که هدف آن یکپارچگی اطلاعات و جریان اطلاعات بین تمام بخش¬های سازمان از جمله بخش مالی ، حسابداری ، منابع انسانی ، زنجیره عرضه و مدیریت مشتریان است . این سیستم با بهبود کیفیت اطلاعات در سطح کل سازمان ، بستر مناسب تری را برای تصمیم گیری مدیریت فراهم می¬کند. اجرای پروژه یERP را می توان ازمنظر تغییرات سازمانی مورد توجه قرار داد. اکثر مشکلات ER

P ، در ارتباط با عدم هماهنگی این سیستم با ویژگی های سازمان و دیدگاه های ذینفعان است . در این مقاله اجرای ERP و تاثیرات آن بر دیدگاه های ذینفعان ، مورد بررسی قرار می¬گیرد. درک تفاوت در دیدگاه های ذینفعان برای انجام اقدامات مناسب مدیریت در اجرای اثر بخش ERP مفید خواهد بود.
واژگان کلیدی : سیستم مدیریت منابع بنگاه، دیدگاه های ذینفعان، زنجیره عرضه، تکنولوژی

مقدمه
سیستم مدیریت منابع بنگاه، یک فکر و فن آوری سیستم، برای مدیریت کارای منابع مختلف سازمان است. این نوع مدیریت ازطریق یکپارچه کردن فعالیت ها، درجهت بالا برد

ن کارایی و بهره وری سازمان و افزایش رضایت و ارزش مشتریان انجام می گیرد. سیستم مدیریت منابع بنگاه، تمام مراحل عملیاتی فرآیند را درسازمان نمایش می دهد. یک سفارش پس از دریافت به بخش طراحی و سپس تولید هدایت می گردد. پس از آن به بخش انبار و نهایتاً به ارسال کالا منجر می شود. این مراحل تا صدور صورتحساب و محاسبات درآمد در ارتباط با آن سفارش در سیستم مدیریت منابع بنگاه ثبت در اختیار تمام بخش های مربوط در شرکت قرار می گیرد. ERP ، سیستم های رایانه ای قدیمی و مستقل واحدهای امور مالی، منابع انسانی، تولید و انبار را حذف می کند وبه جای آنها تنها برنامه نرم افزاری، یکنواخت شده قرار می دهد که ازچند مجموعه نرم افزاری،تقریباً شبیه سیستم های قدیمی تشکیل شده است. در حقیقت، دوایر مالی و تولید و انبار همچنان صاحب سیستم های خود هستند؛ با این تفاوت که همه آنها در نرم افزار جدید به هم متصلند ودر نتیجه، فرد شاغل در دایره مالی می تواند نرم افزار انبار را ببیند و وضعیت حمل سفارش را بررسی کند.
سیستم مدیریت منابع بنگاه تمام بخشها و وظایف آنها را در یک سیستم رایانه ای وبه شکل یکپارچه قرار می دهد ؛ به نحوی که نیازهای خاص تمام بخش¬های سازمان در این سیستم پشتیبانی شود .این سیستم همچنین مسئولیت پاسخگویی کارکنان در سازمان را به سطحی بالاتر ارتقائ می¬دهد وابزار مناسبی جهت پاسخ خواهی از مدیریت ار

شد شرکت را فراهم می¬آورد .
سابقه¬ی تاریخی سیستم مدیریت منابع بنگاه
مفهوم سیستم مدیریت منابع بنگاه برای اولین بار دردهه 1960 به

وجودآمد. تا سال1972، سیستم مدیریت منابع بنگاه به عنوان یک مفهوم که در هیچ طبقه بندی خاصی قرار نمی گرفت، مطرح بود. درسال 1972 پنج تن از مدیران شرکت آی.بی.ام از سمت خود استعفا داده و جهت تحقق مفهوم سیستم مدیریت منابع بنگاه، شرکت SAP را تأسیس کردند که امروزه یکی از پیشگامان جهانی نرم افزارهای سیستم مدیریت منابع بنگاه به شمار می رود. سیستم مدیریت منابع بنگاه، در واقع نسل جدیدی از سیستم های اطلاعاتی است که سیستم های اطلاعاتی مدیریت (MIS) نسل قدیمی¬تر آن به حساب می¬آیند[1]. با توجه به این تاریخچه، مشاهده می شود که سیستم مدیریت منابع بنگاه درواقع ادامه راه سیستم اطلاعات مدیریت(MIS) می باشد؛ لیکن نیازی نیست که در هر سازمان دقیقاً تمام این مسیر گام به گام طی شود؛ بلکه می توان مستقیماً وارد مقوله سیستم مدیریت منابع بنگاه شد. این موضوع برای سازمان هایی که هنوز سیستم اطلاعات مدیریت(MIS) خود را راه اندازی نکرده اند بسیار مفید است وباعث کاهش هزینه ها می شود. بسته های نرم افزاری سیستم مدیریت منابع بنگاه برمبنای فرآیندهای تجاری هستند ونه وظایف تجاری واین مهم ترین تفاوت آنها با سیستم های اطلاعاتی به حساب می آید.
علل نیاز سازمان¬ها به سیستم مدیریت منابع بنگاه
بقای سازمان ها وابسته به کسب موقعیت در فضای رقابتی بازار است . در بازارهای رقابتی امروز، طول عمر مزایای رقابتی سازمان ها کاهش یافته است و به سرعت باید روندها را در جهت بدست آوردن مزایای جدید رقابتی، بهینه سازی کرد. به منظور افزایش کارآیی سازمان ، شناخت و برنامه ریزی روندها در تمام ابعاد سازمان ضروری است ؛ لذا نیاز به امکاناتی از قبیل، سیستم ¬های هزینه یابی بهای تمام شده ، برنامه ریزی و شبیه سازی خرید، برنامه ریزی و شبیه سازی تولید، برنامه ریزی منابع انسانی، برنامه ریزی منابع مالی، توأماً مطرح می شود. برای این منظور، ابزاری لازم است که در هر لحظه توانایی جمع آوری سریع اطلاعات از ه

مه ابعاد سازمان و مدل سازی دقیق براساس شرایط کل سازمان را داشته باشد[1].
در فضای رقابتی امروز، تنها سازمان هایی موفق به ایجاد مزیت رقابتی می شوند که بتوانند با یک دید همه جانبه به فعالیت بخش های مختلف خود، اقدام به طراحی روندهای جامع رقابتی کنند. با استفاده ازامکانات سیستم مدیریت منابع بنگاه می توان اثر فعالیت ها را درطول بخش های مختلف سازمان ردیابی کرد و با تکیه بر امکان هماهنگ کردن هریک

از فعالیت ها در بخش های مختلف، اقدام به برنامه ریزی کلان درجهت ایجاد مزایای رقابتی نمود.
منابع سازمانی به سه دسته¬ی منابع مالی، منابع انسانی، تجهیزات و امکانات سازمان تقسیم می شوند. برای برنامه ریزی دقیق در راستای استفاده بهینه از منابع سازمان، لازم است که تأثیر هر فرآیند بر منابع سازمانی تعیین شود. سیستم مدیریت منابع بنگاه با ایجاد یک بستر مناسب و استفاده صحیح از ابزار و فن آوری اطلاعات، قادر خواهد بود با سرعت و دقت بسیار بالا به بررسی تأثیر روندها برکلیه منابع سازمانی بپردازد. با تکیه براین ابزار می توان در هر لحظه ظرفیت آزاد منابع مختلف را شناسایی و با شبیه سازی فرآیندها تأثیر آنها برمنابع را پیش بینی کرده و درجهت استفاده بهینه از منابع سازمان برنامه ریزی کرد.
در راستای پاسخ به این سئوال که چرا شرکت¬ها به سیستم مدیریت منابع بنگاه رو می¬ آوردند، تحقیقات مختلفی انجام شده است؛ به عنوان نمونه کلاید(2005) دلایل روی آوری شرکتها را به ERP به شرح زیر می داند[5] :
یکپارچه سازی داده های عملیات
افزایش تولید
همگون کردن فرآیند های شرکت
افزایش قابلیت انعطاف پذیری کسب و کار
حمایت از راهبرد جهانی شدن
بهینه کردن زنجیره ارزش

به عبارت بهتر می¬توان بیشترین دلیل برتری سیستم مدیریت منابع بنگاه نسبت به سایر سیستم ¬های اطلاعاتی ، افزایش کیفیت سرویس دهی به سفارشات مشتریان و پردازش صورتحساب ها و نهایتا افزایش سود دانست . اما 5 دلیل اصلی برای استفاده شرکتها از سیستم مدیریت منابع بنگاه به شرح زیر است [1]:
1- یکپارچه سازی اطلاعات مالی : اطلاعات مالی مربوط به درآمد ، با اطلاعات فروش و دیگر واحدهای مرتبط با فروش، متفاوت است. سیستم مدیریت منابع بنگاه دراین موارد تنها یک عدد واقعی ارائه می¬کند و اطلاعات واحدهای دیگر به دلی

ل استفاده از یک سیستم مشابه تفاوتی نخواهد کرد.
2- یکپارچه سازی اطلاعات سفارشات: در شرایط فعلی ، واحد فروش تا ارسال کالا توسط انبار و صدور صورت حساب توسط بخش مالی، در جریان اجرای سفارشات قرار نمی گیرد. چنانچه این اطلاعات در یک سیستم نرم افزاری باشند و نیازی به جستجو دراین سیستم های مختلف نباشد، شرکت ها می توانند به راحتی عملیات و مراحل هر فرآیند مانند سفارشات را ردیابی و مدیریت کنند. علاوه بر ردیابی در مراحل اداری و حسابداری، هماهنگی همزمان در مراحل طراحی و تولید و انبارداری و حمل هم می تواند اعمال گردد.
3- استانداردسازی وسرعت در فرآیند تولید: شرکت های تولیدی اغلب دارای چند واحد سازمانی هستند که به طور همزمان از روش ها وسیستم های رایانه ای مختلف استفاده می کنند. سیستم های مدیریت منابع بنگاه با روش های استاندارد، برخی مراحل فرآیند های تولیدی را خودکار می کنند. استاندارد سازی آن فرآیندها واستفاده از سیستم یکپارچه به جای چند سیستم رایانه ای مختلف، می تواند موجب بالابردن بهره وری وکاهش هزینه های سربار و صرفه جویی در زمان گردد.
4- کاهش حجم انبارداری: سیستم مدیریت منابع بنگاه جریان کاملاً روانی در فرآیند تولیدی را پشتیبانی کرده و موجب نظارت همزمان براجرای فرآیند در شرکت می گردد. این تسهیلات موجب کاهش حجم مواد و کالاهای نیمه ساخته و کالاهای ساخته شده موجود درانبار می شود. ضمناً این سیستم، برنامه توزیع و تحویل کالا به مشتری را دقیق و قابل قبول می کند.
5- استانداردسازی اطلاعات منابع انسانی: در سازمان

های دارای چند واحد سازمانی، هماهنگی و مدیریت زمان و ارتباط بین منابع انسانی، کاری ساده نیست. سیستم مدیریت منابع بنگاه در این زمینه کمک شایانی می کند{3}.

مزایای سیستم مدیریت منابع بنگاه
مزایای فراوانی در استقرار سیستم های برنامه ری

زی و تخصیص منابع سازمان ازجمله سیستم مدیریت منابع بنگاه وجود دارد که می توان به موارد زیر اشاره کرد[1]:
• کاهش هزینه های انبار (نگهداری، حمل و نقل)، هزینه های سفارش ، هزینه های تولید و هزینه های ناشی از توقف خط تولید، عملیات حسابداری و ثبت وقایع مالی.
• کاهش حجم تأمین مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاری در تجهیزات وماشین آلات، کارخانه و زمین.
• کاهش هزینه های ناشی از هماهنگی ضعیف بین واحد

های سازمان و ایجاد پل ارتباطی بین شکاف های اطلاعاتی سازمان.
• ERP کاهش هزینه ها را به دنبال داشته ونهایتاً به افزایش فروش و سهم بازار بیشتر سازمان منتهی می گردد.

• برقراری فرآیند تولید انعطاف پذیر، کاهش زمان تکمیل و نهایی کردن محصول، افزایش شفافیت و ردگیری فرآیند تولید برای مشتری و قابلیت متناسب سازی برای آنها و نهایتاً تطبیق بیشتر با نیازهای وی وبهبود ذهنیت جمعی درباره سازمان.
• افزایش رضایت مندی مشتری در تمام فرآیندهایی که وی باآنها درگیر است که این فرآیندها ازلحظه سفارش شروع و تا دریافت محصول و خدمات پس از فروش ادامه دارد.
• سیستم مدیریت منابع بنگاه به سیستم اطلاعات یکپارچه کمک می کند تا کلیه عملکردهای مؤسسه را پوشش دهد[3].
• سیستم مدیریت منابع بنگاه نه تنها در سراسر بخش های مختلف شرکت، بلکه در سراسر شرکت هایی که تحت یک مدیریت قرار دارند، سیستم های کاملاً یکپارچه فراهم می کند. لیکن نباید فراموش کرد که سیستم مدیریت منابع بنگاه صرفاً راه حلی برای مدیریت بهتر پروژه است.
معایب سیستم مدیریت منابع بنگاه
علی رغم مزایای ذکر شده برای سیستم مدیریت منابع بنگاه، این سیستم از نقطه نظر سازمان ها و موارد مربوط به فناوری و جنبه های فرهنگی، همانند هر محصول(نرم افزازی) دیگر دارای معایبی است که موارد زیر به طورخاص در سیستم های مدیریت منابع بنگاه مشاهده می شود[2]:
• پیاده سازی آن مشکل است. (مشکل تبدیل وظایف تجاری به فرآیند تجاری)
• خیلی گران است.(ده ها میلیون دلار هزینه صرف می شود.)
• پیاده سازی آن زمان بر است .
• استفاده از سیستم های مدیریت منابع بنگاه یک تصمیم راهبردی است و در حقیقت روی سرنوشت سازمان و موفقیت آن شرط بندی می شود.
حال سئوالی که مطرح می¬شود آن است که چرا اغلب پرو

ژه های سیستم مدیریت منابع بنگاه شکست می خورند؟
در پاسخ به این سئوال باید گفت اگر کارکنان در بخش های مختلف شرکتی که قرار است از این نرم افزار استفاده کند، برتری شیوه های کاری آن را نسبت به روش های فعلی خود، قبول نداشته باشند، در مقابل استفاده از سیستم مدیریت منابع بنگاه مقاومت می کنند و یا از بخش فناوری اطلاعات می خواهند که آن را متناسب با روش های کا

ری فعلی خود تغییر دهند. اینجا همان نقطه ای است که پروژه های سیستم مدیریت منابع بنگاه را با شکست مواجه می کند[1]. در چنین شرایطی بحث وجدل در مورد نصب یا عدم نصب نرم افزار یا نحوه نصب آن آغاز می شود و سرانجام بخش فناوری اطلاعات به مخمصه پر هزینه تغییر سیستم مدیریت منابع بنگاه متناسب با خواسته کارکنان گرفتار می شود. سفارشی کردن، نرم افزار را ناپایدار و نگهداری ازآن را دشوارتر می سازد. به عنوان قاعده کلی می توان گفت که اگر شرکت در مقابل تغییر مقاومت کند، اجرای پروژه سیستم مدیریت منابع بنگاه در آن شرکت به احتمال زیاد با شکست مواجه خواهد شد.

دلایل شکستERP را می توان به سه دسته تقسیم کرد[3] :
1- مقاومت
2- عدم توجه به فرهنگ سازمانی و فرهنگ ملی
3- عدم توجه کافی به ریسک های پیاده سازی
معرفی یک نوآوری در سازمان همواره با تردید وابهام همراه است . نوآوری ها بطور بالقوه سبب تغییر در رویه¬ها ، ارتباط نقش ها و حتی شرایط لازم برای عملکرد یا کارایی می شود . نتایج فعایت های اجرای تکنولوژی در یک سازمان به فعالیت رهبران و تصمیم گیرندگان سازمان و نیز به واکنش کاربران (نهایی)به این فعالیت ها بستگی دارد [4]. مطالعات زیادی پیرامون پذیرش ERP انجام شده است . در این مطالعات اشاره شده است که تفاوت در پذیرش ERP اغلب به سطوح سازمانی افراد در سلسه مراتب سازمان ، تجربه ، وابستگی کارکردی و ارشدیت آنها نسبت داده می شود .
بسیاری از افراد ذینفع در مدت اجرای ERP درگیر آن هستند. این افراد شامل مدیریت ارشد ، مدیران پروژه ، تیم رهبری ، آموزش دهندگان، مشاوران ، فروشندگان وکاربران نهایی می¬باشند. این افراد از نظر علایق شخصی و میزان قدرت سازمانی با هم متفاوت هستند که این امر ممکن است بر نتایج اجرای ERP اثر گذار باشد . درک تفاوت در دیدگاه های ذینفعان برای انجام اقدامات مناسب مدیریت در اجرای اثر بخش ERP ضروری است . برای مثال ممکن است مدیران، فقط دقایقی را که تیم پروژه صرف ملاقات با کارکنان می¬کند را به عنوان

ارتباطات کافی و اثربخش در یک پروژه بدانند؛ در حالی که ممکن است کارکنانی که قسمتی از تیم اجرای پروژه نیستند این ملاقات ها را ناکافی بدانند و خواستار مکانیسم های ارتباطی اثربخش-تر باشند. لذا درک تفاوت های موجود در رویکرد گروه های مختلف در درون یک سازمان و ماهیت این تفاوت ها می¬تواند به اجراکنندگان آن در ایجاد مکانیزم های مداخله مناسب از قبیل آموزش و ارتباطات که می تواند منجر به موفقیت یا شکست ERP شود ، کمک کند .
بر مبنای مطالعات انجام شده ، 7 متغیر به عنوان مواردی که در مقایسه دیدگاه های کاربران نهایی و مدیران بکار می¬رود، شناسایی شده است که شامل موارد زیر می¬باشد[6] :
تغییر در تکنولوژی
تعامل کارکنان با تکنولوژی
سهولت استفاده
رضایت مندی همراه با تکنولوژی
ارتباطات پروژه
آموزش
عقاید مشترک در ارتباط با مزایای تکنولوژی
تغییر در تکنولوژی
بحث تغییر تکنولوژی با این سوال سنجیده می¬شود که آیا تغییر در تکنولوژی ERP سبب افزایش توان شرکت برای دستیابی به فرصت های تجاری جدید می¬شود ؛ و آیا به قسمت های مختلف سازمان این اجازه را می دهد که در تعامل با یکدیگر بهتر وظایف خود را انجام دهند و نیز آیا خدمت رسانی در سیستم ERP نسبت به سیستم قبلی آسانتر و بهتر می شود ؟
تحقیقات نشان داده است که در زمینه دستیابی به فرصت های جدید تجاری و سهولت خدمت رسانی به مشتری در سیستم ERP ، اختلاف کمی بین دیدگاه کاربران و دیدگاه مدیران وجود دارد . همچنین در رابطه با توان مندی تکنولوژی در قادر ساختن بخش های مختلف در همکاری نزدیک تر با یکدیگر نیز عدم توافق کمتری وجود دارد . اما این گونه به نظرمی رسد که تفاوت عمده، در نگرش کاربران و مدیران بر ماهیت این تکنولوژی است .کاربران بیشتر این مزیت سیستم ERP را که به ترکیب و یکپارچه سازی داده ها در سازمان می پردازد توجه می کنند حال آنکه مدیران به ماهیت جهانی این تکنولوژی و مزایایی فراتر از سطح بنگاه توجه می کنند .
تعامل کارکنان با تکنولوژی
ارتباط (تعامل) کارکنان با تکنولوژی با این موضوع سر و کار داردکه آیا کارکنان ا احساس می¬کنند که سیستم ERP در کار آنها مفید واقع می شود ؛ بهره وری کار آنها را افزایش می دهد ؟ همچنین به چه میزان این سیستم نسبت به تغییرات انعطاف پذیر است ؟

مدیران در این رابطه نسبت به کاربران ، رویکرد مثبتی به سیستم ERP دارند. بیشترین اختلاف مربوط به بحث بهروری است . کاربران اگر چه نسبت به توانایی سیستم ERP درکل نگرانی ندارند؛ اما نسبت به توانایی این سیستم در افزایش بهره وری کارشان اطمینان کمتری دارند.این موضوع قابل درک است زیرا کاربران نگران توانایی خود در انجام سریع امور با استفاده از سیستم جدید (ERP) هستند[6] .
عامل دیگر در نگرانی کاربران نسبت به بهره وری سیستم ERP ، استفاده اجباری از این سیستم است . در حالی که استفاده از سیستم قبلی اختیاری است ، استفاده از این سیستم اجباری به نظر می رسد و این امر ذاتا اضطراب و نگرانی را در کاربران پدید می آورد . در حقیقت این ترس در کاربران وجود دارد که قسمت اعظم وقت آنها صرف سیستم جدید شود . و لذا همواره این احساس وجود دارد که باید قسمت بیشتری از وقت کارکنان صرف چگونگی استفاده از سیستم ERP شود .
سهولت استفاده
مدیران بیشتر از کاربران اعتقاد دارند که این تکنولوژی در عمل برای استفاده آسان خواهد بود . در حقیقت مدیران نسبت به کاربران اعتماد بیشتری به توانایی های ERP در انجام خواسته هایشان دارند . مدیران در مقایسه با کاربران معتقدند که یادگیری استفاده از این سیستم آسان خواهد بود[6] .
در حقیقت ERP سیستمی است که اطلاعات یکپارچه را تهیه کرده و تعدد منابع داده ها را حذف می کند . اما از دید کاربران، سیستم قبلی ارجح تر است زیرا کاربران طرز استفاده از آن سیستم را یاد گرفته و تجربه گرانبهایی در ارتباط با سیستم های قدیمی بدست آورده اند . لذا جایگزین کردن سیستم جدید با سیستم قدیمی به منزله این است که کاربران باید مجددا مهارت های جدیدی را بیاموزند؛ که این امر مقاومت هایی را را از سوی آنها به هنگام جایگزین کردن سیستم ERP با سیستم جدید پدید می¬آورد .
رضایت مندی همراه با تکنولوژی
اندازه گیری رضایت مندی بر مبنای توان سیستم اطلاعاتی در فراهم آوردن اطلاعات یکپارچه ، دقیق ، صحیح ، به موقع و قابل اتکا صورت می گیرد . همچنین در این رابطه این سوال مطرح می شود که آیا انتظار می رود سیستم جدید از نظر تهیه اطلاعات با مشخصات گفته شده نسبت به سیستم قبلی بهتر عمل کند ؟
در پاسخ باید گفت که بیشترین اختلاف در نگرش به بهتر کارکردن سیستم ERP نسبت به سیستم قبلی است . کاربران نسبت به مدیران اطمینان کمتری در رابطه با توان

ایی سیستم ERP در فراهم آوردن اطلاعات دقیق ، صحیح ، به موقع و قابل اتکا دارند . در واقع این احتمال وجود دارد که مدیران به این علت که به عنوان اعضای تیم پروژه ، در اجرای پروژه مشارکت دارند ویا به دلیل تعامل بیشتر آنها با مشاوران و فروشندگان ، احتمالا با تکنولوژیERP بیشتر از کاربران آشنایی دارند ؛ لذا فهم بهتری از ظرفیت های این تکنولوژی دارند و بنابراین انتظار دارند که ERP بهتر از سیستم قبلی عمل نماید[6] .
ارتباطات پروژه
سیستم ERP یک سیستم بسیار گران و پر هزینه است . بنابر این تصمیم به پذیرش این سیستم احتمالا منوط به پذیرش آن از سوی مدیریت ارشد است. مدیران مجبورند از ارتباطات برای توجیه و توضیح تصمیم خود استفاده نمایند . ارائه توجیه تجاری برای استفاده از سیستم معمولاً مشکل نیست . اما موضوع مهم آن است که چگونه این توجیه برای کارکنان سطوح پایین تر تبیین شود ؛ تا اینکه کارکنان به اجرای ERP ترغیب شده و در برابر تغییرآتی که اتفاق خواهد افتاد ، مقاومت نکنند. همچنین مفید بودن تکنولوژی نیز بستگی به میزان و کیفیت ارتباطات دارد . و ارتباط موثر منجر به ایجاد اعتماد و تبادل نیاز های اطلاعاتی برای فرآیند تغییرات و پذیرش تکنولوژی می گردد . در این راستا شرکتها شروع به انتشار خبر نامه می¬کنند و هدف از این کار آن است که افراد ذینفع خصوصاً کاربران، درباره ی پروژه اطلاع کسب کنند . تحقیقات متعدد نشان داده است که کاربران فکر نمی¬کنند که این ابزار ارتباطای، قصد تشریح مزایای تکنولوژی ERP را دارد .
آموزش
تفاوت دیدگاه مدیران و کاربران در این مورد مربوط به مدت زمان آموزش ، جزئیات آموزش و میزان اعتمادی است که کاربران نسبت به برنامه های آموزشی دارند . به عبارت دیگر کاربران احساس اطمینان کمتری نسبت به مدیریت در رابطه با توانایی استفاده از سیستم ، بعد از طی دوره آموزشی را دارند[6] .
کامل بودن، مدت زمان و زمان بندی، میزان جزئیات آموزش داده شده و حتی کسی که آموزش می دهد نیز از نگرانی های مداوم شرکتی است که سیستم ERP را اجرا می کند . مخارج آموزش یکی از بخش های اعظم بودجه اجرای سیستم ERP را به خود اختصاص می دهد.. آموزش در هنگام اجرای تکنولوژی نیز مهم است؛ زیرا بر شیوه عمل، رفتار و پذیرش تکنولوژی از سوی کاربران ، تاثیر می گذارد . لذا آموزش یکی از عوامل حیاتی در موفقیت اجرای سیستم ERP است.
عقاید مشترک در ارتباط با مزایای تکنولوژی
سیستم ERP مرزهای بخش های مختلف را می شکند و یک سیستم اطلاعات یکپارچه را در بنگاه ایجاد می کند. این نوع سیستم برای فراهم آوردن یک دید یکپارچه از شرکت از نظر رویکرد تجاری طراحی شده است، لذا اجرای آن نیازمند مشارکت کاربران بخش های مختلف سازمان و همکاری سطوح مختلف سازمان می باشد. برای دستیابی به موفقیت در اجرای ERP، باید حس اعتماد متقابل و تعامل متقابل بین مشارکت کنندگان در اجرای این سیستم، پدید آید{6}. این یک احساس مشترک از عواید مربوط به مزایای پروژه سیستم اطلاعاتی می باشد که به مشارکت کنند¬گان سازمانی این اجازه را می دهد که پیرامون اهداف پروژه زمینه مشترکی را به دست آورند.
عقاید مشترک اشاره به عقایدی دارد که پیرامون تمام اثرات سیستم ERP بر سازمان و با توجه به منافع آن می باشد. این نوع عقاید، متفاوت از عقاید انفرادی هستند که مربوط به عملکرد انفرادی می باشد. در مقابل، اعتقاد به مزایای ERP یک عقیده مشترک بین مدیران و کاربران است. مدیران اعتقاد و اعتماد بیشتری نسبت به مزایای سیستم ERP دارند. در حقیقت اگر افراد یا کاربران احساس مشترکی از اینکه چرا این تکنولوژی به اجرا در می آید، داشته باشند، این امر احتمالاً منجر به همکاری، اعتماد و ایجاد یک حس مشترک درباره اهداف اجرای ERP می شود که این امر خود منجر به دستیابی به موفقیت در اجرای ERP می شود.
نتیجه¬گیری
در این تحقیق به بررسی تفاوت های موجود در رویکرد گروه های مختلف در برابر اجرای ERP در یک سازمان پرداخته شده است. سیستم مدیریت منابع بنگاه، یک فکر و فن آوری سیستم، برای مدیریت کارای منابع مختلف سازمان است. این نوع مدیریت ازطریق یکپارچه کردن فعالیت ها، درجهت بالا بردن کارایی و بهره وری سازمان و افزایش رضایت و ارزش مشتریان انجام می گیرد. ERP یک نوآوری است و معرفی یک نوآوری در سازمان، همواره با تردید وابهام همراه است. نوآوری ها بطور بالقوه سبب تغییر در رویه¬ ها، ارتباط نقش ها و حتی شرایط لازم برای عملکرد یا کارایی می شود . نتایج فعایت های اجرای تکنولوژی در یک سازمان به فعالیت رهبران و تصمیم گیرندگان سازمان و نیز به واکنش کاربران نهایی به این فعالیت ها بستگی دارد. لذا درک تفاوت های موجود در رویکرد گروه های مختلف در درون یک سازمان و ماهیت این تفاوت ها می¬تواند به اجراکنند¬گان آن در ایجاد مکانیزم های مداخله مناسب از قبیل آموزش و ارتباطات که می تواند منجر به موفقیت یا شکست ERP شود ، کمک کند .

منابع

1- شعری، صابر و بختکی، بهروز؛« سیستم مدیریت منابع بنگاه و اثرات پیاده سازی ان در حوزه حسابداری» ، ماهنامه حسابدار ، شماره 177
2- امینی، پیمان؛ « سیستم برنامه ریزی منابع بنگاه و عوامل حیاتی موفقیت آن» ، ماهنامه حسابدار سال بیستم، شماره 171
3- عرب مازار یزدی ،محمد و فخرآبادی ، عباس و خرم نژاد، مصطفی؛ « تاثیر سیستم های برنامه ریزی مدیریت منابع بنگاه بر فرآیند حسابداری » ، مجله حسابدار ، شماره 180

4- Boonstra, A. (2006). Interpreting an ERP-implementation project from a stakeholder perspective. International Journal of Project Management , 38–52
5-Clyde, W. H., & Mark, P. S. (2005). ERP plans and decision-support benefits. Journal Decision Support Systems , Volume 38 Issue 4.
6-Kwasi, A.-G. (2004). ERP implementation factorsA comparison of managerial and end-user perspectives. Business Proce

ss Management Journal , Vol. 10 No. 2, 171-183.


برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید
سه شنبه نوزدهم 5 1395
(0) نظر
برچسب ها :
X